George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Fotografie

LoC: ‘Negroes playing chess, Algiers, Algeria’, 1890-1900

leave a comment »

Een prachtige foto uit het eind van de 19de eeuw met een rampzalige titel: ‘Negroes playing chess, Algiers, Algeria’. Een print uit de collectie van het Library of Congress. Een straatbeeld uit de toenmalige Franse kolonie Algerije. De man met de witte doek, de rode espadrilles en het witte hoofddeksel zit niet achter, maar naast het bord. Men kijkt naar de stukken. Niet de klassieke Staunton-schaakstukken, maar stukken die eerder een tussenvorm zijn van een Europees en een Afrikaans spel. Maar zijn het ‘negers’ die hier schaken? Als ze al schaken. Dat is in de VS toch allang geen geaccepteerde benaming meer? Het lijken trouwens eerder Arabische Algerijnen. Maar doet dat er eigenlijk iets toe? Het is zo lang geleden. Er is zo veel geleden.

Foto: [Negroes playing chess, Algiers, Algeria], 1890-1900. Collectie: Library of Congress

Advertenties

Written by George Knight

22 oktober 2017 at 22:10

Niet zomaar een ansichtkaart van Terneuzen, 1915

leave a comment »

Zomaar een oude ansichtkaart van de haven van van Terneuzen. Het is 1915, zo zegt een beschrijving. Is het echt? Op de achtergrond is de Westerschelde te zien, links richting Vlissingen, rechts richting Antwerpen. Het vrachtschip ligt met de kop in de richting van het Kanaal van Gent naar Terneuzen. Voor de sluis. Naar België dat in een oorlog is gewikkeld? Dit is een grensgebied, hoewel daar niets van valt te merken. Is het niet 1913?

Nou, niet zomaar een oude ansichtkaart, want ik woonde vanaf mijn 9de jaar rechts om de hoek. Aan de Scheldekade. Nu hangt in mijn woonkamer een foto van een oud-familielid uit dezelfde periode (1900? 1910?) met bijna hetzelfde perspectief. Eveneens met een stoomboot, maar ook met twee grote zeilschepen erachter.

Die oude foto’s zijn meren van herinnering, zoals Rudy Kousbroek het noemde, maar niet voor mij. Want in 1915 was ik nog niet geboren. Het zijn eerder herinneringen van de zee waaruit ik pak wat ik kan gebruiken. Zo’n foto verbergt  archeologische lagen die er door de jaren heen op worden geplakt. Wie weet dat waar de man met de emmer loopt 50 jaar later een wit friteskraam stond? En dat de veerboot -‘de provinciale boot’- jarenlang in de haven aanmeerde? Vaart de voorloper van de veerboot die ik kende niet juist de haven in?

Foto: ‘Vergane glorie – Stoomschepen bij de sluis van Terneuzen, 1915.

Racisme in Chinees provinciaal museum op tentoonstelling ‘This is Africa’

with 2 comments

Werken op de tentoonstellingThis is Africa’ met foto’s van Yu Huiping in het Hubei Provincial Museum in het Chinese Wuhan maken een vergelijking tussen Afrikanen en wilde dieren. Alex Linder van Shanghaiist ziet er in een bericht racisme in. Op sociale media heeft deze goed bezochte tentoonstelling volgens Africanews tot verontwaardiging geleid. Linder geeft de achtergrond voor de presentatie van de foto’s: ‘Fotograaf Yu Huiping wil bezoekers een gevoel van ‘primitief leven’ in Afrika geven door de wisselwerking tussen mens, dier en natuur.’ Vooralsnog lijkt het er eerder op dat Yu Huiping en de staf van het Hubei Provincial Museum een gevoel van primitief leven belichamen. In elk geval voor buitenstaanders die dit met afgrijzen aanzien. Het is te plat voor woorden. Racisme bestaat in alle kleuren, soorten en maten, en kan ook ‘Made in China’ zijn.

Foto: Fotograaf Yu Huiping in Afrika: ‘Yu Huiping is a member of the Chinese Photographers Association, vice chairman of the Hubei Provincial Photographers Association, a member of the Royal Photographic Society. Over the past decade, he has traveled more than 20 times in Africa, put footprints across several major African national parks and remote tribes, hundreds of thousands of times pressed the shutter, made a lot of precious photos.’ 

Written by George Knight

12 oktober 2017 at 23:32

Bij een foto van een Japanse vrouw in traditionele dracht buitenshuis (1870)

leave a comment »

Deze foto doet onbegrijpelijk modern aan. Zo vind ik. Met een beetje fantasie en enscenering kan men er een hedendaags portret in zien. Toch dateert de afbeelding uit de jaren 1870. Het eerste decennium dat de fotografische massareproductie op gang komt. Een Japanse vrouw in traditionele dracht poseert buitenshuis, zo luidt in vertaling de titel. Hoe komt het dat een foto van bijna 150 jaar oud zo tijdloos oogt? Niet dat de verwijzing naar het oude Japan erin ontbreekt, integendeel, maar tegelijk onttrekt de voorstelling zich eraan.

Is het het ‘naturel’ van de jonge vrouw? Ze kijkt ons noch aan, noch negeert ons. Ze verdwijnt onnadrukkelijk met haar blik in de alledaagsheid. Ze lijkt het poseren voorbij, maar doet uiteraard niet anders dan dat. Het ontbreken van objecten die in de studio dienen als attribuut om de geportretteerde houvast te geven en te typeren doet haar voor even ontsnappen aan voorspelbaarheid en verwachting. Ze mag zomaar een ogenblik op vakantie van het normale. Scherptediepte bouwt in drie lagen een imperfect coulissendecor op. Met vrouw en voorgrond, lantaarnpaal en struik, en achtergrond met muur. Het buitenlicht werpt geen harde schaduwen die in de bewerking hardhandig gecorrigeerd hoeven worden. Het licht strijkt. Het is het gezicht van de vrouw dat ons het verleden in trekt. Het ontroert omdat het ons dichtbij brengt, terwijl we beseffen dat het 1870 is.

Foto: [Japanese Woman in Traditional Dress Posing Outdoors], 1870.

Written by George Knight

23 juli 2017 at 17:53

Bij twee foto’s van F.F. van der Werf, 1930-1935

leave a comment »

Foto’s van de Utrechtse fotograaf Frans Ferdinand van der Werf. De bovenste is getiteld ‘Afbeelding van een vrouw met een handkar met fruit op de Oudegracht te Utrecht’ en is gedateerd tussen 1930 en 1935. Het ziet er kunstvol uit. De vrouw rolt met haar kar over de stenen van de Oudegracht, een heer met bolhoed en wandelstok wandelt en de zon geeft tegenlicht. Het zou Parijs, 1900 kunnen zijn. De tijd is niet alleen even stilgezet, maar lijkt teruggedraaid. De onderste foto heet ‘Gezicht in de Korte Jansstraat te Utrecht met op de achtergrond de Domstraat’ en dateert uit 1932. Opnieuw een studie-achtige foto die het licht verkent en de stad als een coulisselandschap onthult. Op de achtergrond doemt als een berg schimachtig de Domkerk op. Eén van de fietsers kijkt achterom richting Janskerkhof, richting fotograaf. Het is niet ongemerkt gebleven.

Foto 1: F.F. van der Werf, Afbeelding van een vrouw met een handkar met fruit op de Oudegracht te Utrecht, 1930-1935. Collectie: Het Utrechts Archief.

Foto 2: F.F. van der Werf, Gezicht in de Korte Jansstraat te Utrecht met op de achtergrond de Domstraat1932. Collectie: Het Utrechts Archief.

Written by George Knight

18 juni 2017 at 11:23

Een krabbenbeet in Zandvoort, 1941

with one comment

Zandvoort, 1941. Tachtig graden in de schaduw. Fahrenheit wel te verstaan, ofwel 27 graden Celsius. De tekst verklaart wat we hier zien: ‘Een badman verzorgt een der baadsters die door een krab werd gebeten’. In de linkerarm zo te zien. Veel pijn doet het niet, want het slachtoffer lacht naar de badman. Of voor de fotograaf? Het was de tijd dat beroepsgroepen uniformen droegen en herkenbaar waren. In een tijd vol zware schaduwen die toch al zwanger was van uniformen. Maar toen even niet. Wat resteert is een geruststellend schouwspel. Door de aandacht voor het kleine kwaad van een krabbenbeet wordt het grote kwaad even op afstand gezet.

Written by George Knight

28 mei 2017 at 12:52

Bij een foto van een meisje op een Amsterdams station in 1910

leave a comment »

Een meisje in de tijd. Op een treinstation in Amsterdam verkoopt ze bloemen. Zo zegt het in de marge gekraste bijschrift. De dienstregeling schuin achter haar op het plakkaat noemt 1 mei 1910. Toentertijd de datum dat jaarlijkse de nieuwe dienstregeling inging. Het plakkaat is nog niet verfomfaaid. De maatschappij moet de ‘Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij’ zijn die in 1938 opging in de NS. Het is nog geen hoogzomer, maar de zon schijnt wel zoals uit de zonnevlekken blijkt. Het zou maandag 20 juni 1910 zijn. Het meisje draagt een omslagdoek omdat het op stations kan tochten. De foto is onderdeel van de Bain Collection. Een van de vroegste Amerikaanse nieuwsagentschappen die glorieerde in de periode 1900-1920.

Is de foto ‘bijvangst’ van een bezoek van de in 1909 afgetreden president Theodore Roosevelt aan Nederland, vergezeld door Arthur M. Beaupre, de toenmalige Amerikaanse ambassadeur in Nederland en Luxemburg? Niet toevallig praat ‘Teddy’ -naamgever van de teddybeer- Roosevelt met een journalist. Vermoedelijk ongedwongener dan toenmalige Nederlandse bestuurders deden. Tijdens zijn  presidentschap zocht Roosevelt steun bij de pers om monopolies aan te pakken en muntte hij het begrip muckraker.

Geen ‘bijvangst’ want het bezoek was op 13 mei zoals uit een ander bijschrift blijkt. Het bloemenmeisje staat alleen. Op het station. Vereeuwigd door een fotograaf. Waarom moeten we er van alles bijhalen dat er niks mee te maken heeft? Het zal wel in de menselijke natuur liggen. Het licht is gevangen in 1910. Rest is bijzaak.

Foto 1: ‘Flower girl, R.R. station, Amsterdam’, 1910. Library of Congress.

Foto 2: ‘Col. Roosevelt talking with newspaper correspondent, American Minister Beaupre, Netherlands’, 1910. Library of Congress.