George Knight

Debat tussen links en rechts

Verhuizing Armando Museum naar Oud-Amelisweerd in 10 raadsels

with 13 comments

Het ontbreken van een solide financieel plan lijkt nog het enige beletsel voor een nieuw op te richten Museum Oud-Amelisweerd. Het geeft de voorstanders tot dan toe een objectief feit in handen om een slecht onderbouwd project alsnog af te blazen. Tegenstanders die zich zorgen maken over het draagvlak van de cultuur zullen opgelucht adem halen dat een slecht beredeneerd project de cultuurhaters geen extra munitie geeft. Voorstanders hebben een zware verantwoordelijkheid die breder is dan bezuinigingen en politiek.

Tragiek van de voorgenomen verhuizing van het Armando Museum naar het Bunnikse rijksmonument Oud-Amelisweerd is dat inhoudelijke overwegingen niet voorop staan. ‘Geef ons een kans‘ is het argument van de directeur van het Armando Museum Bureau. Waarom die kans gegeven moet worden blijft onduidelijk. Iedereen wil wel zo’n kans hebben. De noodzaak van de huisvesting van de Armando Collectie in landhuis Oud-Amelisweerd is nooit aangetoond. Logisch omdat het om meerdere redenen niet voor de hand ligt.

Raadsel 1. Zo is het landhuis oorspronkelijk gebouwd als zomerverblijf. In de zomer heerlijk koel, maar in de winter ijskoud. Een binnentemperatuur van 8 graden lijkt volgens onderzoek van de TU Eindhoven haalbaar. Toch is de vuistregel van conservation heating van monumentale panden dat de binnentemperatuur nooit meer dan 5 graden boven de buitentemperatuur kan worden gebracht. Een winter telt gemiddeld meer dan 50 vorstdagen. Het landhuis werd sinds 1990 beheerd door het Centraal Museum. Activiteiten werden doorgaans niet in de winter gehouden. Openstelling gedurende het hele jaar ligt dan ook niet voor de hand.

Raadsel 2. Oud-Amelisweerd is een inmiddels mooi gerestaureerd 18de eeuws landhuis met onschatbare waarde voor ons culturele erfgoed. Het eveneens 18de eeuwse antieke Chinese behang op de beletage is uniek. Een museum met jaarlijks 40.000 bezoekers is geen logische bestemming voor een kwetsbaar rijksmonument. Ook de bovenste verdiepingen zijn bijzonder en vragen om voortdurende zorg en toezicht. Daarbij komt dat het landhuis geen inhoudelijk verband met het werk van Armando kent. De keuze voor een kleinschalig museum op het gebied van natuur, landgoederen,  behang of Chinoiserie ligt meer voor de hand.

Raadsel 3. Uit de RIB 2011-103 van de gemeente Amersfoort blijkt dat de investeringen om tot een functionerend museum te komen minimaal 4 miljoen euro bedragen. De gemeente Utrecht stopt er 1.660.000 euro in. Onduidelijk is of dit laatste bedrag cash geld of productsubsidie is. Sowieso resteert er na een lobbycampagne van het Armando Museum Bureau en Amersfoort-in-C een tekort van zo’n 750.000 euro.

Raadsel 4. Uit de RIB 2011-103 blijkt tevens dat de exploitatie aan eigen inkomsten voor 2013 uitgaat van een dekkingspercentage van iets onder de 50% en in 2016 van zo’n 60%. Da’s voor een beginnend museum een rooskleurig ondernemingsplan. Inkomsten van de horeca is de kurk waarop alles drijft. Maar daarachter zit het zelfstandige bedrijf De Veldkeuken dat als huurder een directe overeenkomst met de gemeente Utrecht heeft. Verder zijn er nog de ‘bijdragen derden’ van 200.000 euro per jaar. Da’s onrealistisch hoog. En tot 2014 zijn de lasten van de huisvesting 22.000 euro. Als inrichtingsjaren weggeschreven. Utrecht zegt geen cent aan de exploitatie te zullen bijdragen, maar met zo’n niet marktconforme huurprijs kan het Utrechtse college moeilijk volhouden via de huur geen verdekte bijdrage aan de exploitatie te leveren.

Raadsel 5. Bijlage 2 bij de RIB 2011-103 geeft een inventarisatielijst van de kerncollectie Armando. De eerste 21 werken zijn bezit van de gemeente Amersfoort en hebben een verzekeringswaarde van 710.000 euro. Het overgrote deel bestaat uit de bruikleencollectie van Armando en de Armando Stichting. Da’s een langdurige bruikleen, maar geen eigendom. Wat opvalt is dat het geen museale collectie betreft omdat het geen overzicht geeft van Armando’s ontwikkeling. De latere jaren zijn oververtegenwoordigd. Voor een overzicht zal het museum bruiklenen uit de jaren’ 50, ’60 en ’70 bij andere musea moeten aanvragen. Dat is niet ongebruikelijk maar verzwakt het argument dat een apart museum laat zien wat elders niet te zien is.

Raadsel 6. Bijlage 1 bij de RIB 2011-103 geeft een door Armando ondertekende verklaring over de schenking van mw. De Meijere van haar collectie van 343 werken aan het Kröller-Müller Museum. Dat verklaart wellicht het handelen van mw. De Meijere en Armando, maar niet dat van de gemeente Amersfoort. In antwoord op vragen van Marlien de Kruif (PvdA) over de raamovereenkomst van 15 januari 1998 vergeet het Amersfoortse college de eigen verantwoordelijkheid: ‘Voor het verplaatsen van de Armando collectie naar Utrecht zal in ieder geval een overeenkomst moeten worden gesloten met de strekking dat alle bij de overeenkomsten uit 1998 betrokken partijen ermee instemmen dat de Armando collectie niet meer in Amersfoort maar in Utrecht wordt geëxposeerd.’ Het is echter Amersfoort dat eenzijdig de overeenkomst heeft opgezegd. De schenking van mw. De Meijere aan Kröller-Müller Museum is daar slechts een gevolg van.

Raadsel 7. In een interview stelt mw. Ploum over de complicaties van de raamovereenkomst: ‘Even werd overwogen om niet akkoord te gaan met het collegebesluit en te wijzen op de contracten en afspraken die er lagen.’ Da’s een interessante constatering die een wereld van interpretaties opent. In juli 2010 betichtte toenmalig voorzitter van A-in-C Gerard de Kleijn het college van onbehoorlijk bestuur omdat het de afspraken over de Elleboogkerk niet nakwam. Nu suggereert mw. Ploum dat A-in-C en het Armando Museum Bureau met hun contracten en afspraken het gelijk aan hun kant hadden, maar dat gelijk juridisch niet wilde halen. Dit suggereert een uitruil. Waarin A-in-C belooft het juridisch niet op de spits te drijven en het college een ruimhartige financiële ondersteuning toezegt. Inclusief de bruidsschat van 1 miljoen.

Raadsel 8. In hetzelfde interview zegt mw. Ploum: We wisten dat de gemeente Utrecht bezig was met de openstelling van Oud-Amelisweerd. Wij gingen ons afvragen of wij die bestemming konden invullen. Dit is geschiedvervalsing. Oud-Amelisweerd wordt sinds 1990 beheerd door het Centraal Museum en is altijd opengesteld geweest voor rondleidingen, kleine presentatie (o.a. Sarkis, Brethouwer, De Vriendt) en de zogenaamde tables d’hôte. Logischerwijze stond de openstelling tijdens drukke werkzaamheden van de restauratie op een laag pitje, maar sinds 1990 is Oud-Amelisweerd open voor publiek. Wie het Chinese behang wilde zien, heeft het kunnen zien.

Raadsel 9. Los van het verkeerde beeld dat mw. Ploum over de openstelling geeft is het merkwaardig waarom dan het Armando Museum alleen in aanmerking kwam. Juist op het moment dat de restauratie zo goed als afgerond is en Utrecht uit kon gaan kijken naar een huurder. Er is nooit een openbare aanbesteding geweest. Evenmin konden culturele of andere instellingen bij Utrecht pitchen om hun zaak te bepleiten. Dat was uitsluitend aan het Armando Museum voorbehouden. Als A-in-C en het Armando Museum Bureau wisten dat Utrecht bezig was met een nieuwe huurder voor Oud-Amelisweerd dan hadden andere instellingen dat toch ook kunnen weten? Des te meer omdat duidelijk was dat de restauratie van het landhuis ten einde liep.

