George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Fotografie

Wat heeft ons ‘A Utrecht Pastoral’ uit 1892 te zeggen?

with one comment

Schotland ontsluit de nationale kunstcollectie digitaal. Kunstwerken zijn bereikbaar op nationalgalleries.org. Zo ook de fotoA Utrecht Pastoral’ van James Craig Annan. Uit de collectie van de Scottish National Portrait Gallery. Een beroemde foto naar het blijkt. In een artikel voor Scherptediepte/ Depth of Field over de blik van buitenlandse fotografen (1890-1930) op Nederland besteedde conservator fotografie van het Rijksmuseum Mattie Boon er in 2012 aandacht aan. Een afdruk ervan is  opgenomen in de collectie van het Rijksmuseum

Boon: ‘In 1892, after the first exhibition, The British Journal of Photography praised A Utrecht Pastoral as a ‘characteristic’ Dutch landscape. The tall trees on the left side of the image, the row of sheep along the water and the great masses of cloud formed ‘a most pleasing whole’. It was a ‘soft’ image, without ‘the hardness so often seen in photography’.[25] Another reviewer praised ‘the band of quiet foreground, which most photographers would trim away as useless […] Its presence greatly adds to the feeling or suggestion of space and scale. The bold and large treatment of the clouded sky space must be noted.’[26] A third saw chiefly the low light and the long shadows in the bend in the road, and the professional handling of the sky.[27]

Wat kunnen we aan deze typeringen 125 jaar later toevoegen? Het is inmiddels ook een afbeelding van een verdwenen landschap geworden. Een onschuldig landschap dat gethematiseerd wordt door de onschuldige schapen. Een pastorale is een herdersdicht of dorpsvertelling uit het Land van Ooit. De vergleden tijd betrapt.

Foto: James Craig Annan, ‘A Utrecht Pastoral’, 1892. Collectie: Scottish National Portrait Gallery.

Pasen. Twee foto’s van een gezin met een geheim: 1963-1965

with 4 comments

Een foto van Henk Hilterman uit het Geheugen van Nederland. ‘Pasen. Gezin gaat aan gedekte tafel voor het paasontbijt met o. a. paasbrood en geverfde paaseieren’ zo heet het. Met de toevoeging ‘Nederland, 1963. Studio-opname.’ De volgende foto die op de kleurcorrectie van groen naar bruin en de spiegeling na zeer, zeer sterk op de vorige lijkt heeft een andere titel: ‘Paasontbijt. Gezin staat op het punt aan tafel te gaan, moeder komt met de theepot, de kinderen bekijken het mandje met gekleurde paaseieren.’ Met de toevoeging ‘1965’. Geen woord over het paasbrood. Opvallend dat er twee jaar zit tussen de opname van twee identieke foto’s. Meesterlijk zo’n reconstructie. Fotografie legt vast en iemand plakt er een onderschrift (‘caption’) aan vast. Wat doet overigens de lamp naast vader op de onderste foto? Is dat het geheim van dit gezinstafereel?

Foto 1: Henk Hilterman, ‘Pasen. Gezin gaat aan gedekte tafel voor het paasontbijt met o. a. paasbrood en geverfde paaseieren. Nederland, 1963. Studio-opname.’ Collectie: ‘Fotografen De Spaarnestad’.

Foto 2: Henk Hilterman, ‘Paasontbijt. Gezin staat op het punt aan tafel te gaan, moeder komt met de theepot, de kinderen bekijken het mandje met gekleurde paaseieren. 1965.’ Collectie: ‘Fotografen De Spaarnestad

Written by George Knight

16 april 2017 at 18:38

Eastman ontsluit foto’s. Maar beschrijving is nog onvolledig. Bij twee foto’s van Moholy-Nagy voor de AKU in Utrechtse jaarbeurs

leave a comment »

m198121630074

De onvolprezen cultuursite OpenCulture signaleerde op 3 januari 2017 in een bericht dat sinds kort online in de Eastman Collectie gezocht kan worden. Inclusief foto’s die dateren uit de vroegste jaren van de fotografie. Het is een plezier om in de collectie te grasduinen. Wie zoekt op de term ‘Netherlands’ vindt vijf verwijzingen, waaronder twee foto’s van László Moholy-Nagy die in de jaren 1933-35 in Nederland woonde. Perfect zijn de beschrijvingen nog niet. ‘SJOERT-SCHWITTERS’ (Kurt Schwitters) en ‘Utrect’ (Utrecht) wekken verwarring.

László Moholy-Nagy maakte foto’s van het fabricageproces van rayon in de jaarbeursstand van de Algemene Kunstzijde Unie, één van de voorlopers van het huidige AkzoNobel-concern. Rayon wordt tegenwoordig viscose genoemd, en heette vroeger kunstzijde. Moholy-Nagy richtte die stand in maart 1935 in de Utrechtse jaarbeurs in. Zie hier voor een overzicht tot 1940 van de kunstzijde-industrie. Omdat Utrecht geen kunstzijde-fabriek kende is de datering 1934 onwaarschijnlijk en is de aanduiding van de jaarbeursstand in Utrecht waarschijnlijker. Een verwijzing door het Haagse Gemeentemuseum naar het plakboek van Moholy’s toenmalige assistent Paul Hartman bevat nadere bijzonderheden over de voorbereiding van deze presentatie.

m198121630073

Foto 1: László Moholy-Nagy, ‘Exhibit of Rayon manufacture, Utrect, Netherlands, 1934’. Collectie Eastman Museum. Gelatine zilver print.

Foto 2: László Moholy-Nagy, ‘Exhibit of Rayon manufacture, Utrect, Netherlands, 1934‘. Collectie Eastman Museum. Gelatine zilver print.

Heropening WTC The Hague Art Gallery. Kunst dichter brengen bij mens en bedrijf

leave a comment »

Een kunstgalerie, ofwel ‘Art Gallery’ is het sluitstuk van de verbouwing van het World Trade Center The Hague. De voertaal is Engels of Englishes zoals kunstenaar Nicoline van Harskamp het noemt. De galerie werd op 8 september op een nieuwe plek in het gebouw ‘feestelijk heropend’ met de tentoonstelling ‘Gezichten van Aruba – 30 jaar Status Aparte’ met foto’s van ‘fotojournalist’ Raymond Rutting door de gevolmachtigde Minister van Aruba Alfonso Boekhardt. De tentoonstelling is een initiatief van de de Aruba Tourism Authority.

Volgens ‘General Manager WTC The Hague’ Eveline Steenbergen is de opzet dat er elke twee of drie maanden nieuwe exposities getoond worden. De bedoeling van de galerie is dat ‘het bedrijven in aanraking laat komen met kunst’. De kunstgalerie is volgens Steenbergen ‘een toevoeging op de verbinding van bedrijven die hier aanwezig zijn als bezoeker of huurder’. ‘Manager WTC The Hague Art Gallery’ Renée van Nievelt formuleert de functie van de kunstgalerie: ‘Wat wij heel belangrijk vinden is kunst dichter bij de mens te brengen. Dichter bij het bedrijf te brengen. Want je kan niet alleen kunst kijken, je kan kunst kopen, maar je kan het eventueel ook huren. Dus als je inderdaad wat ziet voor in je kantoor of zelfs thuis, dan zou je dat eventueel kunnen huren’.

De hond op de Pont des Arts. Kijken en bekeken worden

leave a comment »

135-1314110921

We kijken naar elkaar en letten op elkaar. We houden elkaar in de gaten. De close reading van de samenleving legt zout op slakken en rekent af tot achter de komma. In dat proces gaat meer verloren dan gewonnen wordt. Een samenleving moet marges kunnen hebben waarin mensen zich onbespied achten. Waarin ze hun idee van vrijheid kunnen genieten. Waarin ze hun eigen grootmoedigheid vinden door de ander die ruimte toe te staan. Als dat niet lukt, dan rest bijziendheid. Kort, bekrompen en beperkt zicht komt in de plaats van de ruime blik.

Het is de mentaliteit van de afrekening, wie eraan meedoet kan niet meer ontsnappen omdat de vereffening nooit plaatsvindt. Iedereen die wil wordt spion. De klassieke uitrusting is nieuwsgierigheid, vasthoudendheid, binnendringen in de levenssfeer van een ander en het verzamelen van informatie. Deze spion komt niet tot oordeel aan de hand van de feiten, maar heeft de opdracht als uitgangspunt. Het tegendeel van een frisse blik.

Wat zegt dit visueel plezier of scopofilie over onze samenleving? In de filmtheorie sprak Laura Mulvey 40 jaar geleden in een artikel over de ‘mannelijke blik’.  Nog steeds is deze blik dominant in film en reclame. Dat de vrouw door de man wordt bekeken is nog steeds de standaard. Door de opkomst van sociale media is daar sinds 15 jaar iets bijgekomen. Dat draait niet om de autoriteit van de blik, maar om de blik van de autoriteit.

De menselijke maat is het elkaar bezien. Uit noodzaak, uit overlevingsdrift, uit liefde of ter verdediging. Dat maakt sociaal, maar asociaal als het teveel of te weinig wordt. Morrelen aan de kaders van het sociale verkeer maakt onrustig. Buiten de ruimte wordt een ruimte verondersteld die niemand ziet. Maar wel als bestaand aanneemt. Die buitenruimte is de vrijplaats voor complotten. Daar spant het bekende onbekende samen. Dat wat niet onmogelijk is, maar voor de meesten onwaarschijnlijk is wordt door de verwerping ervan het bewijs voor het complot omdat het niet onder ogen gezien zou mogen worden. De som klopt zelfs als het niet klopt.

Wat heeft de hond die op de Pont des Arts in 1953 naar ons kijkt ermee te maken? De hond heeft ons in de gaten. Zo lijkt het. Of neemt toch ten minste fotograaf Robert Doisneau op de korrel die terugkijkt met zijn toestel in de aanslag. Het baasje kijkt naar het schilderij. En de schilder kijkt naar de stad die hij op zijn schilderij wil uitbeelden. Op sociale media zouden die blikrichtingen nu met roze, gele, paarse en blauwe pijlen en cirkels verduidelijkt worden. Dat verklaart en verstoort tegelijk omdat het te veel invult en niets toevoegt. Dat is het. We willen teveel uitleggen. We voegen ons naar alle middelen die we daartoe hebben.

Foto: Robert Doisneau, Le chien du pont des arts, 1953.

Over oude en nieuwe borsten. Naaktfoto’s van Mathilde Grafström verwijderd, maar busreclames niet

with 2 comments

76ad6f_c80898589f2c48d18b0a732c4292f83d

Is dit naakt, natuur of kunst? Of feministische zelfverzekerdheid? Of een beetje van dat alles? Het zijn in elk geval foto’s van de Deense kunstenaar Mathilde Grafström die vanaf klein formaat (50 x 40 cm) te koop zijn vanaf 1140 euro. Er is een controverse over ontstaan of over gecreëerd. Dat laatste weet je nooit zeker bij kunsthandel waar publiciteit onmisbaar is voor de verkoop. The Local werkt er grif aan mee in een artikel dat kopt: ‘Politie stopt naakt fototentoonstelling in Kopenhagen’. Het geval wil dat de politie de vertoning van foto’s uit de serie ‘Vrouwelijke Schoonheid’ (Female Beauty) op het Nytorv plein in het centrum van de Deense hoofdstad heeft afgebroken met als reden dat ze onfatsoenlijk zouden zijn. Aanstootgevend dus.

Grafström heeft tegen de verwijdering een officiële klacht ingediend met het argument dat er niks mis is met het vrouwelijke lichaam. Ze vindt het optreden van de politiek verwerpelijk en ‘een totale onderdrukking van haar kunst’. Ze zegt niet te begrijpen waarom haar foto’s aanstootgevend zouden kunnen zijn. Daarnaast verwijst Grafström naar reclame (nye bryster) op bussen van het openbaar vervoer van de Nygart kliniek voor plastische chirurgie die al lang tot controverse leidden, zoals dit bericht uit 2012 laat zien. Grafström zegt: ‘Nygarts borsten zijn plastic. Mijn foto’s zijn een esthetische uitdrukking. Het is schokkend dat mijn foto’s obsceen zouden zijn, terwijl de reclame dat niet is’. In de handhaving is dit zeker een ongerijmdheid.

76ad6f_ac26f4edbf4242d4bde09eb8766e8b2d

Foto’s: Uit de serie ‘Female Beauty‘ van Mathilde Grafström.

Door versporting van de samenleving is het kicken op hitterecords

leave a comment »

resolve

Hitterecords sneuvelen. Niet eerder werd in Nederland in juli zo’n hoge temperatuur gemeten als vandaag. In Maastricht werd het 37,3 graden. Het weer lijkt wel sport. Hoger en sneller wordt warmer en eerder. Hitte is een argeloos onderwerp dat minder controverse oproept dan politiek of religie, maar toch weer niet geheel onschuldig is. Want kwetsbaren leggen het loodje. Een Nederlandse vrouw in geruite zomerjurk dept in de jaren ’50 het voorhoofd met een zakdoekje. Ze puft in de studio van fotograaf Walter Blum. In Japan zoekt rond 1900 een vrouw met een kind op haar rug bescherming tegen de hitte. Ze schuifelt door de tijd. De records van toen zijn niet de records van nu omdat ze met de jaren veranderen. De samenleving versport.

resolve-1

Foto 1: Walter Blum, Zomerse hitte. Vrouw in geruite zomerjurk dept voorhoofd met een zakdoekje. Nederland, 1950-1960.

Foto 2: Portret van een vrouw met kind op haar rug bij water. In: ‘Indrukken van Japan, de Japanse vrouwen rond 1900’. Omstreeks 1900.

Written by George Knight

2 juli 2015 at 16:44