George Knight

Debat tussen links en rechts

SIKC haalt islamitische collectie weg bij Wereldmuseum

with one comment

imageproxy.asp

Directeur Stanley Bremer van het Wereldmuseum staat Sjors van Beek van de Groene niet meer te woord, aldus het artikel Islamitische collectie weggehaald bij het Wereldmuseum. Grotere eer voor een onderzoeksjournalist is bijna niet mogelijk. Dat is wat je noemt iets op het spoor zijn en de macht tegen de haren in strijken.

Maar het gaat natuurlijk niet om de personen, maar om de zaak. Die is opmerkelijk. De Stichting Islamitische Kunst en Cultuur (SIKC) die in het Wereldmuseum de deelcollectie islamitische kunst -eigendom gemeente Rotterdam- van zo’n 190 objecten beheert haalt deze weg bij het Wereldmuseum en brengt deze onder bij het Volkenkundig Museum (nu: Nationaal Museum voor Wereldculturen) te Leiden. Opvallend is trouwens dat de SIKC bij de Kamer van Koophandel in Rotterdam geregistreerd staat als een welzijnsorganisatie.

Twee opmerkelijke momenten gingen hieraan vooraf die licht op de zaak werpen. De eerste was het idee dat de SIKC in 2006 opgeheven was, maar uiteindelijk  bleek dat toch niet gebeurd te zijn. Om onduidelijke redenen had directeur Bremer de papieren niet ingediend om de SIKC op te heffen. Vervolgens kwam in april 2014 het aanbod van het Wereldmuseum dat de SIKC de eigen deelcollectie die het beheerde in ruil kreeg voor het afstaan aan het Wereldmuseum van het nog aanwezige saldo van 14.000 euro op de eigen rekening.

Een vreemd voorstel omdat de deelcollectie geen eigendom is van het Wereldmuseum, maar van de gemeente Rotterdam. Desgevraagd wilde het Nationaal Museum voor Wereldculturen de deelcollectie niet herbergen onder de door het Wereldmuseum genoemde voorwaarden van een uitruil van het banksaldo: ‘Directeur Stijn Schoonderwoerd: ‘Het klonk ons allemaal wat te lichtvoetig in de oren. Ontzamelen kun je niet lichtvoetig doen. Het banksaldo van SIKC is bedoeld om de rijkscollectie te versterken, niet om onderdeel te zijn van een wat onduidelijk ruilproces van het Wereldmuseum.’  Zonder die ruil ziet het Leidse museum geen bezwaren.

Steen voor steen brokkelt de geloofwaardigheid van directeur Bremer af. Sjors van Beek wees al eerder op opbrengsten uit verkoop van hedendaagse kunstwerken uit de collectie van de Stichting Vrienden van het Wereldmuseum waarvan vooralsnog onduidelijk is waar die heen zijn gegaan. Van Beek memoreert dat ‘de Aziatische objecten die momenteel nog zichtbaar zijn in het Wereldmuseum blijken voor het overgrote deel niet afkomstig uit de museumcollectie zelf maar zijn bruikleen van de Stichting Bodhimanda, een stichting ter bevordering van het boeddhisme. Voorzitter Imrat Verhoeven schat dat 75 à tachtig procent van de getoonde collectie eigendom van zijn stichting is.’ Zodat zich steeds meer de vraag opdringt wat de realiteitszin, de rechtvaardiging en het perspectief van een Wereldmuseum onder leiding van Stanley Bremer nog zijn.

NB: In een eerdere versie werd gesproken over 2300 objecten die de deelcollectie SIKC vormden. Dat aantal betreft echter de totale deelcollectie islamitische kunst van het Wereldmuseum. Het is gewijzigd in 190 stuks.

Foto: Koranpagina: eind soera 84, begin soera 85; koranpagina, 14de eeuw. Collectie Wereldmuseum.

Verleden, verlangen en verlakkerij: geschiedenis

leave a comment »

Wat is dat toch het verlangen naar wat geweest is? Niet naar het eigen voorbije leven, maar naar een tijdperk voor de eigen geboorte. Het is een reconstructie naar oude luister, praal en macht. Een restauratie van landen die niet meer bestaan of in een andere vorm voortleven.

Waartoe dient dat verlangen? Welk tekort vult het? Tempoe doeloe voor de Nederlanders, Congo voor de Belgen, Algerije voor de Fransen, Oost-Pruisen voor de Duitsers, de dubbelmonarchie voor de Oostenrijkers, Cuba voor de Amerikanen. De geschiedenis is een prullenmand vol landsnippers, verschoven grenzen en nostalgie naar het land van ooit. Terugkijken is een voortgaande beweging die het verleden leefbaar maakt. En functioneel is.

Een bijzonder geval zijn regio’s die afscheid namen van hun oude status, maar officieel nog geen nieuwe status hebben verworven. Ze zijn juridisch statenloos. Op de vlucht, maar nog niet geland. Als Vliegende Hollanders van de geschiedenis. Ze vinden geen rust, maar zoeken die wel. Het uitstralen ervan komt soms in de plek van het bezit.

Zoals het vroegere Königsberg -nu: Kaliningrad- dat sinds 1945 volgens het verdrag van Potsdam tussen de geallieerden en de Sovjet-Unie geen deel meer uitmaakt van het Derde Rijk, maar officieel nog geen steeds geen deel is van de Sovjet-Unie, of haar juridische opvolger de Russische Federatie. Raymond Smith zette dat na de opdeling van de Sovjet-Unie in 1992 op een rijtje en concludeerde dat het voor de hand ligt om het vroegere Königsberg bij Litouwen te voegen. Wie weet.

Anderen met andere belangen denken daar weer heel anders over. Zo is de geschiedenis naast versnipperde en verscheurde kaarten in een prullenmand, ook een lappenmand en een kruitvat. Maar bovenal een phenakistiscoop, een optisch instrument uit de vroege filmgeschiedenis dat zoals elke film de toeschouwer bedriegt door beweging in stilstand te suggereren. Dat ons laat aanvullen wat ontbreekt. Dat is het wonder. We zien allen dezelfde film of maken dezelfde geschiedenis mee, maar hebben er andere gedachten bij.

Protest in Moskou tegen rol Kremlin in Oekraïne

with 17 comments

99687

In het centrum van Moskou zijn vandaag duizenden mensen op straat gekomen voor vrede in Oekraïne en om te protesteren tegen de rol die het Kremlin in het oosten van Oekraïne wordt toegedicht.’ Zegt de redacteur van Metro België hiermee precies het omgekeerde van wat-ie bedoelt te zeggen? De strekking is dat in het centrum van Moskou duizenden mensen betogen voor vrede in Oekraïne en tegen de rol die het Kremlin in dat conflict speelt. Maar dit citaat zegt wat anders, namelijk dat de mensen protesteren tegen de beeldvorming dat het Kremlin een rol in dit conflict wordt toegedicht. Is dat een denkfout, een kwestie van slecht Nederlands of een variant van het Vlaams-Nederlands dat door Nederlanders anders begrepen wordt dan door Vlamingen?

De demonstratie verenigt de burgerlijke oppositie tegen de Oekraïne-politiek van het Kremlin. Neues Deutschland ziet er een opmaat naar de opbouw van het maatschappelijk middenveld in. Of liever gezegd, de heropbouw die met de zogenaamde Sneeuw Revolutie in 2011 begon, maar daarna stokte. Politici als Michail Kasjanov en Boris Nemtsov namen deel. Provocateurs en nationalisten probeerden de demonstratie te verstoren. Demonstranten droegen borden met foto’s van in Oekraïne gesneuvelde Russische soldaten en riepen leuzen als ‘Nee tegen oorlog’, ‘De junta zit in het Kremlin, niet in Kiev’ en ‘Poetin, hou op met liegen!

Foto: Demonstratie in Moskou tegen de oorlog in Oekraïne, 21 september 2014.

Politiek streeft niet naar energie-onafhankelijk Nederland. Raar?

with one comment

39608447aa5cbe44cc876d911109c021

Waarom is Nederland niet energie-onafhankelijk van olie en gas uit het buitenland? Nederland is voor 30% afhankelijk van het buitenland. Terwijl het zich sinds 1959 een goede uitgangspositie weet met aardgasvelden onder Nederlandse bodem die zo’n 25% van de Europese gasvoorraad uitmaken. Volgens schatting van PvdA-politicus en econoom Flip de Kam hebben de aardgasbaten Nederland tot nu toe 211 miljard euro opgeleverd.

Een met Nederland vergelijkbaar land als Denemarken koos er 40 jaar geleden voor om zelfvoorzienend te zijn in het energiegebruik. Dus onafhankelijk te worden van de zogenaamde petrodictaturen die energie als politiek wapen inzetten om consumerende landen onder druk te zetten. Dat kost een gemiddeld huishouden per jaar zo’n 400 euro extra aan energiebelasting. Dat is de keuze voor onafhankelijkheid en zelfvoorziening.

Politici zeggen af en toe iets over energie-onafhankelijkheid. Een onderwerp waarmee te scoren valt. Ook om zich af te zetten tegenover anderen. Zoals VVD’er Han ten Broeke die in een opiniestuk uit april 2014 het grote gebaar niet schuwt en niet Nederland, maar Europa energie-onafhankelijk wil maken. Zijn aanzet tot beleid wordt niet geloofwaardig. Verwijzingen naar klimaatdoelstellingen en ‘vooral, linkse keuzes’ leiden af. Ten Broekes idee dat zelfvoorziening en energie-onafhankelijkheid lagere energiekosten opleveren is misleidend zoals het Deense voorbeeld leert. Of zoals de Europese Commissie constateert. Het kost geld.

In de Algemene Beschouwingen van afgelopen week ging Alexander Pechtold (D66) in op een zelfvoorzienend energie-beleid. Hij koppelde dat vooral aan de afhankelijkheid van de Russische Federatie en niet aan die van de landen in het Midden-Oosten: ‘Hoe gaan we er alles aan doen om als Europa versneld minder afhankelijk te zijn van Poetins gas? Of blijven we zijn regime subsidiëren?’ Net als Ten Broeke spreekt Pechtold niet over Nederlandse energie-onafhankelijkheid. Waarom Nederland niet waar het kan het Deense model van energie-onafhankelijkheid volgt en daarnaast aan Europese energie-onafhankelijkheid bijdraagt door mee te werken aan strategische plannen over grotere gasvoorraden, het verminderen van de vraag naar gas via brandstof-switching (vooral voor verwarming) en het ontwikkelen van nood infrastructuur blijft de brandende vraag.

Foto: Jan Wijga, Holland. Affiche, 1951.

Never Forgotten, een gestolen kunstwerk als herinnering

leave a comment »

Neven Forgotten van Nic Joly is tamelijk bekend, zoals onderstaande reportage van de BBC laat zien. Het verwijst naar de Eerste Wereldoorlog. Met de klaproos als symbool van herinnering. In de Castle Fine Art Gallery in het Engelse Birmingham nam Mike Roberts (41) dit werk op 17 augustus van de muur en liep de galerie uit. Hij leek er bewust naar op zoek. De gesigneerde multiple in beperkte oplage is te koop voor £695.

NJO_Never_Forgotten_F

Berichten spreken elkaar tegen of Roberts vlak buiten de galerie of thuis is gearresteerd. Waarschijnlijk dat laatste. Inmiddels is hij uit hechtenis naar huis teruggezonden en moest hij gisteren voorkomen. Wat kan de uitspraak zijn? De diefstal vestigt de aandacht op kunstenaar en kunstwerk. Mooi meegenomen voor Nic Joly.

Foto: Nic Joly, Never Forgotten, 2014. Multiple in een oplage van 1566. Van elk verkocht werk doneert Castle Galleries £100 aan The Royal British Legion.

Saoedi-Arabië is geen vriend, maar een vijand. Dus wat doen we?

with 6 comments

Opnieuw aandacht voor Raif Badawi, opnieuw aandacht voor Saoedi-Arabië.  Het is door velen al vele malen gezegd. Saoedi-Arabië deugt niet en Nederland zou afstand tot dit land moeten nemen. Maar het gebeurt niet. Bloggers zijn vogelvrij in dat door en door islamitische land. Zo goed als onbeschermd door de rechtsstaat. Wat moeten we doen met zo’n land dat een bondgenoot heet te zijn, maar feitelijk een vijand is?

Ik volsta met wat ik in mei 2014 over Raif Badawi en Saoedi-Arabië zei: ‘Dat land is al lange tijd een dwaling in het buitenlandbeleid van de westerse wereld. De EU moet overwegen de stap te zetten om afstand te nemen van een hypocriet land dat anderen de maat wil nemen. Wat de gevolgen ook zijn. Nederland gidsland, het kan nog steeds. Er is wel lef voor nodig. Het valt te betwijfelen of de Nederlandse politiek en zakenwereld die nog in zich hebben.’ Het antwoord is vijf maanden later nog duidelijker: de Nederlandse politiek en zakenwereld hebben geen lef, ze zijn gewoon laf. Het is niet anders. Het valt niet te begrijpen. Het valt niet te begrijpen. 

City Symphonies uit 1958 gemaakt voor Brussel

leave a comment »

Motion Vault zet zo’n 15 filmpjes uit 1958 online die werden gemaakt voor de Wereldtentoonstelling in Brussel. ‘Office of the U.S. Commissioner General to the Brussels Universal and International Exhibition. (1957 – 1959)’ staat erbij. De meeste duren 2 tot 3 minuten en laten het moderne leven zien. Vooral van de stad. Promotie voor de VS. Maar zijn ze ook getoond in Brussel? America the Beautiful van Disney ging wel in het Amerikaanse paviljoen in première. Vol patriottisme en sentimentaliteit die nu onverteerbaar aandoet.

De filmpjes zijn 56 jaar later nog weinig verouderd. Het kon een experimentele film van Stan Brakhage zijn, een feature met John Cassavetes, de city symfonie A Bronx Morning uit 1931 van Jan Leyda of voorbeelden uit de filmgeschiedenis van Anton von Barsy, Joris Ivens, Walter Ruttmann of Jean Vigo. Muziek en geluid ontbreken, de kleur rood domineert en het beeld moet het doen. Toen iconisch, nu nostalgisch. We zien wat we zien. Zo was het natuurlijk ook in 1958 niet, maar we kunnen dat best geloven. Film werkt absoluut.

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 213 andere volgers