Raadsel 10. Het antwoord op de vorige vraag roept een vraag op over het ethisch handelen van het openbaar bestuur. Iedereen weet dat mw. Ploum de partner is van directeur Edwin Jacobs van het Centraal Museum. Deze relatie staat aan de basis van de plannen om het Armando Museum uit de brand te helpen en naar Oud-Amelisweerd te laten verhuizen. Bij zorgvuldig bestuur hadden de wethouders van Utrecht vanwege de schijn van belangenverstrengeling deze plannen nooit serieus in overweging moeten nemen. Met verwijzing naar good governance en vanwege de geloofwaardigheid van allen was het logisch geweest dat de plannen nooit verder waren gekomen dan de borreltafel. Nu beschaamt dit aspect het vertrouwen in de politiek.

Conclusie. Waarom blijft het Armando Museum niet gewoon in Amersfoort? Mooi kleinschalig en sober in de Elleboogkerk. Als Armando zo’n grote publiekstrekker is zoals het Armando Museum Bureau beweert dan moet het dat in Amersfoort waar kunnen maken. De logica van een Amersfoorts museum op Bunniks grondgebied onder leiding van de gemeente Utrecht ontgaat niet alleen u en mij, en ook steeds meer partijen in de Amersfoortse raad die de feiten leren kennen, maar onderhand elke nadenkende burger. Het draagvlak voor cultuur vraagt op dit moment om realisme en haalbaarheid. Zeker niet om projecten met een open eind.

Foto: Chinees behang met vogels en planten van omstreeks 1780

Advertenties

13 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. ARMANDO — We besparen enorm als we (achteraf alles afwegende) de Armando collectie gewoon sober in de Elleboogkerk in Amersfoort terughangen. — De kerk verhuren als architecten bureau (o.i.d. voor een iets lagere prijs) en in de avonduren en zaterdag + zondag opstellen voor het Publiek. — Zo snijdt het mes aan twee kanten. — Amersfoort houdt dan haar collectie en de vele miljoenen subsidie in haar zak. — Door de weeks kwamen er toch nauwelijks bezoekers — Hans van Wegen – fractievoiorzitter van de Burger Partij Amersfoort (BPA)

    Hans van Wegen

    29 oktober 2011 at 08:19

  2. het riekt naar ordinaire heb- en spilzucht
    de kwalen waar we ook de schuldencrisis aan te danken hebben
    en die kenmerkend zijn voor veel overheids-investeringen
    met als doel het eigen gezicht een flinke ‘lift’ te geven
    waarachter de voosheid schuilt van de motieven enz.

    artafterallart

    29 oktober 2011 at 08:48

  3. @Hans van Wegen
    Het lijkt erop dat we los van elkaar tot dezelfde conclusie zijn gekomen. Namelijk een sobere uitvoering van het Armando Museum in de Elleboogkerk als beste optie. Het is door de simpelheid optimaal. Want kijk wat de voordelen zijn:
    -Armando houdt een presentatieplek
    -Armando’s werk kan in een omgeving gepresenteerd worden die bij het karakter van zijn werk aansluit
    -Armando’s band met Amersfoort blijft in stand
    -Rijksmonument Oud-Amelisweerd wordt niet zwaar belast
    -Landgoed Oud-Amelisweerd wordt niet extra belast
    -Theeschenkerij De Veldkeuken kan het eigen karakter houden dat het op eigen kracht opgebouwd heeft
    -De Elleboogkerk vindt een passende bestemming
    -De Elleboogkerk kan op korte termijn op sobere wijze ingericht worden
    -Bestuurlijke verantwoordelijkheid ligt eenduidig bij Amersfoort en niet bij een lastige samenwerking tussen provincie, Utrecht, A’foort en Bunnik
    -De nieuwe A’foortse cultuurwethouder kan een nieuwe start maken en zonder prestigeverlies opteren voor de optie Elleboogkerk
    -De investeringen zijn aanzienlijk minder dan 4,5 miljoen euro
    -Het niveau van exploitatie is lager zodat het project niet opgetuigd hoeft te worden met horeca, winkel en activiteiten die van de kern afleiden
    -De bereikbaarheid (transport) is beter
    -Het toerisme in Amersfoort krijgt voor minder geld een extra impuls en een mooie activiteit
    -De financiering is overzichtelijk, helder en schuift problemen, en ongedekte rekeningen, niet door naar 2015
    -In de beeldvorming wordt de culturele sector niet belast met een megalomaan project dat cultuurhaters extra munitie zal geven om nog meer op cultuur te bezuinigen
    -Utrecht kan het beheer van Oud-Amelisweerd voorlopig exclusief teruggeven aan het Centraal Museum, de restauratie afronden en daarna een evenwichtige afweging maken over een nieuwe bestemming

