George Knight

Debat tussen links en rechts

Stedelijk Museum krijgt uit rechtse hoek verwijt propaganda te bedrijven met presentaties over migratie

with 7 comments

Het Stedelijk Museum besteedt het komende jaar in een reeks kleine prestaties aandacht aan migratie. Daar komt kritiek op van rechtse media zoals Elsevier of TPO. Het verwijt is dat het museum eenzijdig bezig is en propaganda zou bedrijven. En zelfs stelling zou nemen tegen het populisme. Maar hoe terecht is dat verwijt? Annabel Nanninga reageert in een opinie-artikel voor TPO en schuwt de grote woorden en verwijten niet. Zie ook een artikel van Marjolijn de Cocq en Maxime Smit van 1 april 2017 in Het Parool.

Sleutelzin waar deze rechtse publicisten zich aan lijken te storen is het slot van het citaat van Bram Hahn ‘de gedachten van het publiek bij te sturen – daar is een woord voor: propaganda.’ Het verwijt dat ze maken is dus eenzijdige communicatie. Klopt dat of is die conclusie te kort door de bocht? Overheden, politici en media zijn continu bezig om de gedachten van het publiek bij te sturen. TPO en Elsevier zijn daar goede voorbeelden van. Dat gebeurt door het sturen van gedrag (‘nudging’) en van opinies. Propaganda heeft altijd de intentie om met een beroep op de publieke opinie aanhangers voor een standpunt te winnen. Dat is bij het Stedelijk Museum echter niet aan de orde. Ten eerste omdat het een half-gesloten omgeving is waarvoor toegang betaald moet worden en geen beroep wordt gedaan op ‘de publieke opinie’. Ten tweede omdat de bezoekers die er doorgaans komen niet overtuigd moeten worden, maar al overtuigd zijn van het nut van migratie.

Los van het er aan de haren bijgesleept verwijt van propaganda raakt de kritiek van Hahn en Nanninga aan een interessanter aspect. Namelijk de vraag naar de functie van kunst en in het verlengde daarvan de functie van een kunstmuseum. Moet kunst midden in de samenleving staan en heeft het een maatschappelijke rol te spelen door zich politiek te uiten? Of moet kunst zich onderhorig maken aan de politiek? Het is het verschil tussen kunst die bijt en kunst die tandeloos is. Hahn en Nanninga pleiten voor tandeloze kunst die de politiek volgt. Waarschijnlijk beredeneren ze dat vanuit hun partijpolitieke opstelling. Dit in navolging van politici van PVV en VVD die de kunstsector vol minachting als een links reservaat zien dat zich onttrekt aan disciplinering en beteugeling en daarom financieel gekort, geknecht en getemd moet worden. Mijn reactie op TPO:

De framing ‘activistische dramgalerie’ van een activistische drammer is potsierlijk.

Kunst en politiek zijn verbonden. Kunst zonder politiek is levenloos en politiek zonder kunst heeft geen adem. Ze zijn dus eenmaal met elkaar verbonden. Het gaat er niet om dat ze verbonden zijn, maar hoe ze verbonden zijn. Daarop kan kritiek klinken. Maar niet op het feit dat er wisselwerking tussen kunst en politiek is.

Nanninga komt niet aan inhoudelijke kritiek toe. Ze verwijst naar een citaat dat het over propaganda heeft en laat het daarbij. Met als uitsmijter een verwijzing naar de persoon Ruf. Het is een gemiste kans om inhoudelijke kritiek te uiten met een onderbouwd betoog. Nanninga laat het afweten.

Het Stedelijk Museum besteedt in twee zaaltjes aandacht aan het onderwerp. Tamelijk bescheiden. Kunst die in de eigen tijd staat reflecteert altijd op de samenleving. Kunst houdt ons een spiegel voor. Kunst scherpt aan. Dat is de functie van kunst. En het is de rol van een museum om daar verslag van te doen en dat te tonen. Kunst die dat niet doet is geen knip voor de neus waard. Een museum dat dat nalaat verandert in een graf. Dat is de dood in de pot van het museum. En van de hedendaagse kunst.

Foto: Schermafbeelding van deel artikelBonusquote, moeilijkebril-editie: propaganda van uw geld in het Amsterdamse Stedelijk Museum’ van Annabel Nanninga voor TPO, 2 april 2017.

Advertisements

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Ik zou er eens op naslaan wat de definitie propaganda is. Na de val van de muur in 1989 schijnen we dat vergeten te zijn. https://nl.wikipedia.org/wiki/Propaganda_(communicatie)
    Wellicht dat u nu mevrouw Nanninga wèl begrijpt?

    Random Error

    2 april 2017 at 13:50

  2. @Random Error
    Ik weet wat propaganda is. En ik begrijp drommels goed waar het mevrouw Nanninga om te doen is. Haar gebruik van het begrip ‘cultuurkartel’ past naadloos in de framing die rechts Nederland tegenwoordig laat horen.

    Zoals u wellicht begrepen hebt uit mijn commentaar zit de kern van mijn kritiek op Elsevier en TPO in de maatschappelijke functie van kunst en het kunstmuseum waar ze naar mijn idee wat al te makkelijk aan voorbijgaan. Dat gaat om vragen als wat zijn ze, wat mogen ze, wat doen ze en hoeveel ruimte moeten ze hebben. Kunst en het kunstmuseum dus.

    De functie van kunst heeft te maken met maatschappelijke verhoudingen, de bestaande orde en de machtsbalans tussen burgers en overheid. Ofwel, elke samenleving is per definitie gericht op continuering van het bestaande. Dat geeft vastigheid en continuïteit (voordelen), maar ook vastgeroestheid en voorspelbaarheid (nadelen).

    Kunst kan daarin op een indirecte rol een rol spelen. Als middel dus. Niet door zelf die bestaande orde te veranderen, maar door burgers hierover een spiegel voor te houden en ze aan het denken te zetten. Uiteindelijk kan dat twee kanten opwerken, richting verandering en richting behoud. Als kunst al een middel is, dan is het kunstmuseum dat die kunst toont een nog indirecter maatschappelijk middel. Vraag is of het zulke scherpe kritiek rechtvaardigt waar Nanninga en Hahn mee komen.

    George Knight

    2 april 2017 at 14:07

  3. Rechts Nederland hult het standpunt dat we geen immigratieland (mogen) zijn. Nederland voor de Nederlanders. Vrij van vreemde smet. Dat dit niets maar ook helemaal niets met de feiten te doen heeft speelt geen enkele rol. Ze leven in een feitenvrije informatiebubbel. Dat bevalt ze blijkbaar het beste.

    Raymond Horstman

    3 april 2017 at 12:12

  4. Thierry Baudet doet er vanochtend nog een schepje bovenop.
    http://www.telegraaf.nl/tv/nieuws/binnenland/27932712/__Baudet_pakt_museum-babe_aan__.html
    Blijkt zelf een hartstochtelijk liefhebber van Wim Heldens’ werk.
    http://www.hedendaags-realisme.nl/portret/wim-heldens/

    dutchguy1958

    4 april 2017 at 10:08

  5. Volgens beeldend kunstenaar Nelle Boer lijkt het Stedelijk Museum vooral ruimte te bieden aan anti-rechtse kunst: ‘Het is onwenselijk dat een kunstinstelling zelf politiek stelling neemt.’
    http://www.parool.nl/opinie/-stellingname-stedelijk-is-wel-propagandistisch~a4484243/

    George Knight

    7 april 2017 at 13:12

  6. […] Stedelijk kreeg onlangs kritiek uit rechtse media over een reeks tentoonstellingen over het thema migratie dat bedoeld was om ‘tegenwicht te […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: