Waarom zou het kabinet op zoek moeten gaan naar versterking op rechts? Dat is niet in lijn met de situatie van dit moment. Integendeel. De VVD staat er zwak voor en is niet bij machte om hoge eisen te stellen. Dat weten premier Rob Jetten en CDA-leider Henri Bontenbal die zich niet laten intimideren door de dreigementen van Yesilgöz en haar waterdragers die haar boodschap in de media vertolken.
Marketing werkt alleen bij een goed product. De marketing van de VVD werkt niet omdat het verhaal niet klopt.
De VVD kan niet dreigen met opstappen omdat dan D66 en het CDA zonder de VVD waar ze eindelijk van verlost zijn doorgaan met steun van links. De betovering van een machtige en flexibele VVD onder toenmalig premier Mark Rutte is onder de zichzelf overschreeuwende en halsstarrige Yesilgöz uitgewerkt. Zij heeft onder haar leiderschap in iets meer dan drie jaar het krediet verspeeld wat onder Rutte was opgebouwd.
Yesilgöz die zegt te verlangen naar stabiliteit en recent het minderheidskabinet een mislukt experiment noemde is daar zelf de oorzaak van. Zij blokkeerde een jaar geleden de toegang van de toenmalige PvdA (nu PRO) tot de kabinetsonderhandelingen. Onbegrijpelijk is nog steeds dat D66-leider Rob Jetten daar toen mee instemde. Met D66, PRO, VVD en CDA had er een middenkabinet gevormd kunnen worden met een meerderheid in beide kamers.
Onderschat in de beweegredenen van de top van de VVD evenmin het belang van de ministers namens de VVD die hun functie verliezen als hun partij uit het kabinet stapt en bij een eventuele nieuwe verkiezingscampagne deze machtspositie in het kabinet niet meer hebben.
Men kan alleen maar medelijden hebben met Henk Kamp die zich door de partijtop van de VVD met een onmogelijk verhaal zonder enige logica laat sturen. Wat hij als politieke rot als geen ander beseft. Zijn interventie werkt zelfs averechts. Kamp benadrukt dat Dilan Yesilgöz en de huidige VVD geen kaarten hebben. D66 en het CDA kijken dwars door de blufpoker van Yesilgöz heen.
Schermafbeelding van deel artikel ‘De Holland-Amerika Lijn zou de spullen van Joodse vluchtelingen verschepen, maar gaf ze aan de nazi’s‘ van 13 november 2026. De papieren versie heeft als kop ‘Zij moesten vluchten, de HAL gaf hun spullen aan de nazi’s.’
Buitengewoon onderzoeksartikel ‘De Holland-Amerika Lijn zou de spullen van Joodse vluchtelingen verschepen, maar gaf ze aan de nazi’s‘ van 13 november 2026 in NRC van Lucette ter Borg en Sandra Smets over een Rotterdamse loods van de toenmalige rederij Holland-Amerika Lijn (HAL) waar tijdens de Tweede Wereldoorlog de te verschepen boedels van Joodse vluchtelingen werden geroofd.
De onderzoekers onderbouwen in hun artikel van vijf pagina’s aan de hand van historische feiten de claim dat de HAL ‘ijverig‘ samenwerkte met de bezetter en daar financieel van profiteerde. Het artikel werd mogelijk gemaakt door steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.
Onderzoek in verschillende binnen- en buitenlandse archieven, gesprekken met experts op het gebied van economische collaboratie, rechtsherstel en Jodenvervolging, en voorwerk van eerdere publicaties over dit onderwerp leiden tot detaillering en een onontkoombare bewijsvoering.
In een deel van genoemde San Francisco loods is sinds 2025 het Fenix Museum gevestigd dat werd gefinancierd door de HAL en ingericht en verbouwd door de HAL-stichting Droom en Daad.
Uit onderzoek van de journalisten bleek dat in de San Francisco loods en andere loodsen van de HAL tijdens de Tweede Wereldoorlog 460 verhuisboedels van Joodse vluchtelingen lagen. Vaak eigendommen met kostbare (kunst)voorwerpen die verpakt in liftvans niet verscheept, maar geroofd werden met actieve medewerking van de HAL.
In het artikel blijft ongenoemd vanaf wanneer de liftvans van de Joodse vluchtelingen door de HAL niet meer overzee werden verscheept. Was dat vanaf 1 september 1939 toen met de Duitse inval in Polen de Tweede Wereldoorlog begon? Of vanaf 10 mei 1940 toen Duitse troepen Nederland binnenvielen? Het is niet duidelijk of de onderzoekers hebben gezocht naar een document van de HAL-directie met de opdracht om de verscheping van genoemde liftvans te stoppen.
Wat het onderzoek getriggerd lijkt te hebben is dat in het Fenix Museum in de opstelling achter het Kofferdoolhof een tijdlijn valt te zien. De periode van 1939 tot 1946 wordt overgeslagen. ‘Waarom zijn die jaren blanco en wat is er in de loods gebeurd?‘ vragen de onderzoeksjournalisten zich af.
Dat is een vraag die elders in het artikel beantwoord wordt als het over toenmalig HAL-directeur (en NSB-sympathisant) Willem Hugo de Monchy zegt: ‘De Monchy en de HAL zijn nooit vervolgd. En die niet-vervolging past in een patroon‘, volgens de bevindingen van rechtshistoricus Joggli Meihuizen in een proefschrift. ‘De top van het collaborerende Nederlandse bedrijfsleven en bankwezen is na de oorlog niet of nauwelijks vervolgd‘.
Het aan de HAL meest schandelijk aan te rekenen gedrag valt ongetwijfeld na de oorlog. Toen het zich verschool achter de bezetter met wie het actief had samengewerkt en het overlevenden of nabestaanden die in brieven informeerden waar de bezittingen uit de liftvans waren gebleven harteloos en hooghartig afpoeierde. Er werden zelfs nota’s voor achterstallig loodshuur aan de briefschrijvers verstuurd. Terwijl de HAL nalatig was om de al betaalde verscheping van de liftvans volgens afspraak af te handelen.
Het beeld dat uit dit artikel oprijst is van een collaborerende, geldzuchtige en ongevoelige HAL tijdens en vlak na de oorlog. Ofschoon er volgens de onderzoekers ook delen van de HAL waren die aan de goede kant stonden, zoals koopvaardijschepen van de rederij die deel waren van de Geallieerde inspanning om de As-mogendheden te verslaan.
Het is opvallend dat tot op de dag van vandaag dat laatste in de publieke opinie breed wordt uitgemeten en dat eerste een onderbelicht verhaal is gebleven. Op historisch onderzoek na dat met bevindingen binnen het wetenschappelijke domein blijft.
In dat patroon van wegkijken past de publiciteit en marketing van het Fenix Museum dat in het artikel een museum wordt genoemd dat ‘een esthetisch, overwegend romantisch verhaal over migratie presenteert‘. Idyllisch en sprookjesachtig dus
Daarin past niet het onder ogen zien van de eigen geschiedenis over bezittingen van Joodse vluchtelingen die tijdens de Tweede Wereldoorlog berekenend werden overgedragen aan de bezetter in een loods van de HAL waarin nu het Fenix Museum is gevestigd.
Kenmerkend is de reactie van Wim Pijbes, directeur van de stichting Droom en Daad als hij zegt dat ‘De tijdlijn gaat over migratie vanuit een Rotterdams perspectief. Daarin speelt de voormalige San Francisco loods geen rol.‘ Het artikel van Ter Borg en Smets toont aan dat genoemde hal in het Rotterdamse Katendrecht wel degelijk een rol speelde in de migratie vanuit een Rotterdams perspectief. Een gitzwart Rotterdams perspectief.
In aanvulling op het artikel in NRC van Ter Borg en Smets gaat in Vers Beton Willemijn Sneep in op het verlies van bezittingen van één Joodse vluchteling: Hilda Honnet-Sichel, en haar vruchteloze pogingen om nog iets van vroeger terug te krijgen na de oorlog.
Dilan Yesilgöz (VVD) geeft op stoep van het ministerie van Defensie persconferentie op 11 november 2026.
Nederland wordt al sinds 2021 toen het kabinet Rutte III viel gegijzeld door een generatie politici die zich gedraagt als kleuters. Dat lijkt in elk geval de mening van vele Nederlanders.
