George Knight

Debat tussen links en rechts

Twijfel over ANBI-status van kerken naar aanleiding van Scientology Kerk

with 4 comments

Update 22 oktober 2015: De wereldwijde kerkgemeenschap Scientology, die ook in Nederland een bescheiden aanhang geniet, krijgt geen ANBI-status. Daardoor hebben de donateurs en de organisatie geen recht op belastingvoordelen over giften en donaties en moet de kerk schenk- en erfbelasting betalen over wat ze krijgt, aldus een bericht in De Volkskrant. Het Gerechtshof in Den Haag kwam op 21 oktober tot die uitspraak. ‘De trend is dat rechters bij niet-traditionele religieuze uitingen het individueel belang zwaarder vinden wegen dan het algemeen belang’, zegt hoogleraar belastingrecht Sigrid Hemels van de Erasmus Universiteit. Ze krijgen daardoor vaak geen ANBI-status, terwijl alle traditionele kerkorganisaties in Nederland die wel hebben.

De Scientology Kerk is in Nederland een officiële religie, maar geen algemeen nut beogende instelling (ANBI), zoals andere kerken. Dit in tegenstelling tot de VS waar de Scientology Church grote belastingvoordelen geniet en dit volgens critici een reden is dat het zich als religieuze instelling profileert. In een media-overzicht in de NRC naar aanleiding van de uitzending op 19 mei 2015 van de documentaire Going Clear door de VPRO antwoordt Scientology-woordvoerder Merel Remmerswaal waarom dat zo is: ‘Het is eerder de vraag waarom andere kerken wel de ANBI-status hebben. Het enige verschil is dat wij nieuw en onbekend zijn.’

Remmerswaal heeft een punt. Want volgens de definitie van de Belastingdienst moet een ANBI aan een aantal voorwaarden voldoen waarvan de belangrijkste is: ‘Een instelling kan alleen een ANBI zijn, als ze zich voor minstens 90% inzet voor het algemeen nut.’ Andere voorwaarden voor het verlenen van de ANBI-status zijn onder meer dat een ‘instelling en mensen die daar rechtstreeks bij betrokken zijn, niet mogen aanzetten tot haat of het gebruik van geweld’, administratieve verantwoording en het niet hebben van een winstoogmerk. Voor religieuze instellingen wordt per 1 januari 2016 de publicatieplicht aangescherpt. Dat betekent dat de Belastingdienst scherper gaat kijken of religieuze instellingen aan de voorwaarden van de ANBI voldoen.

Dat 90%-criterium is een harde grens waarvan onduidelijk is hoe die bewaakt wordt. Wanneer voldoet een religieuze instelling voor 90% aan het algemeen belang en hoe wordt dat kwalitatief en kwantitatief getoetst? Wordt dat in de praktijk getoetst of is er consensus tussen politieke partijen dat het 90%-criterium niet wordt getoetst? Overwegingen om te betwijfelen of er in de praktijk getoetst wordt en te vermoeden dat religieuze instellingen niet voldoen aan dit criterium volgt uit het kenmerk van religie zoals religieuze instellingen dat vertegenwoordigen. Religie bestaat uit twee componenten die zijn te omschrijven als intern en extern gericht. Dat eerste omvat zingeving en troost en is op de gelovige gericht, en dat laatste omvat belangenbehartiging, het bedrijven van machtspolitiek en charitatieve doelstellingen. Dit maakt religieuze instellingen zo divers en onoverzichtelijk dat niet op voorhand valt te zeggen dat ze voor 90% het algemeen belang dienen. Of anders gezegd, het niet op voorhand uitgesloten kan worden dat ze voor meer dan 10% hun eigen belang dienen.

Advertisements

4 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Goed artikel met diepgang!

    In het geval van Scientology is de grens van “Algemeen Nut” zéér makkelijk te bepalen. In wezen en in de praktijk is die er niet!
    Want: De kern en bezigheden van deze zogenaamde religie is het opgaan van een “brug” ( een uitgestippeld pad waarin getracht wordt om tot bepaalde gradaties van ZELF-ontplooiing te komen) naar totale vrijheid waarvan het hoogste stapje/ niveau OT 8 is. OT staat voor “operating thetan”. Thetan is het individu ZELF.
    Elk stapje op de brug van ZELF-ontplooiing moet worden gekenmerkt door een eindresultaat, een resultaat waar men zich bewust van moet zijn.
    Indien men dus het hoogste stapje heeft bereikt (OT 8) moet het eind-resultaat zijn: “IK weet nu wie IK niet ben geweest, en IK heb nu belangstelling om dat nu wel te weten! ( Een resultaat dat je bereikt nadat je ongeveer een half miljoen hebt betaald.)
    Waar het dus om gaat dat op deze brug het Algemeen Belang totaal niet voorkomt! Alles is op het ZELF gericht en met als klap op de vuurpijl het hoogste stapje de “ultieme” IK beleving. ( In hoeverre je van ultiem kan spreken. Ik zou me behoorlijk belazerd voelen indien dat de “eind ontdekking” zou zijn, ook nog eens na zoveel geld en jaren te hebben verspeeld).
    Do hogere OT-levels (boven 8) zijn nog niet vrijgegeven maar gelet op 8 ga je daarna opzoek naar JEZELF………..Tja, Algemeen Belang?

    hansje brinker

    21 mei 2015 at 23:35

  2. @hansje
    Mee eens, maar niet helemaal. Ik ben geen aanhanger van het gedachtengoed van de Scientology Kerk en zie een duidelijk streven dat haaks staat op het algemeen nut. Daarbij maken het gebrek aan transparantie en het vermeende winstoogmerk de Scientology Kerk eerder tot een wereldwijd opererend en centraal geleid bedrijf dat het vooral om de eigen continuïteit gaat. Sommigen zien er zelfs de structuur van een criminele organisatie in.

    U voegt daar nog de therapeutische invalshoek van de Scientology Kerk aan toe die centraal staat in de praktijk van die kerk en die gericht is op individuen en zeker niet op het algemeen belang. Maar je kunt je afvragen of dat bij andere religieuze instellingen op een andere manier ook niet aan de orde is. Dus die aandacht voor de gelovigen die afleidt van het algemeen belang. Denk aan de Mormonen (met Joseph Smith als Ron Hubbard). Maar ook aan de drie monotheïstische godsdiensten als christendom, islam en jodendom.

    In Nederland is Scientology Kerk een door de overheid geaccepteerde religie. En waarom zouden religieuze instellingen ook niet tegelijk multinational of criminele organisatie kunnen zijn? Dat zijn ze door de eeuwen heen vaak geweest en delen van de islam (buiten Nederland) worden nu door velen als criminele organisatie beschouwd.

    De vraag die ik stelde ging er over wat het principieel verschil is met andere religieuze instellingen. Want vanuit het Vaticaan opereert ook een centraal geleid wereldwijd bedrijf met een eigen infrastructuur (bank IOR met onder meer 4500 katholieke instellingen als klant) om de continuïteit te waarborgen. Vergeleken daarmee is Scientology Kerk een beginnende multinational. Anders gezegd, ook van de katholieke kerk vraag ik me af of het de ANBI-status verdient vanwege dat 90%-criterium over het algemeen nut. Dezelfde vraag kan over andere kerken gesteld worden.

    Trouwens, het begin een werkbare oplossing zit hem in de ontknoping van religie en de (indirecte) certificering door de overheid (ANBI) of de semi-overheid (CBF-keur of-certificaat). Zodat een religie voortaan niet langer met een omweg gelegitimeerd of politiek aanvaard wordt door die certificering en het gevaar dreigt dat het debat vertroebeld wordt door bezwaren die feitelijk weinig met de fondsenwerving te maken hebben, maar vooral over de politieke en maatschappelijke acceptatie gaan. Maar ook als een religie of religieuze instelling zich voor de fondsenwerving presenteert in een onafhankelijke stichting is niet op voorhand de band met de moederinstelling doorgesneden. Dus als dat aangescherpt wordt in nieuwe voorwaarden verplaatst dat alleen de discussie. Dus de vraag of het wel een instelling is die het algemeen nut dient.

    Kortom, wat is nou eigenlijk een religie of een religieuze instelling? Dat de Scientology Kerk het feitelijk niet is lijkt duidelijk. Maar bij veel andere geaccepteerde religies kunnen denk ik dezelfde vraagtekens worden gezet. Zie ook:
    https://georgeknightlang.wordpress.com/2013/01/01/scientology-in-belgie-wacht-vervolging-wat-doet-nederland/

    George Knight

    22 mei 2015 at 09:34

  3. […] zijn in elk geval nodig om de nieuwe religie te vestigen. In Nederland is het verkrijgen van de ANBI-status essentieel. Het 90%-criterium eist een inzet van meer dan 90% voor het algemeen nut. En dan moet […]

  4. […] belastingdienst ‘niet of niet voldoende het algemene belang’ zou dienen. Interessant is de reactie van Scientology-woordvoerder Merel Remmerswaal uit 2015 op de afwijzing van de ANBI-status voor […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: