George Knight

Debat tussen links en rechts

Antwoord aan Michiel Klinkhamer over claim uitbreiding NAVO oostwaarts

with 7 comments

mg

Reactie op Michiel Klinkhamer die gisteren in NRC het artikel ‘Hoe denkt Poetin; Leer de Wolfowitz-doctrine’ plaatste. Omdat reacties bij dat artikel niet mogelijk waren plaatste ik onderstaande reactie bij het artikel ‘De uitbreiding van de NAVO naar het Oosten’ op zijn blog. Ik verschil met hem van mening. Ook over de feiten.

‘In oktober 2014 had Michail Gorbatsjov een gesprek met Maxim Korshunov. Op een vraag over de uitbreiding van de NAVO oostwaarts verklaart Gorbatsjov dat dit onderwerp niet besproken werd: ‘The topic of “NATO expansion” was not discussed at all, and it wasn’t brought up in those years.’ Hij doelt hiermee op de periode 1989-1992. De enige afspraak die wel gemaakt werd was het verbod om NAVO-troepen in de voormalige DDR te stationeren.

In bovengenoemd artikel en ook in dat wat op 15 oktober in de NRC verscheen stelt u dat Amerikaanse leiders aan de Sovjet-leiding op enig moment mondelinge beloften zouden hebben gedaan om niet uit te breiden richting Russische grens. Het probleem met uw stellingname is dat u zich niet baseert op verdragsteksten, maar op gesprekken of notulen waarvan de status onduidelijk is. Anders gezegd, het kunnen intenties in de marge van een conferentie zijn die geen formele betekenis hebben. Daar kan men geen verregaande conclusies aan verbinden.

Daarnaast is de soevereiniteit van landen aan de orde. Zoals u weet zijn in Helsinki 1975 afspraken gemaakt over het zelfbeschikkingsrecht van landen en respect voor het recht dat inherent is aan de soevereiniteit. De paradox was dat de Sovjet-Unie een actieve mede-opsteller van die Helsinki-akkoorden was. Niet wetend wat er 15 jaar later zou gebeuren.

Het denken in machtsblokken, machtsevenwicht en invloedssferen dat zo inherent was aan de Koude Oorlog schiet tekort om de periode vanaf 1989 te verklaren. Olifanten als Henry Kissinger denken nog steeds dat het 1975 is en stellen dat oude machtsevenwicht uit hun glorietijd centraal in hun denken. Nadeel is dat het de stabiliteit van het kerkhof heeft en daarmee geen ruimte laat voor nieuwe ontwikkelingen. De wereld van 2015 fragmenteert in diversiteit en draait allang niet meer om Europa.

Anders gezegd, de keuze was na 1989 aan Polen, Hongarije, Bulgarije, Tsjechië, Roemenië, de Baltische landen en ook Oekraïne om voor zichzelf te kiezen. Dat de VS daarin een overwegend belang hebben en er alles aan zullen hebben gedaan om die landen los te weken van de Russische wereld staat wel vast, maar is niet de hoofdzaak.

De praktijk van de regering-Obama leert trouwens dat oude doctrines over omsingeling en inperking van de Sovjet-Unie of de Russische Federatie helemaal geen praktijk zijn. Daarvoor is de buitenlandse politiek van de regering Obama veel te terughoudend en onvast. Kritiek die uit zowel Syrië als Oekraïne klinkt is juist dat men zich in de steek gelaten voelt door de Amerikanen. Dat kan tactiek zijn, maar zeker in het geval van Oekraïne zijn de VS nalatig geweest in hun steun zoals het niet nakomen van de garanties uit het Boedapester Memorandum 1994 bij de bezetting door de Russische Federatie van de Krim aantoont.

Landen hebben uiteindelijk zelf de beslissing genomen om zich bij EU of NAVO aan te sluiten. Dat recht op zelfbeschikking hebben ze. En de volkeren van betreffende landen wilden zich vanuit hun eigen keuze en bang voor de toekomst maar al te graag uit de schaduw van de Russen bevrijden omdat ze meer dan 40 jaar Sovjet-bezetting achter de rug hadden. En dat niet nog een keer wilden meemaken.

Kortom, het denken in machtsblokken en invloedssferen zoals de neorealisten dat doen oogt niet alleen gedateerd, maar geeft ook onvoldoende verklaringen voor de huidige tijd. Dat denken stelt pragmatiek en geopolitiek boven recht en moraal. Als daarnaast ook de feiten niet geheel correct worden voorgesteld en allerlei suggesties van onduidelijke status uit allerlei hoeken naar voren worden gehaald neemt de verwarring nog verder toe.

Al helemaal als Putin als voorbeeld wordt gesteld van een politiek leider die het op lijkt te nemen voor ‘werkelijk onafhankelijke staten’. Maar Putin is precies de leider die op dit moment de Europese veiligheidspolitiek door de annexatie van de Krim en de oorlog in Oost-Oekraïne zo onder druk heeft gezet. U dicht hem recht van spreken toe waarvan ik niet zie dat hij dat vanwege zijn Europese buitenlandpolitiek verdient.’

Foto: Schermafbeelding van deel interview ‘Mikhail Gorbachev: I am against all walls van Maxim Korshunov met Michail Gorbatsjov, oktober 2014.

Advertenties

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Baker’s notes and Gorbachev’s recollections are all very interesting, but after all, the Soviets themselves were meticulous note keepers. Every word said by their leaders was recorded, and the transcripts circulated to those who needed to know. If Nato leaders really had given assurances to Gorbachev, the Kremlin would have it in black and white. Ten years ago, it seemed as if these files would be open to the public: Gorbachev’s former aides preserved their own copies, and let historians see them. Putin’s aides intervened to stop this outrageous spreading of state secrets. But not before I had copied the documents and smuggled them out of Russia.
    http://new.spectator.co.uk/2014/09/russias-nato-myth/

    George Knight

    19 oktober 2015 at 16:07

  2. Founding Act on Mutual Relations, Cooperation and Security between NATO and the Russian Federation signed in Paris, France 1997.
    Provisions of this Act do not provide NATO or Russia, in any way, with a right of veto over the actions of the other nor do they infringe upon or restrict the rights of NATO or Russia to independent decision-making and action. They cannot be used as a means to disadvantage the interests of other states.

    http://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_25468.htm

    George Knight

    19 oktober 2015 at 16:13

  3. Het gaat niet om een “harde” toezegging dat de Nato niet verder zal uitbreiden. Als Rusland zich meer en meer teruggedrongen VOELT en ingesloten, dan kan dat genoeg aanleiding zijn voor de huidige SPANNINGEN. Dat Rusland uit voorzorg de toegang tot de zwarte zee zeker stelde door de Krim (weer terug) in te lijven, zegt genoeg. Maar George, je blijft maar op het orgel hameren: “We hebben niets hard toegezegd over Nato uitbreiding”.

    Belneste

    27 oktober 2015 at 12:05

  4. @Belneste
    Exact, er is geen toezegging van de NAVO aan de Sovjet-Unie of Rusland om niet uit te breiden in Oost-Europa. terwijl Michiel Klinkhamer het omgekeerde suggereert. Rusland probeert al sinds de 18de eeuw via de Krim een doorgaan naar Turkije te forceren. Dat is nooit gelukt.

    Vergeet ook niet de goede relatie tussen NAVO en de Russen die op twee momenten -onder Gorbatsjov en Medvedev- erin resulteerde dat realistisch besproken werd hoe Rusland lid van de NAVO kon worden. Laten we daarom niet met de bril van Putin die er om interne redenen belang bij heeft om de confrontatie met het Westen te zoeken kijken naar de recente geschiedenis (1989-2012) die minder zwart-wit is dan wordt voorgesteld.

    Ik begrijp niet wat je probeert te zeggen met kritiek op het benadrukken van de feiten. Moeten de feiten ondergeschikt worden gemaakt aan de beleving en projecties van emoties van de ander? Dat soort emopolitiek laat ik graag aan anderen over. Je kunt er vrijblijvend alles over beweren dat niet weerlegd kan worden omdat het over gevoel en beleving gaat.

    Ik begrijp trouwens je bewering niet. De Russische Federatie is met stip het grootste land ter wereld. Het is bijna tweemaal zo groot als Canada dat de tweede plek inneemt, en meer dan tweemaal zo groot als het totale grondgebied van de EU. Het is een merkwaardige bewering dat de inwoners van het verreweg grootste land ter wereld zich ingesloten zouden voelen. En daar zelfs stress van zouden oplopen. Terwijl het voor ieder ander fysiek onmogelijk is om dat grote land te veroveren. Als ze objectief naar hun uitgestrekte land kijken dat zich ook nog eens militair krachtig manifesteert aan de eigen grenzen hebben ze daar helemaal geen reden toe.

    Ik kan maar een reden bedenken. En dat is het risico van fragmentatie van binnenuit. Het Russische Rijk is immers ontstaan door eeuwen van kolonisatie van andere volkeren, taalgroepen en nationaliteiten. Die heterogeniteit is de zwakte van de Russische Federatie. Redenerend vanuit de psychologisering van de politiek -als dat dan toch moet- is het goed voorstelbaar dat die interne zwakte wordt ontkend en wordt gesublimeerd in een zogenaamde dreiging van buitenaf. Juist om die interne cohesie te versterken door een externe dreiging te suggereren.

    George Knight

    27 oktober 2015 at 12:47

  5. Hou toch eens op met die stromannen George. Inderdaad, na de val van de muur 1989 volgde een grote toenadering van oost en west in de jaren negentig. MAAR … na, pak hem beet, 11 september 2001 (ja, de aanslagen op het WTC) zijn de verstandhoudingen veel meer op scherp komen te staan. Amerika is vanaf dat moment bezig geweest met een tour de Force over diverse continenten en bracht (of veroorzaakte) chaos op diverse plekken in het midden-oosten. Ook stelde Amerika nog eens de oost-west relatie op scherp met de raket-muur langs het voormalig oostfront in Europa (zogenaamd om raketten uit het midden-oosten te kunnen afvangen), en rukt het samen met de uitbreiding van de EU en Nato steeds verder oostwaarts op.

    Mijn stelling is dat veel van de verwachtingen in die eerste 10 jaar na de val van de muur, volledig teniet zijn gedaan door het wilde gedrag (economic hitmen) in de opvolgende 10 jaar daarna.

    Ik vraag mij af, wat willen de politici op deze wereld nu eigenlijk? geo-politieke machtsspelletjes? Staan steeds verder van de bevolking af in hun drang naar geld en macht. Nietsontziende geopolitieke rampspoed.

    Belneste

    27 oktober 2015 at 16:35

  6. @Belneste
    Nou moet je me eens haarfijn uitleggen wat er niet klopt aan mijn argumentatie. Ik begrijp best dat de aanval de beste verdediging is door te strooien met aantijgingen dat ik niet zuiver zou redeneren, maar ik ben me van geen kwaad bewust dat te doen. Ik ontken het ook dat te doen. Ik ga in op de argumenten die je naar voren breng. En als ik ze ondeugdelijk vind dan probeer ik dat aan te tonen. Gewoon om de geschiedenis geen geweld aan te doen en te vervangen door fabeltjes. Kortom, geef goed beschreven voorbeelden tegen welke regels van de argumentatieleer ik zou zondigen of neem anders je beschuldiging terug. Ik reken op je sportiviteit.

    Het is aantoonbaar onjuist en ook volstrekt onlogisch dat er na 2001 geen ontspanning in de relatie NAVO/VS met de Russische tegenhanger CSTO was. De relatie stond niet altijd op scherp. Maar er waren zeker problemen, zoals de Russische expansie in Georgië in 2008 via de CSTO die ook de relatie met de NAVO onder druk zette. Het zogenaamde raketschild in Midden-Europa is juist vanwege aanhoudende Russische kritiek in 2013 door president Obama geschrapt. Er waren ook financiële, technische en strategische redenen maar feit is dat de Russen tegemoet werd gekomen. Dit is precies zo’n voorbeeld van de intentie van de Amerikanen om de relatie met de Russen te verbeteren. En zeker niet op scherp te zetten. Enfin, uiteindelijk heeft die reset tot niets geleid.

    Het idee dat de NAVO steeds meer naar de Russische grens oprukt is niet op de werkelijkheid gebaseerd. Het tegendeel is waar zoals de Amerikaanse NATO-generaal Philip Breedlove keer op keer naar voren brengt. Namelijk dat de Europese landen vanwege het vredesdividend door bezuinigingen niet voldoen aan hun defensie-verplichtingen en de Europese legers hevig verzwakt zijn. Je weet wel, het Nederlandse leger roept wegens onvoldoende budget ‘pang pang’ tijdens oefeningen. Maar ook Amerikaanse NAVO-troepen zijn onder druk van bezuinigingen de afgelopen jaren uit Europa teruggetrokken. Nog in 2013 was er een grote reductie van Amerikaanse troepen en bleven er nog ongeveer 30.000 Amerikaanse militairen in Europa gestationeerd. Daarbij verleggen de VS hun aandacht naar andere continenten omdat Europa in hun strategie minder belangrijk is geworden.

    George Knight

    27 oktober 2015 at 18:49

  7. […] na Michiel Klinkhamer en Laurien Crumb de derde auteur die in NRC deze onwaarheid mag brengen. Zie hier en hier mijn kritiek op hun artikelen. En er zullen ongetwijfeld nog veel meer opinie-makers zijn […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: