George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Taboe

Plannen voor museum van feministische, controversiële kunstenaar Judy Chicago in Belen, New Mexico zonder haar controversiële werk

with one comment

Het is even zoeken wat de controverse in dit item is over de controversiële kunstenaar Judy Chicago (1939). Het gaat om de voorgenomen opening van een museum in Belen, New Mexico, VS met haar werk. De gemeenteraad strubbelt tegen vanwege haar oudere werk. De aap komt uit de mouw in de toelichting van KRQE: ‘Some of Chicago’s well-known pieces have been considered controversial. She’s known to showcase intimate female body parts to advocate for feminist social causes.’ Daar gaat het dus om, het tonen van werk met ‘intieme vrouwelijke lichaamsdelen’. Maar wie de fotogalerij op haar website bekijkt vindt nauwelijks (nog) dit soort controversieel werk dat storend expliciet of niet-gestileerd is terug. Het past niet in de selectie. Het museum dat in de kunstruimte van Chicago en haar partner Donald Woodman ingericht wordt zal geen controversieel werk van Chicago tonen. De vrijheid van expressie is gegarandeerd tot aan de hoek. Netjes. 

Foto: ‘Judy Chicago, Cock and Cunt Play from Womanhouse, 1972, written by Judy Chicago, performed by Faith Wilding and Jan Lester. Photo courtesy of Through the Flower archives housed at the Penn State University Archives.’

Written by George Knight

8 november 2018 at 14:36

Beschaafd radicalisme van Ralph Posset in Museum Oirschot

with 2 comments

Update 2 september 2016: In een opinie-artikel voor TPO suggereert Ralph Posset dat de recensie van kunstcriticus Rob Schoonen in het ED over zijn tentoonstelling in Oirschot door hem georkestreerd is. Schoonen wordt als drankzuchtig en makkelijk beïnvloedbaar  voorgesteld. Posset meent dat hij ‘Een middelmatige kunstenaar’ is ‘die zowel goede als slechte pers heeft gekregen. Een kleurloos typetjes. Precies zoals alle andere kunstenaars.’ Maar dat laatste is nog maar helemaal de vraag. Hoe middelmatig is Posset? 

Update 4 maart 2015: Ralph Posset pikt de kritische recensie door journalist Rob Schoonen van het ED over zijn tentoonstelling in Museum Kruysenhuis niet. Volgens Omroep Brabant gaat Posset aangifte doen. Hij ziet in de recensie broodroof. Is Posset van de pot gerukt? Want als hij gelijk krijgt dan maakt dat elke kritische recensie praktisch onmogelijk. In een eerste reactie zegt Rob Schoonen dat Posset met zijn beschuldiging ‘alleen maar op publiciteit uit is’. Of Posset met het dreigen met aangifte tegen Schoonen positieve publiciteit genereert is de vraag. Zie bij reacties voor de recensie van Rob Schoonen en een videoverslag van het ED. 

Aldus Bossche kunstenaar Ralph Posset in februari 2014. Een jaar later opgepakt door Museum Kruysenhuis Oirschot waar Posset van 1 maart tot 7 april een solo heeft: ‘Mythe’. In een toelichting zegt Mark van de Voort: ‘De meeste kunstenaars kiezen veilig voor een hoogstpersoonlijk, hermetisch oeuvre, maar een enkeling gooit de kont tegen de maatschappelijke krib en zet alle regels van het betamelijke opzij. De taboedoorprikkende kunst van kunstenaar Ralph David Posset schrijnt, zet je voortdurend op het verkeerde been en laat je mild grimlachen. Een lucide flirt met provocatie maar de kunstenaar zal je nooit direct kwetsen.’

Het is een dubbele boodschap van Museum Kruysenhuis door Posset te afficheren als taboedoorbrekend, maar dat tegelijk klein te maken door hem speels en niet kwetsend te noemen. Dat lijkt eerder een politieke dan een kunsthistorische opstelling. Posset ziet zichzelf als de ontregelaar die ontwricht en op een radicale wijze over grenzen zegt te gaan, maar in eigen ogen volgens anderen nooit extreem wordt en kwetst. Posset is de kunstenaar die zijn taart eet zonder dat deze in zijn maag verdwijnt. Hij is de duivelskunstenaar die poseert als radicaal, maar toch door allen als geschikt geaccepteerd wil worden. Posset ruilt een radicale opstelling uit tegen acceptatie waardoor de vraag ontstaat hoe radicaal Posset in de kern eigenlijk is.

Het geaccepteerde radicalisme van Ralph Posset treft buiten de muren van de kunstwereld desondanks doel. Omroep Brabant: ‘Ondertussen is er ophef ontstaan over de expositie. Zo krijgt bestuursvoorzitter Han Smits van Museum Kruysenhuis mails van verschillende christelijke organisaties waarin ze schrijven dat ze zich beledigd voelen door de kunst. Ook zag hij op Twitter voorbij komen dat christelijke organisaties oproepen tot protest bij de expositie.’ Een beschaafde storm in een fijn glas water. Smits meent dat er volgens hem ook discussie moet kunnen plaatsvinden over het geloof: ‘Als je niet meer kunt discussiëren, bestaat het geloof niet meer’. Is het trouwens niet eerder andersom? Smits meent dat iedereen na de aanslagen bij Charlie Hebdo de vrijheid van meningsuiting moet respecteren. Wat voor kunst dat oplevert blijft vooralsnog onbeantwoord.

Het echte taboe is de vraag of integratie wel gewenst is. Over islam

with 4 comments

10484478_333534336805849_4066131387593506673_o

Een column van Mieke van Stigt over integratie van moslims en de Rot toch op-toespraak van burgemeester Ahmed Aboutaleb op Sociale Vraagstukken roept aardige reacties op. HPAK verwijst naar bovenstaand citaat van de voormalige sterke man van Singapore Lee Kuan Yew: ‘I think we were progressing very nicely until the surge of Islam came … I would say today, we can integrate all religions and races except Islam’. Lee kreeg er kritiek op. Een reactie uit Indonesië zegt: ‘Funny, if you say the same thing in Europe, you will be crucified.’

Dat klopt. Iemand die in Europa over de islam beweert dat deze niet te integreren valt wordt eerder gekruisigd dan gestenigd. Spreekwoordelijk dan. Niet de moslims zelf ondernemen actie ondernemen om degene die dit zegt hard aan te pakken. Vooral autochtonen eigenen zich de uitspraak toe. Ze maken zich tot eigenaar van de opmerking die ze tot taboe verklaren, zoals Van Stigt in sociotaal zegt. Zij ontkent de verantwoordelijkheid van degenen die hier kunnen integreren: ‘Rot toch op’ is niet de oplossing, maar juist het probleem’.

Lee en Van Stigt trekken hun conclusies te makkelijk. Als de praktijk van Singapore in de jaren ’70 en ’80 (vdve) uitwijst dat moslims niet te integeren waren wil dat niet zeggen dat dat ook in andere landen en voor andere perioden zo is. Want over welk deel van de diverse islam hebben we het eigenlijk? Van Stigt gaat te makkelijk voorbij aan de onwil van moeilijk te integreren moslims die te makkelijk naar externe factoren wijzen, maar nooit eens goed de hand in eigen boezem steken. Dat taboe is hun bijdrage aan de integratie.

De standpunten van Lee en Van Stigt dienen prima om in het integratiedebat de grenzen ervan af te bakenen. Dat gaat verder dan gangbare verhalen over succesvolle moslimmeisjes in het onderwijs of jongere generaties die minder kleurenblind zijn en makkelijker met elkaar omgaan. Eronder ligt de vraag of minderheidsgroepen altijd kunnen integreren, en vooral: ten koste van wat. Dus of menging in een samenleving die nog lang niet geïndividualiseerd is wel altijd gewenst is. Dat leidt tot het tussenstapje dat discriminatie die dient als groepsbinding niet per definitie negatief opgevat moet worden. Integratie of sociale cohesie kan een valkuil zijn die meer kapot maakt dan ons lief is. Dat ter discussie stellen is het echte taboe. In Europa, in 2015.

Foto: Uitspraak van Lee Kuan Yew in zijn boek ‘Hard Truths’ (2011)

Installatie Exhibit B onmogelijk gemaakt in Londen. Intolerantie?

with one comment

Installatie Exhibit B van de Zuid-Afrikaanse theatermaker Brett Bailey in The Barbican werd onlangs gesloten wegens vermeend racisme. Of liever gezegd, een protest van 200 demonstranten noodzaakte sluiting dat de Barbican veroordeelde. Het werk thematiseert het tentoonstellen tijdens de 19de en 20ste eeuw van zwarte mensen voor het amusement van blanken. Een toelichting zegt erover: ‘a human installation that charts the colonial histories of various European countries during the nineteenth and twentieth centuries when scientists formulated pseudo-scientific racial theories that continue to warp perceptions with horrific consequences.

Wat weegt zwaarder, de vrijheid van expressie die bekritiseerd, maar niet verhinderd mag worden? Of de onaanvaardbaarheid van de reconstructie van een racistische situatie die tot nieuw racisme leidt omdat het de zwarten opnieuw tot objecten reduceert? The Barbican stelt zich op het standpunt dat de demonstranten het recht hebben om te protesteren, maar op een geweldloze wijze hun kritiek hadden moeten uiten zonder de tentoonstelling te verhinderen. Dat deden ze niet, zodat nu in de beeldvorming het beeld van een intolerante minderheid beklijft die zelfs niet het debat wenst aan te gaan met kritiek. Hoe dan ook geeft de sluiting van Exhibit B in Londen de Zuid-Afrikanen een nieuwe blik in de spiegel, zoals uit het studiogesprek blijkt.

Deze kwestie doet denken aan de ontvangst van ‘Het vuil, de stad en de dood’ van Rainer Werner Fassbinder waarin de rijke jood A. optreedt. Loek Zonneveld zegt: ‘Die geschiedenis is overbeladen met woede, verdriet, protest, pleidooien voor én tegen het stuk, affiniteiten, extreme sympathiëen en zo mogelijk nog extremere antipathiëen. Voornaamste effect: het Fassbinderstuk is in Duitsland en in Nederland van de toneelplanken weg-gedemonstreerd. In Duitsland mag het nog altijd niet worden gespeeld. Kern van het vooroordeel, of zo u wilt het verwijt tegen het stuk: het zou antisemitisch zijn.’ Zonneveld somt op dat zo’n reactie voortkomt uit het misverstand dat een kunstwerk reduceert tot politiek. Want het beschrijven van een taboe is nodig om dat taboe te problematiseren: ‘Als de kunstenaar die deze taal opschrijft vervolgens wordt vereenzelvigd met de kwaadaardige teksten van deze antisemieten, dan wordt hij in feite monddood gemaakt. Hij mag dan namelijk nooit meer kwaadaardige personages met boosaardige teksten opvoeren. Met terugwerkende kracht kunnen we dan ongeveer tachtig procent van de wereldliteratuur op de vuilnisbelt gooien.

Exhibit B at the Barbican, London, September 2014

Foto: Onderdeel van de installatie Exhibit B van Brett Bailey.

Dierenleed, taboe, taxidermie en aandacht: een hele kunst

with 2 comments

Op 17 december is het Wright Brothers Day. Ter nagedachtenis aan de eerste vlucht van Orville en Wilbur Wright op 17 december 1903. De Arnhemse kunstenaar Bart Jansen viert het op zijn manier. Met steun van RCtechnics maakte hij in mei 2012 zijn Orvillecopter bestaande uit een opgezette kat, gegoten polyester en een Quadcopter. Bij de preparatie hielp de museumwinkel.com uit Nijmegen. Koop daar een opgezette vos voor 275 euro, een halsband cotinga voor 1750 euro of een Schotse sneeuwhoen voor 199 euro.

Uit de Gelderlander blijkt dat Bart Jansen ‘via de sociale media een lawine van negatieve reacties gehad‘ heeft op de Orvillecopter. Hij zou er z’n eigen opgezette kat ‘Orville’ voor gebruikt hebben. De kritiek komt volgens het bericht van ‘antidierenleedstrijders en dierenliefhebbers’ die Jansen als dierenbeul zien. Maar hij ontzenuwt de kritiek door erop te wijzen dat-ie alleen dode dieren voor zijn werk gebruikt. In 2004 kreeg Tinkebell kritiek uit dezelfde hoek toen ze een tasje maakte van haar gestorven kat Pinkeltje. En haar naam gemaakt was. Kunstenaars die met dode dieren werken kunnen publiciteit verwachten. Dat staat vooraf vast. 

Racisme komt niet alleen van blanken. Omslag in denken gevraagd

with one comment

Bewustwording over racisme is goed. Racisme deugt niet. Het dient te bestreden worden. Maar wat is racisme? Ik ben het eens met het filmpje. Wat de vrouw doet kan niet door de beugel. Mooi dat ze op haar neus kijkt. Maar waarom wordt in dit soort filmpjes racisme doorgaans gereduceerd tot blank tegen de rest? Da’s niet het echte, of in elk geval niet het hele verhaal over racisme. Da’s het luie, makkelijke verhaal dat niet past bij een multicultuur waar minderheden met elkaar binnen dezelfde samenleving leven. Onder dezelfde grondwet.

Waarom zit er op de plek van de blanke vrouw nooit eens een moslim die zich racistisch gedraagt tegenover de neger? Of een hindoe die neerbuigend doet tegenover een moslim? Of een Chinees tegenover een Japanner of Tibetaan? Of een soenniet tegenover de sjiietische, alevitische of Ahmadi-moslim? De belijdende moslim die in Nederland de afvallige moslim dwingt net te doen alsof-ie nog gelooft wordt onvoldoende beschermd door de overheid. Al is het door permanente voorlichting. De overheid stopt bij oude waarheden als een koe.

Racisme is een lastig onderwerp dat het verdient om verder te gaan dan het zwart-wit denken van de blanke racist. Onze samenleving met uitsluitend minderheden verdient een blik die de verscheidenheid aan racisme eerlijk registreert. Dat loopt van alle groepen naar alle groepen. Dit filmpje bevestigt een stomme onwaarheid, namelijk dat racisme onder niet-blanken nauwelijks voorkomt. Daarom oogt het zo gedateerd. Zo van een voorbije fase. Het schiet z’n doel voorbij doordat het allerlei groepen die zich racistisch gedragen niet op de korrel neemt en aanspreekt op hun gedrag. Daar is de samenleving onderhand wel klaar voor. En klaar mee.

Jap

Foto: Inheemse Aino of Utari in Hokkaido, Japan. Circa 1890-1900. Deze aloude autochtone minderheid werd pas eind 20ste eeuw door de Japanse overheid officieel erkend en van rechten voorzien. Credits: Okinawa Soba.

Korte film ‘Premier’ online. Homoseksualiteit als taboe

leave a comment »

Een korte film van de 19-jarige Jens Rensdijk. Vandaag online beschikbaar gesteld door ‘Jear Productions‘ na winst in het 48 Hour Film Project in Rotterdam. Een uit de VS overgewaaide competitie die al sinds 2001 bestaat. Makers krijgen een genre, personage, rekwisiet en dialoog toegewezen en moeten ermee binnen 48 uur een film maken. Raymi Sambo speelt de rol van de homoseksuele premier die in het volgen van zijn liefde tegengewerkt wordt door medewerkers en partijtop. ‘Premier‘ gaat door naar de finale in New Orleans. In ons land vindt in 2013 de competitie ook plaats in Amsterdam, Breda, Leeuwarden, Nijmegen en Utrecht.

Het verhaal roept associaties op met de persoonlijke omstandigheden van premier Mark Rutte. Hoewel het ongefundeerd is om te veronderstellen dat het leven dat ‘Premier‘ schetst veel gelijkenis vertoont met het leven van de premier suggereert het intussen overeenkomsten. Zelfs als die er niet zijn, zal een Nederlandse kijker die toch in het achterhoofd construeren. Bij een internationale of Amerikaanse jury speelt dat niet. Dat werpt de film terug op zichzelf. Hopelijk is het goede spel van Raymi Sambo en het ‘gedurfde’ onderwerp van homoseksualiteit voldoende voor een goede klassering. Met de enige vrouw als de dader. Dat dan weer wel.

Gezien de beperkingen heeft Rensdijk gekozen voor de afwisseling tussen lange en korte shots. Dit zorgt voor vertraging en dramatisering van de handeling. En rustpunten. Dit is een beslissing die goed uitpakt. Het 48 Hour concept is op te vatten als vakantie van of voorbereiding op het echte werk. Als een nieuwe stap tussen eindexamenfilm en ‘bioscoopfilm met echt budget‘ voor filmmakers. Vergelijkbaar met de ‘24 Hour Plays‘ voor theatermakers en de oneminutes videos voor kunstenaars. Ook als competisering van onze samenleving.

taboe

Foto: Vertellen meisjes elkaar een seksueel taboe?