George Knight

Debat tussen links en rechts

Sluiting Museum Oud Amelisweerd is tragiek van een aangekondigde dood

with 11 comments

694

Het doek lijkt nu echt definitief gevallen voor het Museum Oud Amelisweerd (MOA) in Bunnik. De gemeente Utrecht geeft ondanks het advies in mei 2016 van de Advies Commissie Cultuurnota over de periode 2017-2020 geen jaarlijkse subside van 75.000 euro. Dat advies was overigens niet onverdeeld positief en wees op de zwakke plek: de financiële positie en onderbouwing: ‘Maar ze concludeert tevens dat de begroting weinig transparant is, zeker op het punt van de voorwaarden die gesteld zijn bij diverse geldstromen en hoe de diverse gelden besteed worden. Ze beveelt het museum aan om hierin meer inzicht te verschaffen. Aldus adviseert de commissie positief over de aanvraag met het verzoek aan het MOA om een nieuwe begroting in te dienen waarin ook de besteding van de bij de gemeente aangevraagde subsidiegelden wordt verantwoord.’

Maar een Adviescomissie Cultuur heeft geen rekening te houden met gemaakte afspraken. Het was een noodgreep van het MOA om de aanvraag in te dienen waarvan het op voorhand wist dat die niet toegekend kon worden. Want bestuur en directie wisten dat het Utrechtse gemeentebestuur de raad in verhitte debatten had toegezegd dat er geen cent exploitatiesubsidie van de gemeente Utrecht naar het MOA zou gaan.

Insiders wisten dat het MOA onder de verkeerde voorwaarden opereerde vanwege de zwakke financiële basis en de hoge kosten van exploitatie in een rijksmonument. Het was niet de vraag of het MOA zou omvallen, maar wanneer dit zou zijn. Museumdirecteur Paul van Vlijmen voorspelde in 2012 dat het MOA een fiasco zou worden: ‘Ik zou bedrijfsmatig nooit in zo’n avontuur stappen. Want het museum -zonder subsidie- is niet rendabel te krijgen.’ Deze kritiek op het ondernemingsplan die niet gezond te krijgen was kwam bovenop de artistieke kritiek. Zo was vriend van Armando en oud-conservator Rini Dippel in 2011 vernietigend over het ‘verstopte museum’ in de bossen van Bunnik dat volgens haar niet paste bij het werk van Armando. Zoals velen na haar zag Dippel niets in de combinatie van landgoed, de 18de eeuwse Chinoiserieën van Oud-Amelisweerd en het werk van Armando. De kunsthistorische logica van de combinatie ontging haar.

Hoe het MOA ontmanteld wordt ligt in de oprichting ervan besloten. Het is de zogenaamde terugvaloptie die in een commissiebrief van B&W van Utrecht van 13 december 2011 wordt geschetst en er al rekening mee hield dat de huidige exploitant het niet zou redden: ‘Mocht openstelling volgens de uitgesproken ambities niet realiseerbaar zijn dan volgt in de lijn van overwegingen een variant met openstelling van het landhuis en het behang als een museumstuk waarvoor bezoekers komen, net zoals dat nu voor het Rietveld Schroderhuis het geval is. Een openstelling van het landhuis als “sitemuseum” of “open monument” kan een alternatief bieden voor museale openstelling zoals in deze brief is beschreven. Het Centraal Museum is beheerder van de collectie historische behangsels en kan worden gevraagd deze met het landhuis te gaan exposeren.

In een artikel in het AD vraagt raadslid Aline Knip (D66) wat de plannen van het college zijn. Zij is blijkbaar niet op de hoogte van de bestuurlijke geschiedenis van het museum en de financiële martelgang die het sinds 2011 is gegaan. Eruit blijkt ook dat de PvdA-fractie met het weggaan van Bert van der Roest het historische geheugen over dit dossier kwijt is. Het zegt uit te zoeken wat er over de subsidie afgesproken is. In 2011 zei woordvoerder Jeroen Bosch namens het Utrechtse college: ‘Wel wil de gemeente Utrecht geld uittrekken voor de renovatie van en het gereedmaken van Oud Amelisweerd, maar de exploitatiekosten zijn voor Amersfoort, of voor het Armando Museum.’ Door dit gebrek aan kennis bij de cultuurwoordvoerders in de Utrechtse raad zijn de beleidsambtenaren het geheugen van dit dossier en is er geen controle op de macht mogelijk.

Als het bestuur van het MOA definitief de stekker eruit trekt, dan is het aan het Utrechtse gemeentebestuur om een nieuwe exploitant te vinden. Dat kan de terugvaloptie via het Centraal Museum zijn, maar ook een Museum voor Chinoiserie of een historisch museum dat bij de plek past. In 2011 formuleerde ik 10 raadsels over wat toen nog het Armandomuseum werd genoemd. De tragiek is dat in 2016 deze raadsels nog steeds bestaan en de vragen waarom het MOA precies opgericht moest worden nog steeds niet beantwoord zijn door de politiek verantwoordelijken in Amersfoort, Utrecht en de provincie Utrecht. Dat geeft te denken.

Zie hier voor een overzicht van artikelen over dit onderwerp.

Foto: Museum Oud Amelisweerd, credits © Jeroen Jumelet.

11 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Wie is toch deze George Knight, die zo hardnekkig tegen dit museum gekant is? En dan een volkomen gedateerde foto bij de tekst plaatsen.
    Hoog tijd om in sneltreinvaart te gaan kijken bij MOA!!! Wat nou Armadomuseum? Een huis van kunst in de natuur.. Ik zag er al Charles Donker, Sjoerd Buisman, Stephan Vanfleeteren en ja ook Armando.. Voor wie het dan nog niet snapt: bekijk eens de 3 lessen die MOA maakte voor de basisschool, misschien begint het dan te dagen.. Heel veel bezoekers vonden gelukkig al de weg,

    anna van

    17 september 2016 at 19:57

  2. @Anna van
    Ik ben niet gekant tegen dit museum. Hoe komt u daar nou bij? Ik heb het zelfs succes gewenst toen het in zee ging en kreeg voor die opstelling een compliment van een toenmalig PvdA-raadslid.

    Het zit anders. Ik ben gekant tegen de bestuurlijke besluitvorming aangaande dit museum. En ik ben gekant tegen de slinkse manier waarop de initiatiefnemers probeerden het te realiseren. Onder de radar van de publiciteit door. Veel is het herleiden tot het in mijn ogen bedenkelijk handelen tegen afspraken in van het gemeentebestuur van Amersfoort. Enfin, lees de stukken er maar over. Daarom ben ik er in 2010 over gaan bloggen omdat ik de Titanic op weg zag gaan, de gevestigde media er geen aandacht aan besteedden en meende dat er bestuurlijke onoirbare zaken speelden. Die mening heb ik 6 jaar later nog steeds.

    Het is fijn dat u het snapt en een oud-conservator van het Stedelijk Museum en vriend van Armando niet. Ik wens u veel succes met uw wijsheid.

    George Knight

    17 september 2016 at 20:35

  3. Beste meneer, ik heb de wijsheid niet in pacht, gelukkig vaart deze ‘titanic’ niet op zee. Nee het huis in het woud staat daar en opent zijn vele deuren met steeds weer een andere blik op kunst, geschiedenis en natuur. Het kan heerlijk zijn om ergens gelijk in te krijgen.. Zeker als u zich er al 6 jaar in ‘vast bijt’. Ik hoop van harte dat het tij keert en er een mooie oplossing komt voor dit huis van kunst in de natuur. Uw stukjes kunnen daar aan bijdragen! Dat doen ze nu niet en dat is jammer.
    Nu op naar MOA, Armando is jarig en dat wordt gevierd vandaag.

    Anna A

    18 september 2016 at 10:14

  4. @Anna van
    Ik begrijp dat u als medewerker van MOA teleurgesteld bent over de gang van zaken. Ik begrijp zelfs dat u nu even de hoofd- niet meer van de bijzaken kunt onderscheiden. Maar wat u hier doet beschadigt in mijn ogen uzelf en de instelling waarvoor u werkt.

    Ik zal u nogmaals mijn positie en perspectief in deze zaak duidelijk maken. Veel ervan zal zich buiten uw waarneming afgespeeld hebben. Want alle geheime en bestuurlijk ongepaste ontmoetingen van het Armando Bureau met Utrechtse raadsleden, onderling overleg tussen raadsleden en de colleges van Amersfoort en Utrecht, de opstelling van het Amersfoortse college na de brand in de Elleboogkerk, het belang van de toenmalige directeuren van het Centraal Museum en het Armando Bureau, het belang van BMC, de belangen van de Armando Stichting en het Armando Bureau, en de belangen van Armando en Tony de Meijere zijn niet vanzelfsprekend openbaar. Ze liggen ook anders dan het publiek en de gevestigde media het voorstellen.

    Ik ben een trouw bezoeker en promoter van kunstenaarsinitiatieven, ateliers, musea en kunstmanifestaties. Ik heb me hier vanaf het begin gekeerd tegen de bezuinigingen op de kunst van het kabinet Rutte I door Halbe Zijlstra. Waarvan de kunstsector nu nog steeds de wrange vruchten plukt. Maar ik zie ook dat er initiatieven zijn die averechts werken omdat ze een goede basis missen en juist het ressentiment tegen de kunst voeden. Daarom kan ik niet enthousiast zijn over de oprichting van het MOA dat naar mijn idee urgentie en logica mist. Maar ik vertaal dat niet naar micro niveau, dus naar de werkgelegenheid voor een directeur en medewerkers. Ik gun ze hun werkgelegenheid en carrière. Mijn kritiek speelt zich af op macro niveau.

    Ik was vanaf het begin van mening dat het MOA er in de huidige vorm nooit had mogen komen. Niet alleen om bestuurlijke redenen vanwege een in mijn ogen foute procedure en aanbesteding, maar ook vanwege inhoudelijk-artistieke redenen. In de afgelopen jaren heb ik uiteenlopende mensen gesproken (museumdirecteuren, landschapsarchitecten- en historici, conservatoren tot en met naasten uit de kring van Armando) die zich tegen het artistieke concept keerden wat ten grondslag ligt aan het MOA. Dus de drieslag Armando Collectie, Chinees behang en het ensemble van huis en landschappelijke omgeving.

    Ik ben er niet trots op om gelijk te krijgen. Ik had liever gehad dat het anders was gelopen en dat in 2010 in een openbare besteding of pitch het landhuis Oud Amelisweerd een andere bestemming had gekregen. Zonder een wethouder die een directeur een bestuursopdracht geeft en deze vervolgens met een organisatie op de proppen komt waar zijn toenmalige relatiepartner bij betrokken was. Zelfs als vanuit Amersfoort in een synchroon traject hetzelfde idee werd voorgekookt. Ik had ook liever gezien dat de Utrechtse raad dit voorstel om ethische redenen had verworpen. Maar dat gebeurde niet.

    De kritiek op het bestuurlijk handelen luwde niet, integendeel het ongenoegen over de gang van zaken nam alleen maar toe in de nationale museumsector en delen van de Stichtse politiek, maar haalde de publiciteit slechts schoorvoetend. Door dat gebrek aan moed, angst om zich publiekelijk uit te spreken en gebrek aan echt debat stapte ik in deze kwestie om het aan de orde te stellen. Niet door een gebrek aan liefde voor kunst, maar juist door de liefde voor kunst.

    George Knight

    18 september 2016 at 11:25

  5. Dank voor de genomen moeite van deze uitgebreide uitleg. Het zit u hoog, dat is zeker.

    Anna

    18 september 2016 at 12:38

  6. @Anna
    Politiek en bestuurlijk aanrommelen zit me hoog. En media die er geen verslag van doen. Maar voorop staat dat goede kunst een goede plek vindt. Daarin vinden we elkaar, gelukkig.

    George Knight

    18 september 2016 at 15:19

  7. In een nieuwsbrief verzoekt MOA het Utrechtse college om zich niet aan de eigen afspraken te houden:
    MOA is zeer teleurgesteld dat het huidige college de stellingname van het toenmalige college in 2010 dat er voorlopig geen subsidie naar het museum zou gaan, niet wil heroverwegen.
    http://www.moa.nl/nl/News/MOAmoetsluiten

    Dat betrof overigens geen ‘voorlopig’ besluit, maar een ‘definitief’ besluit uit 2012. Het was politiek wisselgeld om de toenmalige fractie van D66 over de streep te trekken voor de krediettoekenning van 1,6 miljoen euro van de gemeente Utrecht voor het project Oud Amelisweerd. Dat geld was overigens niet geoormerkt aan een specifieke exploitant, zoals Stichting MOA -zodat er geen sprake is van kapitaalvernietiging- maar aan het gebouw voor elke exploitant met een levensvatbaar project- en ondernemingsplan.

    De verhuizing van het Armando Museum vanuit Amersfoort naar landhuis Oud Amelisweerd in Bunnik kan definitief doorgaan. De Utrechtse gemeenteraad is gisteren akkoord gegaan met een krediet van 1,6 miljoen euro voor de restauratie van het landhuis. Wethouder Lintmeijer heeft wel de toezegging moeten doen dat de gemeente Utrecht geen subsidie zal verlenen om een eventueel exploitatietekort van het museum aan te vullen.

    Met name collegepartij D66 heeft lang getwijfeld of ze zou instemmen met de kredietaanvraag. De partij zette vraagtekens bij de exploitatiebegroting van het museum. Het museum is volgens D66 wel heel erg optimistisch over het aantal bezoekers. De partij diende daarom een motie in waarin het college wordt opgedragen geen subsidie te verlenen om eventuele exploitatietekorten aan te vullen. Deze motie werd door wethouder Lintmeijer van Cultuur overgenomen, waarna ook D66 instemde met de kredietverlening aan het museum
    http://destadutrecht.nl/cultuur/gemeenteraad-akkoord-met-armando-museum-in-oud-amelisweerd/

    George Knight

    18 september 2016 at 18:07

  8. In december 2015 beantwoordde het Utrechtse college raadsvragen van Knip (D66) en Van Schie (VVD) over de relatie van de gemeente Utrecht met Museum Oud Amelisweerd. Het college liet het er opnieuw geen twijfel over bestaan dat er een harde afspraak is gemaakt dat de gemeente Utrecht MOA faciliteert, maar niet bijdraagt aan de exploitatie.
    http://ibabsonline.eu/LijstDetails.aspx?site=Utrecht&ListId=4171e4d1-985c-47f5-ab09-ad97f9f46ecc&ReportId=334af90e-67d7-4385-9a9c-d4288395a63f&EntryId=958733a0-1be8-4fb4-ad63-6d506ffd39ab&searchtext=

    Vraag 8: Is er contact tussen de gemeentes Bunnik, Utrecht, Amersfoort en de provincie Utrecht over de kwetsbare positie van het MOA en welke risico’s en oplossingen ziet de gemeente voor de instabiele en onzekere exploitatie van het landgoed?

    Antwoord van het College Utrecht: In juni 2012 heeft de gemeenteraad ingestemd met de kredietaanvraag Museum Oud Amelisweerd. Door de initiatiefnemers is geen subsidievraag ten behoeve van de exploitatie aan de gemeente gesteld. Het college heeft toen bij monde van de wethouder Cultuur aan de gemeenteraad toegezegd dat de gemeente geen subsidie zal verlenen in de exploitatie van het museum. MOA is verantwoordelijk voor de exploitatie en daarover is dan ook geen overleg met Bunnik, Utrecht, Amersfoort en provincie Utrecht. De exploitatie en continuïteit van MOA zijn derhalve niet formeel besproken met andere besturen. Wij houden vast aan het bestuurlijke standpunt dat bij de informatie aan de gemeenteraad in 2011 en vervolgens bij de kredietaanvraag Museum Oud Amelisweerd (juni 2012) is geformuleerd: de gemeente Utrecht is niet verantwoordelijk voor de exploitatie. Wanneer op termijn blijkt dat Museum Oud Amelisweerd qua financiële exploitatie niet haalbaar is zal de gemeente een nieuwe bestemming kiezen. De initiatiefnemer Amersfoort in C heeft een ondernemingsplan opgesteld dat met de bijdrage van de gemeente Amersfoort, uit te keren in tien tranches, voorzag in een gedekte exploitatie gedurende tien jaar. Op die basis is het plan zo gerealiseerd.

    George Knight

    19 september 2016 at 10:15

  9. Commentaar bij DUIC (met correctie typos):
    https://www.duic.nl/opinie/museum-oud-amelisweerd-moet-sluiten-begrijpt/#comment-49961

    Voor wie de achtergrond van het dossier Oud Amelisweerd dat sinds 2010 speelt kent kan het geen raadsel zijn dat het college weigert geld in het MOA te stoppen. Het is volstrekt in lijn met de politieke lijn in college en raad die talloze malen in de media en in de raad is uitgelegd. Het college doet precies waar het aan gehouden is en wat in moties is vastgelegd. Het college voert het beleid uit dat in de raad is afgesproken.

    Het kan inderdaad tegenstrijdig overkomen dat een Advies Commissie Cultuur in mei 2016 adviseert om het MOA voor de komende periode 2017-2020 jaarlijks 75.000 euro toe te kennen en nu de cultuurwethouder dit advies naast zich neerlegt. Hoewel, een advies is ook niet meer dan een advies. Maar het was duidelijker geweest als de cultuurwethouder de Advies Commissie ambtelijk-bestuurlijke ondersteuning had gegeven en had gewaarschuwd voor de gemaakte afspraak dat er geen cent subsidie naar het MOA kon gaan. Van de andere kant wist het bestuur van het MOA van deze afspraak en de definitieve opstelling van de Utrechtse politiek inzake de exploitatie en had het bestuurlijk zorgvuldiger en correcter gehandeld als het de aanvraag voor subsidie niet bij de gemeente Utrecht had ingediend.

    Het is trouwens niet aantoonbaar dat het MOA enkel en alleen de deuren moet sluiten omdat het genoemde subsidie van 75.000 euro niet krijgt. Dat zou overkomelijk zijn. Er is veel meer aan de hand, zoals trouwens de Advies Commissie Cultuur in haar advies constateerde door te wijzen op de slechte financiële situatie en verantwoording. In 2014 had het MOA volgens de jaarrekening een tekort van 138.000 euro. Overal probeert het MOA geld bijeen te sprokkelen voor de exploitatie. Zoals via een lening bij de provincie Utrecht. Maar hoe en wanneer het dat kan terugbetalen is de vraag. Wat het er nog schrijnender op maakt is dat de grootste inkomstenbron tot nu toe de ‘bruidsschat’ van 1 miljoen euro van de gemeente Amersfoort is die in 10 jaar wordt uitbetaald. Dat loopt in 2021 af.

    Het landhuis Oud Amelisweerd is opgeknapt met 1,6 miljoen euro van de gemeente Utrecht. Buiten huurderving. Dat was wat in een proces van geven en nemen de raad er maximaal in wilde stoppen. VVD en D66 stonden toentertijd op de rem.

    Stichting MOA is de huidige exploitant, maar dat staat volledig los van de renovatie en restauratie van het antieke 18de eeuwse Chinese behang. Het is dan ook een verkeerde voorstelling van zaken dat deze investering exclusief geoormerkt is aan de huidige exploitant Stichting MOA. Of dat er sprake is van kapitaalvernietiging. Die situatie ontstaat pas als er in de toekomst geen enkele exploitant te vinden zou zijn. In de plannen uit 2011 van de gemeente Utrecht is overigens een terugvaloptie voorzien waarbij het landhuis als ‘sitemuseum’ of ‘open monument’ gaat functioneren. Want ook toen al was er twijfel over de levensvatbaarheid van de huidige exploitant Stichting MOA.

    Een en ander is trouwens lastig te voorspellen omdat er in 2010 nooit een open aanbesteding of pitch is geweest voor de exploitatie van landhuis Oud Amelisweerd. Een optie zou een Museum voor Chinoiserie of het interieur zijn waar ruimschoots voor 2010 al plannen voor zijn gemaakt. Maar in 2010 zijn ze nooit aan de orde geweest. De toenmalige cultuurwethouder gaf eind 2010 een bestuursopdracht aan de directeur van het Centraal Museum dat de toenmalige beheerder van OA was. Binnen korte tijd lag er het plan dat op het lijf was geschreven van het toenmalige Armando Bureau uit Amersfoort. Geleid door de toenmalige partner van de CM-directeur.

    George Knight

    19 september 2016 at 21:00

  10. […] Het MOA (Museum Oud Amelisweerd) moet waarschijnlijk sluiten. Voor ingewijden mag dat geen verassing heten, de combinatie tussen Armando en de 18de eeuwse Chinoiserieën was op voorhand natuurlijk al geen pu…. […]

  11. […] hier en hier voor de meest recente stukken -met relevante verwijzingen- over Museum Oud […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: