De orthodoxe en traditioneel-christelijke Nederlandse theoloog Prof. dr. Benno A. Zuiddam plaatst in het RD van 9 november 2026 een opinie-artikel over het tentoonstellen van menselijke resten in musea. Hij meent dat dat niet gewenst is. Hij is daar resoluter in dan de bronnen waar hij naar verwijst én ontsiert het door zijn christelijke dogmatiek die op z’n best slechts zijdelings met het onderwerp te maken heeft.
Zuiddam noemt onder verwijzing naar een artikel van 23 oktober 2026 van de BBC twee musea in Glasgow die de overblijfselen van Egyptische mummies uit hun opstelling vanwege ethische bezwaren hebben verwijderd of laten bedekken. Dat zijn de Kelvingrove Gallery en The Hunterian Museum.
De maatregel vindt steun in de aanscherping van de gedragscode van de internationale museumorganisatie ICOM die in juni 2026 is herzien. Die stelt dat musea ‘de inherente waardigheid van menselijke resten moeten waarborgen en respect moeten bevorderen voor de betekenis ervan’. Maar dat is geen richtlijn, de uiteindelijke beslissing ligt bij de individuele instelling zelf.
Het artikel van de BBC citeert de Nederlandse hoogleraar Steph Scholten die sinds 2017 directeur van The Hunterian Museum is. Hij zegt: ‘De ethische code schrijft niet voor dat alle menselijke resten uit de tentoonstelling moeten worden verwijderd’.
Scholten heeft als directeur van The Hunterian Museum de menselijke resten van de Egyptische vrouw Shep-En-Hor niet laten verwijderen uit de opstelling, maar laten bedekken met een speciaal ontworpen textiel, om te voorkomen dat het door bezoekers kan worden gezien.
Zuiddam verwijst naar een advies uit 2007 van een commissie van de Nederlandse Museumvereniging en concludeert daaruit dat het musea verplicht ‘om bij het omgaan met menselijke resten de belangen en de overtuigingen van de gemeenschap en de religieuze groep waartoe de persoon behoorde te respecteren’. Dat is echter geen directe verplichting in juridische zin.
De opinie van Zuiddam neemt een bizarre wending als hij filmbeelden van toen nog levende ‘foute’ Nederlanders in Kamp Amersfoort kort na de Tweede Wereldoorlog in zijn betoog opneemt. Ze staan te douchen en hun geslachtsdelen zijn zichtbaar.
Dat heeft niks met het onderwerp menselijke resten te maken. Walter Benjamin stelde dat door reproductie een kunstwerk aan aura verliest. Een film is gemaakt om massaal bekeken, verspreid en geconsumeerd te worden. Zuiddam vat het onderwerp te breed op en ook zijn opvatting over wat een kunstwerk is wekt verwarring. Daardoor verwatert zijn opinie en verliest aan geloofwaardigheid.
Zuiddam koppelt de vertoning van de filmbeelden aan de begrippen respect, seksuele vernedering en uitbuiting. Hij vond geen gehoor toen hij protesteerde bij het Nationaal Monument Kamp Amersfoort dat de beelden vertoont.
De theoloog Zuiddam verwijst als sluitstuk naar verschillende bijbelteksten over de waardigheid van het lichaam, openbare naaktheid en schaamte, de zondeval en het begraven worden. Dat telt in een christelijke dogmatiek, maar met het onderwerp het tentoonstellen van menselijke resten in musea heeft het weinig te maken. Hij verwijst niet naar universele waarden.
Zuiddam ondermijnt zijn betoog over de twee Schotse musea dat veelbelovend begon door te leunen op het BBC-artikel, maar uit de rails loopt als hij geforceerd zijn vakgebied de christelijke theologie voor een reformatorische publiek door zijn betoog meent te moeten mengen.