Topkleuter is partijleider Dilan Yesilgöz van VVD die door toenmalig informateur Hans Wijers (D66) ‘die feeks van de VVD’ werd genoemd. Een kwalificatie die als vrouwonvriendelijk of als archaïsch wordt gezien, maar taalkundig verre van eenduidig is.
Door een bondje tussen de VVD en NRC werd Wijers publicitair uitgerangeerd. Zodat de toenmalige PvdA niet kon worden uitgenodigd om mee te doen aan de onderhandelingen.
De timing van de aanval van Dilan Yesilgöz op het belastingplan dat coalitiepartijen D66 en CDA met PRO en Volt sloten kan niet anders worden gezien als reactie op VVD’er Frans Weekers die zich begin deze week kandideerde om namens zijn partij fractievoorzitter in de Eerste Kamer te worden.
Weekers ging hierbij voorbij aan de wens van de partijleiding en kreeg steun van prominente VVD’ers als Jan van Zanen, Johan Remkes en Loek Hermans. De actie van Weekers ondermijnde de positie van Yesilgöz als partijleider. Er werd aan haar stoelpoten gezaagd.
In de peilingen voor de Tweede Kamer staat de VVD op zo’n 15 zetels, een verlies van 7 zetels. Een verlies dat vooral Yesilgöz aangerekend wordt door haar onverzoenlijke opstelling die niet in het landsbelang is. Het lijkt erop dat Yesilgöz niet kan accepeteren dat D66 de grootste partij is.
De in het kabinet Jetten ontstane crisis over het belastingplan met een tamelijk onzichtbare premier Rob Jetten heeft weinig met het belastingplan te maken. De plannen die PRO en Volt op tafel legden is in onderhandelingen tussen de vier partijen door D66 en CDA van scherpe kantjes ontdaan.
De instabiliteit die het gevolg is als de VVD de stekker uit het minderheidskabinet trekt en de schade die dat voor economie, ondernemingsklimaat en het aanzien van Nederland met zich meebrengt is groter dan het aannemen van het geamendeerde, afgezwakte belastingplan van PRO en Volt. Yesilgöz’ argumentatie is niet houdbaar dat het haar om het ondernemings- of vestigingsklimaat is te doen.
De crisis die door Yesilgöz op 11 november op scherp is gezet gaat over haar eigen machtspositie binnen de VVD. Ze wil alle kikkers terug in de kruiwagen en weer ondubbelzinnig de regie hernemen over alles wat VVD’ers doen en laten.
Met het oog op electorale winst probeert Yesilgöz een crisis te forceren door D66 en CDA als onbetrouwbaar en PRO als extremistisch of links-radicaal te omschrijven. Haar opzet is om te breken met D66 en CDA op een onderwerp dat de achterban van de VVD aanspreekt: het eigen vermogen en de belastbaarheid daarvan. De VVD heeft onder Yesilgöz in 2023 en 2025 bij landelijke verkiezingen in totaal 12 zetels verloren. Krijgt ze een derde kans?
Door het zoeken van een gemeenschappelijke vijand probeert Yesilgöz de eenheid en haar leiderschap binnen de VVD te herstellen. Ten koste van de geloofwaardigheid van de Nederlandse politiek. Zo manifesteert zich de topkleuter van Nederland die als uiterste horizon het partijbelang en haar eigen belang als partijleider heeft. Waarin een klein land klein kan zijn.
Chanan Hertzberger houdt zijn toespraak tijdens de Nationale Kristallnachtherdenking in de Portugese Synagoge in Amsterdam. Bron Foto Robin van Lonkhuijsen, ANP. In: Trouw.
Met meningen over Israël, Gaza, Palestina en het Midden Oosten is het oppassen. Het lijkt alsof welke mening men hierover ook naar buiten brengt, per definitie de helft van degenen die erop reageert het er niet mee eens is. Maar dat niet alleen, beschuldigingen over antisemitisme, medeplichtigheid aan mensenrechtenschendingen en goedpraten van het gebruik van geweld klinken over en weer. De andere mening wordt verketterd.
Het is een verdedigende reflex om kritiek of een demonstratie af te doen als anti-Israël. Dat deed bij de herdenking van de Kristallnacht 2026 Chanan Hertzberger de voorzitter van het Centraal Joods Overleg (CJO) over de Rode Lijn-demonstratie in Amsterdam van 8 november 2026.
Dat werkt in de publieke opinie averechts omdat het goedpraten van de huidige demissionaire regering van Israël door het CJO de Joodse Nederlanders met dat land op één lijn stelt. Zodat ze kritiek die voor het beleid van de regering Netanyahu bedoeld is over zich heen krijgen vanwege die vereenzelviging met Israël door het CJO. Het antisemitisme die Joodse Nederlanders treft wordt door de uitspraken van Hertzberger gevoed.
Veelzeggend is de reactie van Ben bij de petitie ‘Premier Jetten, neem afstand van de beschuldigingen over de Rode Lijn!‘: ‘Israël gelijkstellen aan de Joodse gemeenschap, zoals Hertzberger doet, is in zichzelf een bedreiging voor Joden‘.
Het is goed om op te merken dat het CJO niet alle Joodse Nederlanders vertegenwoordigt. Zo meende in juni 2026 de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema dat ‘een kleine groep heren niet representatief is voor alle Joodse Amsterdammers’.
Het is bedenkelijk wat Hertzberger en het CJO doen om kritiek op het beleid van de regering Netanyahu in Gaza en op de Westoever te reduceren tot een anti-Israël houding of antisemitisme. Dat is niet hetzelfde. Net zomin als kritiek op de oorlog die Poetin begonnen is tegen Oekraïne gelijkgesteld kan worden aan een anti-Russische houding. Men kan pro-Russisch (land, volk, cultuur) zijn en anti-Poetin.
Zo geldt dat ook voor Netanyahu en zijn demissionaire regering met ultrarechtse en religieus-nationalistische hardliners als minister Itamar Ben-Gvir en minister Bezalel Smotrich die hebben opgeroepen tot de volledige verwoesting of uitwissing van Gaza en het verdrijven van de Palestijnse bevolking. Dat is op zichzelf al een weerlegging van de vermeende ‘genocideleugen‘ die Hertzberger in zijn toespraak noemde. Men kan anti-Netanyahu, anti-Ben-Gvir en anti-Smotrich zijn, maar toch pro-Israël en niet antisemitisch.
Op de uitspraken van Chanan Hertzberger is kritiek mogelijk omdat hij met het CJO niet de positie van de Joodse Nederlanders vooropzet, maar dat ondergeschikt maakt aan zijn steun voor de demissionaire regering Netanyahu. Dat is overspronggedrag van Hertzberger en het CJO die zo tot de irrelevante uitspraak komen dat de Rode Lijn-demonstratie ‘anti-Israël’ was. Het CJO moet eerst eens voor zichzelf besluiten of het het beleid van de regering Netanyahu inzake Gaza en Westoever steunt of afkeurt.
Het CJO doet er verstandig aan om algemene uitspraken over meer dan 200.000 demonstranten te vermijden omdat het hiermee de Joodse Nederlanders niet dient. Hertzberger gooit olie op het vuur door de Rode Lijn-demonstratie te verketteren, terwijl hij in het belang van de Joodse Nederlanders beter zou deëscaleren.
De petitie ‘Premier Jetten, neem afstand van de beschuldigingen over de Rode Lijn!‘ roept premier Jetten op ‘om publiekelijk afstand te nemen van de beschuldigingen die Chanan Hertzberger, voorzitter van het Centraal Joods Overleg, op 9 november 2026 tijdens de Nationale Kristallnachtherdenking in uw aanwezigheid heeft geuit over de Rode Lijn-demonstratie.’ Ik heb de petitie getekend.
Schermafbeelding van deel opinie-artikel ‘Museum hoort geen doden tentoon te stellen‘ van Prof. dr. Benno A. Zuiddam op RD, 9 november 2026.
De orthodoxe en traditioneel-christelijke Nederlandse theoloog Prof. dr. Benno A. Zuiddam plaatst in het RD van 9 november 2026 een opinie-artikel over het tentoonstellen van menselijke resten in musea. Hij meent dat dat niet gewenst is. Hij is daar resoluter in dan de bronnen waar hij naar verwijst én ontsiert het door zijn christelijke dogmatiek die op z’n best slechts zijdelings met het onderwerp te maken heeft.
Zuiddam noemt onder verwijzing naar een artikel van 23 oktober 2026 van de BBC twee musea in Glasgow die de overblijfselen van Egyptische mummies uit hun opstelling vanwege ethische bezwaren hebben verwijderd of laten bedekken. Dat zijn de Kelvingrove Gallery en The Hunterian Museum.
De maatregel vindt steun in de aanscherping van de gedragscode van de internationale museumorganisatie ICOM die in juni 2026 is herzien. Die stelt dat musea ‘de inherente waardigheid van menselijke resten moeten waarborgen en respect moeten bevorderen voor de betekenis ervan’. Maar dat is geen richtlijn, de uiteindelijke beslissing ligt bij de individuele instelling zelf.
Het artikel van de BBC citeert de Nederlandse hoogleraar Steph Scholten die sinds 2017 directeur van The Hunterian Museum is. Hij zegt: ‘De ethische code schrijft niet voor dat alle menselijke resten uit de tentoonstelling moeten worden verwijderd’.
Scholten heeft als directeur van The Hunterian Museum de menselijke resten van de Egyptische vrouw Shep-En-Hor niet laten verwijderen uit de opstelling, maar laten bedekken met een speciaal ontworpen textiel, om te voorkomen dat het door bezoekers kan worden gezien.
Zuiddam verwijst naar een advies uit 2007 van een commissie van de Nederlandse Museumvereniging en concludeert daaruit dat het musea verplicht ‘om bij het omgaan met menselijke resten de belangen en de overtuigingen van de gemeenschap en de religieuze groep waartoe de persoon behoorde te respecteren’. Dat is echter geen directe verplichting in juridische zin.
De opinie van Zuiddam neemt een bizarre wending als hij filmbeelden van toen nog levende ‘foute’ Nederlanders in Kamp Amersfoort kort na de Tweede Wereldoorlog in zijn betoog opneemt. Ze staan te douchen en hun geslachtsdelen zijn zichtbaar.
Dat heeft niks met het onderwerp menselijke resten te maken. Walter Benjamin stelde dat door reproductie een kunstwerk aan aura verliest. Een film is gemaakt om massaal bekeken, verspreid en geconsumeerd te worden. Zuiddam vat het onderwerp te breed op en ook zijn opvatting over wat een kunstwerk is wekt verwarring. Daardoor verwatert zijn opinie en verliest aan geloofwaardigheid.
Zuiddam koppelt de vertoning van de filmbeelden aan de begrippen respect, seksuele vernedering en uitbuiting. Hij vond geen gehoor toen hij protesteerde bij het Nationaal Monument Kamp Amersfoort dat de beelden vertoont.
De theoloog Zuiddam verwijst als sluitstuk naar verschillende bijbelteksten over de waardigheid van het lichaam, openbare naaktheid en schaamte, de zondeval en het begraven worden. Dat telt in een christelijke dogmatiek, maar met het onderwerp het tentoonstellen van menselijke resten in musea heeft het weinig te maken. Hij verwijst niet naar universele waarden.
Zuiddam ondermijnt zijn betoog over de twee Schotse musea dat veelbelovend begon door te leunen op het BBC-artikel, maar uit de rails loopt als hij geforceerd zijn vakgebied de christelijke theologie voor een reformatorische publiek door zijn betoog meent te moeten mengen.
Interessant is de internationale aandacht voor de bestorming door zo’n 100 demonstranten van een bouwwerf van een datacenter van Microsoft in Amsterdam Sloterdijk. Er was veel aandacht voor. Reuters had een reportage van bijna 48 minuten gemaakt waar internationale media hun verslag uit samen konden stellen. Zoals de rechtse New York Post.
Dat de aandacht groot was komt omdat er in vele landen oppositie is tegen datacenter en die toeneemt. Ook in de VS. Een peiling wees uit dat driekwart van de kiezers in de midterms de bouw van ervan in hun gemeenschap afwijst. Het protest past in een patroon. De timing van het protest drie dagen na deze verkiezingen was slim gekozen.
Het protest werd op intersectionele wijze gekoppeld aan de bezetting van Gaza en de genocide aldaar door Israël. Het is me niet duidelijk of dat de kernboodschap van de bouw van datacentra en de daarbij horende miljardeninvesteringen in de zogenaamde kunstmatige intelligentie (AI) versterkt. Amerikaanse kiezers wijzen in meerderheid de onvoorwaardelijke steun van hun land aan Israël af. Dus men kan redeneren dat het combineren in een protest van bij de kiezers twee impopulaire onderwerpen, te weten datacentra/AI en Israël/Gaza versterkend werkt.
Geweldloze en publieke burgerlijke ongehoorzaamheid kan een maatschappelijke ontwikkeling in gang helpen zetten. Om doelmatig te zijn moeten demonstranten voldoen aan enkele voorwaarden. Het protest moet een zeker onrecht of maatschappelijk probleem betreffen. De achterliggende gedachte is dat het zich niet houden aan democratische spelregels toegestaan is om dat ze te beperkend en strikt zijn, en niet op andere wijze veranderd kunnen worden.
Vergunningen voor de bouw van datacenter in Nederland zijn afgegeven voordat het besef van de nadelen ervan plus de ontregelende werking van AI bij een breed publiek en politiek was doorgedrongen. Dat beeld is gekanteld, maar de afgegeven vergunningen kunnen niet teruggedraaid worden. Dat is frustrerend. Techbedrijven als Microsoft hebben diepe zakken en kunnen voor rechtbanken juridisch onbeperkte middelen inzetten.
Wat ze niet kunnen is de gunst van het publiek kopen. Aan de bewustwording over de nadelen van datacenter en AI helpt zo’n actie in Amsterdam mee, zowel voor een Nederlands als voor een internationaal en dan in het bijzonder Amerikaans publiek.
In de meeste landen zal de politie harder tegen demonstranten optreden. Dat is de Nederlandse folklore van een de-escalerende politie die samen met de bewustwording over de tijdelijke bezetting van een datacenter in aanbouw de wereld overgaat.
Op het internet komt men videos tegen waarin God tegenover de mens wordt gezet. De Amerikaanse bisschop Robert Barron meent dat God een reden heeft. Dat beredeneert hij door een cirkelredenering. Als God een constructie van mensen is, waar veel voor te zeggen is en Barron uiteraard ontkent, dan projecteert hij vanuit zijn eigen menselijkheid zijn menselijkheid -of het gebrek eraan- op God. Barron is een conservatief die ontkent dat hij dat is.
Wat Barron in deze video zegt is tamelijk onbeduidend. Religieuze zalf waarmee hij de zielen van zijn achterban smeert.
Schermafbeelding van deel artikel ‘Minnesota bishop calls scale of fraud in America ‘staggering’ and a ‘major injustice’ op Alpha News, 3 november 2026.
Maar hij is meer dan dit en gaat verder als hij praat over de fraude in de VS die groter is dan het BNP van landen als Vietnam en Denemarken. Dat vindt hij verbijsterend. Barron meent dat fraude mogelijk is gemaakt door mensen die zich afkeren van religie. Alpha News gaat in op de uitspraken van Barron in een artikel van 3 november 2026. Wat Barron zegt roept controverse op. Het komt als beledigend over.
En daar komt Barron weer met zijn cirkelredenering als hij zegt (vertaald): ‘Aangezien moraliteit uiteindelijk in God verankerd ligt, is een gevolg van dit afkeren een toename van morele ontsporing, relativisme en onverschilligheid.’
Zo kennen we de conservatieve, onverzoenlijke en onverdraagbare kerkleider weer. Hij claimt dat moraliteit alleen in religie gelegen is. Een bewijs daarvoor geeft hij niet en kan hij ook niet geven omdat het niet onbevooroordeeld vast te stellen valt.
Wie ziet tot wat religie allemaal heeft geleid, van aanslagen, oorlogen en het kindermisbruik in de rooms-katholieke kerk wat precies de morele ontsporing is die hij anderen toebedeeld, kan evengoed het omgekeerde beweren. Namelijk dat moraliteit in religieuze organisaties in verkeerde handen is en beter verankerd kan worden buiten religie.
Ook die algemene uitspraak is weinig waard en lastig aan te tonen. Daarom kan men er maar beter geen uitspraak over doen of moraliteit beter verankerd is binnen of buiten religie. Het past in de religieuze marketing van deze bisschop om neerbuigend herderlijk te doen jegens ‘niet aangeslotenen’, maar hiermee rechtvaardigt hij zijn claim nog niet.
De zalvende, gelijkhebberige moraal van bisschop Robert Barron is pijnlijk omdat hij zo vals redeneert. Oh wee, de gelovigen die aan hem zijn toevertrouwd.
Schermafbeelding van deel artikel ‘Museum Amersfoort durft tentoonstelling 300 jaar synagoge niet aan, joodse gemeenschap diep teleurgesteld‘ van Eline Spit en Nieuwsplein33 op RTV Utrecht, 4 november 2026.
De kop van een artikel van 4 november 2026 van RTV Utrecht is dodelijk voor Museum Amersfoort en directeur ad interim Paul Baltus: ‘Museum Amersfoort durft tentoonstelling 300 jaar synagoge niet aan, joodse gemeenschap diep teleurgesteld’.
Het museum heeft vijf jaar geleden ingestemd om mee te doen met de viering in 2027 van het 300-jarig bestaan van de Amersfoortse synagoge, maar kwam daar in de zomer van 2026 op terug.
Baltus’ argumentatie om de samenwerking te stoppen is de veiligheid van zijn vrijwilligers. Concrete dreigingen zijn er niet. Baltus meent dat de vrijwilligers die in contact komen met het publiek kwetsbaar zijn.
‘Toenemende spanningen in de maatschappij‘ geeft Baltus als reden om de tentoonstelling af te blazen. Onduidelijk is wat hij daar precies mee bedoelt. Ook na de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023, het begin van de oorlog in Gaza en de aanvallen van kolonisten op de Westoever op Palestijnse inwoners gingen de voorbereidingen volgens Alexander van Voorthuizen door. Hij is voorzitter van de Joodse Gemeenschap Amersfoort.
Waarom het museum er in augustus 2026 ‘ineens‘ van afzag om de tentoonstelling over de 300 jaar oude synagoge te programmeren weet Van Voorthuizen niet.
Baltus heeft zijn excuses aangeboden aan de Joodse Gemeenschap Amersfoort omdat hij zijn afspraak niet nakomt.
De Amersfoortse burgemeester Lucas Bolsius wil het er niet bij laten zitten, zo heeft hij in een raadsvergadering verklaard. Hij wil op korte termijn samen met museum en de organisatie van de tentoonstelling een oplossing zoeken voor het probleem dat door het besluit van Baltus en de raad van toezicht van het museum is ontstaan.
Deze kwestie gaat erover dat een museumbestuur angst projecteert op de eigen organisatie. Men kan begrip hebben voor een museumdirecteur die zich zorgen maakt over de veiligheid van zijn personeel, maar zonder concrete bedreigingen is het de vraag of Baltus en de raad van toezicht de burgermoed en weerbaarheid tonen die past bij hun maatschappelijke functie.
Baltus strijkt de vlag voordat het eerste schot gevallen is. Hij vertoont de Karremans-reflex om op te staan voor eigen mensen ten koste van de ander. Was er geen oplossing mogelijk om de tentoonstelling door te laten gaan én de veiligheid van het museumpersoneel te garanderen? Is dat door de leiding met politie en burgemeester besproken voordat het museum het besluit nam om de tentoonstelling af te blazen? Hoe zorgvuldig heeft het museum gehandeld?
Wat de leiding van Museum Amersfoort doet geeft het verkeerde signaal aan de samenleving. Het laat de angst regeren en zwicht uit bangheid. Wellicht kan burgemeester Bolsius het museum moed inspreken.
De Democraten hebben meerderheden in Huis en Senaat behaald. Niet nipt, maar ruim. Dat laatste is belangrijk omdat het president Trump en zijn ministerie van Justitie weinig ruimte geeft om uitslagen terug te draaien. Dat is het goede nieuws. Een constitutionele crisis lijkt door de huidige opstelling van Trump afgewend, hoewel er nog veel kan gebeuren voordat het het nieuwe congres begin januari 2027 wordt geïnstalleerd.
Trump weet dat de Democraten met hun nieuw behaalde meerderheden in het Congres onderzoeken zullen starten naar de onregelmatigheden en corruptie in de regering Trump van de afgelopen twee jaar. Dat kan tot afzettingsprocedures leiden van bijvoorbeeld de ministers Hegseth (Defensie) en Blanche (Justitie) die herhaaldelijk de grondwet hebben overtreden. Het verklaart wellicht waarom Trump nu een verzoenende toon aanslaat. Offert hij straks zijn pionnen op om zelf buiten schot te blijven?
Er wordt nog geteld. Nog niet alle resultaten zijn bekend. Belangrijk voor de toekomst is dat de Democraten ook meer gouverneurs hebben zodat ze bijvoorbeeld opengevallen functies kunnen invullen.
Democraten deden het goed in Texas, maar minder goed in Florida. Zetels in de Senaat die tientallen jaren in Republikeinse handen waren gingen naar Democraten. De paradox is dat de Democratische partij bij de kiezers zo’n 15% in de min staat. De partij is niet populair, maar de Republikeinse partij is met zo’n 28% in de min nog minder populair.
Dat geeft aan hoe weinig populair beide grote partijen zijn. Politici zouden vooral met zichzelf bezig zijn. Kiezers en partijpolitiek zijn van elkaar vervreemd. Het valt te hopen dat de doelmatigheid en samenwerking in het Congres hersteld wordt. Wellicht al vanaf 2027, maar zeker in het post-Trump tijdperk dat in 2029 aanbreekt.
MAGA-republikeinen en president Trump hebben bij de midterms aan invloed verloren, maar traditionele Republikeinen zijn nog zoekende naar zichzelf en hun oude partij. Van beide kanten moet een nieuw evenwicht gevonden worden.
Democraten hebben geen geloofwaardige leiders. Die moeten nog opstaan. De Democratische Senaatsleider Chuck Schumer heeft met zo’n 20% in de min weinig geloofwaardigheid. Namen van kanshebbers wisselen per jaar. Belangrijk is dat in de grote tent die het DNC is gematigden en democratische socialisten zich achter een compromiskandidaat kunnen scharen. Een naam van een opkomend talent die genoemd wordt is senator van Georgia Jon Ossoff.
Niet overal, maar wel in veel races was een stem voor een Democratische kandidaat een stem tegen de historisch onpopulaire president Trump. Dat moet de Democraten te denken geven over hun eigen stabiliteit ondanks hun overwinning. Democraten hadden goede kandidaten voor gouverneurs en senatoren, maar de samenhang aan de top ontbreekt. De blauwe golf spoelde de nuance weg van een race over standpunten en politieke keuzes. Dan neemt emotie de overhand. Tot in 2028 daar weer een reactie op komt.
Schermafbeelding van deel online voorpagina van The New York Times, 4 november 2026.
De vraag of president Trump en zijn team racistisch zijn laat zich het best aantonen door de praktijk. Voor een bijeenkomst van Trump in Dubuque, Iowa werd de muurschildering ‘Solidarity Mural’ met 10 geheven vuisten in verschillende kleuren door het campagneteam bedekt met een blauw dekzeil (‘tarp’). Een kunstwerk van de lokale Shelby Fry.
De stad had geen toestemming gegeven om de muurschildering te bedekken met een dekzeil. De stad sommeerde het campagneteam van Trump voor genoemde bijeenkomst om het dekzeil te verwijderen, wat gebeurde. Iowa is een rode (Republikeinse) staat en Dubuque een stad met Democratische invloed.
Muurschilderingen zorgen vaker voor controverses. Zoals dat nu eenmaal met kunst in de openbare ruimte gebeurt waar overtuigingen, oordelen, voorkeuren, beginselen en sentimenten botsen. Tekenend is dat Trumps campagneteam het nodig vond om een muurschildering die oproept tot solidariteit te bedekken.