    @Artafterallart
    Ik begrijp nog steeds niet hoe dit project zonder voldoende inhoudelijke toetsing zo met enkele bestuurders op de loop is kunnen gaan. Vermoedelijk dachten ze het goede voor de regio Midden-Nederland en de cultuur te doen, maar hebben ze de gevolgen van hun besluiten onvoldoende ingeschat. Ze zijn dus eerder lichtvaardig dan voos geweest. Zo schat ik in.

    George Knight

    29 oktober 2011 at 11:48

  4. […] wethouders en hun woordvoerders, directie van het Armando Museum Bureau of Amersfoort-in-C en zelfs deze kritische blogger. Maar wat is de mening van de bewoners van de Buurtschap die de gevolgen van de veranderingen in […]

  5. […] is nog veel meer aan te merken op de huisvesting van de Armando Collectie in Oud-Amelisweerd. Steeds weer wreekt zich het feit dat men niet begonnen is met een inhoudelijk debat over […]

  6. […] Verhuizing Armando Museum naar Oud-Amelisweerd in 10 raadsels … […]

    Hemels amersfoort | Oxuyentt

    7 november 2011 at 14:17

  7. […] zitten haken en ogen aan de huisvesting van de Armando Collectie in landhuis Oud-Amelisweerd. Om vele redenen is het niet logisch. Het betreft een rijksmonument met zeldzaam 18de eeuws behang dat als zomerverblijf is gebouwd en […]

  8. […] van knelpunten van de huisvesting van de Armando Collectie in rijksmonument Oud-Amelisweerd is hier te lezen. Intussen geeft het Amersfoortse college Fons Asselbergs de opdracht om een bestemming te […]

  9. […] en overzicht: Verhuizing Armando Museum naar Oud-Amelisweerd in 10 raadsels 28-10-11 Armando Museum past niet in Oud-Amelisweerd 11-04-11 Onderzoek Armando Museum roept […]

  10. […] voor Chinoiserie of een historisch museum dat bij de plek past. In 2011 formuleerde ik 10 raadsels over wat toen nog het Armandomuseum werd genoemd. De tragiek is dat in 2016 deze raadsels nog […]

  11. Voor mij nieuwe geschiedenis met voor mij als buitenstaander lachwekkend hoog insidergehalte. Ik begrijp nu wat hier gerommeld werd en wordt, zodat ik mijn mening wijzig en voor de sluiting van het Armando-pakket op amelisweerd ben. Tegelijk blijf ik een verwoed voorstander van een actief gebruik van het gebouw Oud- amelisweerd en bepleit dus nog steeds dat het onder de bescherming van een groep particulieren of een stichting komt, die er een culturele invulling aan geven los van de overheidsbemoeienis in deze.

    maarten van den oever

    18 september 2016 at 13:28

  12. @Maarten van den Oever
    Ok. De gemeente kan een nieuwe exploitant aanstellen als de Stichting Museum Oud Amelisweerd zich terugtrekt. Hopelijk deze keer in een voor een breed publiek inzichtelijke procedure.

    George Knight

    18 september 2016 at 15:15


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: