George Knight

Debat tussen links en rechts

Rob de Wijk brengt met zijn claim op eigen morele superioriteit en ‘beschaving’ ten koste van Wilders de rechtsstaat in gevaar

with 7 comments

Rob de Wijk speelt de zedenmeester en biedt lariekoek in zijn Trouw-columnWat Wilders deed was ordinaire opruiing, geframed als vrijheid van meningsuiting’ van 31 augustus 2018. Het gaat over de nasleep van Wilders’ afgelaste cartoonwedstrijd. De Wijk heeft het over ‘een zeker gevoel van beschaving’ en suggereert dat Wilders dat niet en hij wel in zich heeft. Dat klinkt hooghartig, schijnheilig en selectief. Dat past in een christelijke traditie van betweters die zich superieur achten aan andersdenkenden. Doorgaans weten de slimmeriken het beter te verbergen dan De Wijk hier doet. Ook in dat opzicht valt hij door de mand.

De Wijk begrijpt niet waar het om gaat of doet net alsof hij het niet begrijpt. Geert Wilders mag binnen de Nederlandse rechtsstaat een cartoonwedstrijd houden. Wat is er onschuldiger dan een cartoon? Wat is er meer bevrijdend dan satire? Het is vooralsnog ook totaal niet duidelijk wat de inhoud van de cartoons zou zijn. We zullen het nu echter niet weten omdat de wedstrijd door Wilders is afgeblazen.

Radicale soennitische moslims ageerden in Pakistan tegen Wilders’ cartoonwedstrijd met als argument dat de islamitische profeet niet afgebeeld mag worden. Maar dat verbod binnen de islam is minder strikt dan De Wijk suggereert. Shiieten en Soefi-moslims kennen een schriftelijke traditie waarbij de profeet wel afgebeeld wordt. En wat hebben niet-moslims sowieso met een halfslachtig verbod van een andere godsdienst te maken?

Het is een loze claim van Rob de Wijk dat Wilders met een cartoonwedstrijd de rechtsstaat in gevaar heeft gebracht. Het is eerder andersom, De Wijk brengt met zijn claim op eigen morele superioriteit ten koste van Wilders de rechtsstaat in gevaar. Daarbij kan de rechtsstaat pas spankracht bewijzen als hij onder druk staat.

Wilders is een voor vele Nederlanders verderfelijke en te radicale politicus die ongenuanceerde meningen over de islam verkondigt. Maar Geert Wilders heeft juridisch die vrijheid zolang hij binnen de wet opereert. In het geval van de cartoonwedstrijd valt niet in te zien dat hij buiten de kaders van de wet zou zijn getreden. Hoe onzuiver Wilders’ motieven ook zijn. Daar gaat De Wijk zomaar vanuit zonder dat te onderbouwen. Om onze eigen tolerantie te waarborgen moeten we boven de ongenuanceerde meningen van Wilders én De Wijk staan.

De Wijk zegt het aan Voltaire toegeschreven adagium ‘Je ne suis pas d’accord avec ce que vous dites, mais je me battrai jusqu’au bout pour que vous puissiez le dire’ (‘Ik ben het niet eens met wat u zegt, maar ik zal tot het einde vechten om het u te laten te zeggen’) te volgen, maar doet in de praktijk het omgekeerde. Juist als het moeilijk wordt haakt hij af. Hij vecht helemaal niet tot het einde voor Wilders’ vrijheid van meningsuiting.

Dat De Wijk daarbij verwijst naar beschaving en fatsoen maakt het er nog ondraaglijker op. Het is het fatsoen dat de lezers van Trouw blijkbaar hongerig en gretig vreten. De impliciete claim is dat De Wijk en de Trouw-lezers beschaafd en fatsoenlijk zijn en gezamenlijk op de bres staan voor de beschaving, en Wilders en zijn achterban dat niet zijn. Fatsoen, die typische ongerijmdheid uit het christelijke gruwelkabinet dat Nederland eeuwenlang geteisterd heeft. De Wijk duwt zijn soort fatsoen listig over de uiterste houdbaarheidsdatum.

Erger dan het radicalisme van Wilders is de schijnheiligheid van De Wijk die argumenten geeft die totaal de plank misslaan. Uiteraard is het Wilders om aandacht te doen. Maar voor welke politicus geldt dat niet? Dat Wilders een loopje neemt met de rechtsstaat betekent niet dat anderen precies hetzelfde moeten doen en hem daarin moeten volgen. Rob de Wijk valt in de morele valkuil die hij voor zichzelf heeft gegraven. De Wijk pretendeert te weten hoe de rechtsstaat werkt, maar geeft in zijn column aan er geen fluit van te begrijpen.

Foto: Schermafbeelding van deel columnWat Wilders deed was ordinaire opruiing, geframed als vrijheid van meningsuiting’ van Rob de Wijk in Trouw, 31 augustus 2018.

Advertenties

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Ja, Wilders handelt keurig binnen de wet hoor, maar hij weet ook dondersgoed hoe hierop zal worden gereageerd. Heeft ie mooi ingecalculeerd en daarna krabbelt hij, al even ingecalculeerd, weer terug. In de tussentijd een hoop commotie en dreigingen met aanslagen. Wat Wilders weer goed uitkomt, want op basis van die een of twee aanslagplegers is hij weer in staat elke moslim en de godsdienst an sich te beschuldigen. Het is allemaal zo’n doorzichtig. misbruik maken van de vrijheid van meningsuiting in ons land. Waarom verdedig je zo’n terrorist als Wilders toch steeds?

    Muis

    2 september 2018 at 10:09

  2. @Muis
    Ik verdedig Wilders niet, maar bestrijd zijn denkbeelden en zijn partij waar dat kan. Ik verdedig de rechtsstaat en de in mijn ogen hypocriete reactie van Rob de Wijk die zegt het recht van spreken te verdedigen van mensen die het met hem oneens zijn, maar bij een beetje tegenwind van radicalen uit Pakistan dat recht van spreken weer inlevert.

    Wilders en de raciale moslimradicalen zijn twee kanten van dezelfde medaille. Met beiden voel ik geen enkele affiniteit, maar de afspraak van de rechtsstaat is dat als ze binnen de wet blijven ze mogen doen wat ze doen.

    Natuurlijk is het doorzichtig en goedkoop wat Wilders doet. Maar hij is nu eenmaal partijpoliticus. Alle politici handelen doorzichtig en goedkoop. Aan de macht zeggen ze A en in de oppositie zeggen ze anti-A. Wilders is daar wellicht een radicale en versimpelde versie van, maar in grote lijn handelt hij nou ook weer niet zoveel anders dan andere Nederlandse partijpolitici.

    Ik betwijfel trouwens of het afblazen van de cartoonwedstrijd en het kraaien van victorie in Pakistan en andere moslimnaties daarover Wilders veel winst brengt. Eerder verlies aan aanhang en prestige, zo lijkt me. Zijn eigen achterban zal dat afblazen opvatten alsof hij onder politieke en economische druk machteloos heeft moeten inbinden en is gebogen voor de radicale islam. Wat feitelijk ook zo is.

    George Knight

    2 september 2018 at 10:24

  3. Van Wijk schrijft nergens dat het het ongelimiteerde recht om alles wat je denkt ook maar te zeggen en/of schrijven. Hij citeert slechts Voltaire en voegt eraan toe dit onzin te vinden omdat er grenzen zijn aan wat gezegd moet kunnen worden. Verstandige mensen houden zich in en zeker politici zouden zich daarvan bewust moeten zijn. Het lijkt me dat aan deze stelling van Van Wijk niks valt af te dingen.
    Wilders heeft hieraan al jarenlang geen boodschap. Hij kent de opruiende effecten van zijn ‘minder, minder’-uitspraken op zijn achterban, op andere in onze samenleving en op het buitenland, waar hij met argusogen wordt gevolgd. Wilders opereert al jarenlang exact op het randje van wat volgens de wet mag (tot op heden is hij telkens net niet veroordeelt), terwijl een gewetensvol politicus ruimschoots binnen de toegestane marges zou opereren. Hij brengt willens en wetens steeds de openbare orde en veiligheid in gevaar.
    Dat hij er steeds minder succes mee heeft (gelukkig) doet daaraan niks af.

    Muis

    2 september 2018 at 14:02

  4. @Muis
    Naar mijn idee suggereert De Wijk door het citeren van Voltaire (‘Ik ben het niet eens met wat u zegt, maar ik zal uw recht om het te zeggen tot de dood toe verdedigen’) wel degelijk dat het recht om te spreken binnen de wet ongelimiteerd is. Uiteraard vervalt dat recht als men buiten de wet treedt en oproept tot geweld. Maar De Wijk kan naar mijn idee niet hardmaken dat Wilders dat door het houden van de cartoonwedstrijd heeft gedaan.

    Wat volgens De Wijk ‘een zeker gevoel voor beschaving’ is lijkt me niet duidelijk. Fatsoen of beschaving zijn afhankelijk van individuele achtergrond, cultuur of levensopvatting. Een radicale moslim in Pakistan heeft een totaal andere visie op en opvatting van beschaving dan een seculiere democraat in Nederland. De verwijzing naar fatsoen dient in onze samenleving vaak om mensen met een minderheidsstandpunt het zwijgen op te leggen. Herinner je je premier Balkenende met zijn ‘fatsoen moet je doen’? Maar tegelijk werkte hij door politieke steun te geven mee aan de illegale inval van Irak. Wat is dat in hemelsnaam voor fatsoen?

    Uiteraard houden verstandige mensen zich in. Ikzelf houd evenmin van grove beledigingen. Maar daar gaat het hier niet om. Wat telt is of iemand als Wilders in woord en daad binnen de wet blijft. Het idee is dat het publieke debat een arena is waar allerlei meningen pro en contra zonder beperkingen geuit moeten kunnen worden. Wilders kan het beste bestreden worden met betere argumenten, niet door een verbod.

    Daarbij kunnen beledigingen een maatschappelijke en politieke functie hebben. Monotheïstische godsdiensten als de islam of het christendom zijn rijke, machtige multinationals die een geschiedenis hebben om nietsontziend te zijn tegenover minderheden of dissidenten in eigen kring. Ze moeten daarom niet kinderachtig doen en tegen een stootje kunnen. De verontwaardiging van de radicale moslims over de afbeelding van de profeet kan gemeend zijn, maar dient ook politieke doelen. Zoals in Pakistan het onder druk zetten van de nieuw aangetreden PM Imran Khan. Het is dan onvermijdelijk dat Wilders daar vervolgens weer op inspeelt. Of men dat nou wel of niet gewenst vindt.

    Ik geloof er geen sikkepit van dat Wilders de openbare orde en veiligheid in gevaar brengt. Dat is naar mijn idee veel te veel eer voor Wilders. Het zou er slecht uitzien voor de stand van onze democratie als die door een actie van Wilders zo bedreigd zou worden. In zekere zin gebeurt het omgekeerde, zoals nu ook in de VS gebeurt met Trump. Wilders wekt de slapenden en roept de verdedigers van de democratie door zijn acties juist op zich te verenigen om die democratie te verdedigen.

    In Thierry Baudet die stelselmatig vraagtekens zet bij de democratie, de democratische instituties en de rechtsstaat zie ik een veel groter gevaar. Hij wil in tegenstelling tot Wilders de bestaande maatschappij vernietigen. Wilders wil alleen de macht van de islam terugdringen. Wilders is een oproerkraaier van het ouderwetse soort die netjes binnen de uiterste contouren van de rechtsstaat kleurt. Ook daarom vind ik de kritiek van De Wijk op Wilders lui en makkelijk. En getuigen van ultiem burgermansfatsoen door zijn verwijzing naar ‘beschaving’. Ofwel, De Wijks idee van beschaving.

    George Knight

    2 september 2018 at 14:36

  5. Volgens hoofddocent staatsrecht Aernout Nieuwenhuis van de Universiteit van Amsterdam kan de cartoonwedstrijd weliswaar als provocerend worden opgevat, maar is voor strafrechtelijk optreden wegens ‘opruiing’ wel meer nodig. Nieuwenhuis doet onderzoek naar de reikwijdte van de vrijheid van meningsuiting. “In zo’n geval moet er uitlatingen worden gedaan die mensen aanzetten tot strafbare feiten. Daarvan is op dit moment geen sprake.”
    https://www.trouw.nl/samenleving/-het-kabinet-had-moeten-ingrijpen-in-de-crisis-rond-de-cartoonwedstrijd-~a756439c/

    George Knight

    2 september 2018 at 15:03

  6. George
    1. Van Wijk begint met zijn artikel met: ‘Voltaire zou ooit gezegd hebben: ‘Ik ben het niet eens met wat u zegt, maar ik zal uw recht om het te zeggen tot de dood toe verdedigen.’ Dat klinkt mooi, maar het is onzin.’ Daar kan ik met de beste wil ter wereld niet van maken dat hij zegt of suggereert dat je binnen de wet alles moet kunnen en willen zeggen.
    2. Een sluitende definitie van ‘gevoel van beschaving’ valt door niemand te geven. Maar ik denk dat iedereen toch de algemene regel zal onderschrijven, zoals Van Wijk die als 2e regel gaf: ‘Iemand met een zeker gevoel voor beschaving zal niet alles dat gezegd mag worden, ook willen zeggen.’ We doen dit allemaal aan de lopende band. Nou ja, bijna allemaal. Je geeft het zelf al aan dat iedereen zich regelmatig zal inhouden en dat niemand van beledigingen houdt. Wilders maakt er echter een sport van alle moslims steeds weer opnieuw te beledigen. Steeds als groep en op een schofferende manier. Voor dit soort beledigingen hebben we (= de internationale gemeenschap) een naam: racisme.
    3. Ik neem onmiddellijk aan dat het strafrechtelijk lastig is de cartoonwedstrijd te verbieden; ze valt binnen de wet. Het is echter uitermate ongewenst gezien het gevoelige karakter in binnen- en buitenland om zo’n wedstrijd ook te willen houden. Als je dat toch doet, ben je provocerend en gevaarlijk bezig. Gevaarlijk niet alleen voor jezelf (al profileert Wilders zich dan weer graag als martelaar), maar ook voor je medeburgers in Nederland. Je weet namelijk dat je een gewelddadige reactie kunt uitlokken
    4. Ik ben het verder wel met e eens dat godsdiensten tegen een stootje moeten kunnen en op dit soort zaken behoorlijk terughoudender moeten reageren. Ik ben het ook met je eens dat van de wedstrijd in Pakistan en omstreken door politici en geestelijk leiders misbruik wordt gemaakt
    5. Ik ben het ook met je eens dat inmiddels Baudet vele malen erger is dan Wilders, die meer en meer op een zijspoor is komen te staan. Wat trouwens denk ik de belangrijkste reden voor hem is om deze wedstrijd te organiseren. De stakker heeft aandacht nodig
    6. Fraaie zin, dat Trump en Wilders te slapenden wakker maken en oproepen in actie te komen om de democratie te verdedigen. Onzin natuurlijk, want al die halfslapende rechts-extremisten die ze steeds sterker maken en achter hen aan laten lopen, zijn juist de grootste bedreiging van de democratie. God behoede ons als dat zooitje ooit aan de macht komt.
    7. Je maakt steeds een groot punt van het gebruik door Van Wijk van het woord ‘beschaving’, maar dat gaat de column van hem natuurlijk niet over. Hij voert geen discussie wat onder ‘beschaving’ moet worden verstaan, met Wilders als toevallig gekozen voorbeeld. Het centrale punt is dat Wilders gevaarlijk bezig is, een bedreiging voor orde en veiligheid. Dat is wellicht iets aan de overdreven kant, maar voor discussie kan het geen kwaad de zaken wat zwart-wit voor te stellen.

    Verder trouwens veel lof voor je dagelijkse analyse van allerlei zaken. Ik ben het er vaak mee eens. Nu eens een keertje niet.

    Muis

    3 september 2018 at 16:44

  7. @Muis
    Het is prima om het oneens te zijn als dat op een zinnige manier gebeurt. Door het uitwisselen van argumenten kunnen we elkaar scherp houden.

    Ik ben het niet eens met Rob de Wijk dat Geert Wilders met het uitschrijven van de cartoonwedstrijd aan ‘ordinaire opruiing’ deed. In een reactie citeer ik de staatsrechtsexpert Aernout Nieuwenhuis die de cartoonwedstrijd weliswaar als provocerend opvat, maar niet als opruiing ziet. Mijn kritiek op De Wijk is dat hij veel te makkelijk met dit soort begrippen smijt en stevige uitspraken doet over een vakgebied waar hij geen deskundige op is.

    Ik bedoel die opmerking over Wilders, Trump en slapenden anders dan je het opvat. Ik bedoel ermee dat Wilders en Trump bij degenen die de rechtsstaat of democratie een warm hart toedragen en willen verdedigen door hun rechts-radicale politiek een reactie oproept, zodat die ‘democraten’ in actie komen tegen Wilders. De rechts-extremisten hoeven niet gewekt te worden, die zijn al wakker. De ‘democraten’ moeten uit hun gemakzucht en vanzelfsprekende opvatting dat de democratie eeuwig duurt gewekt worden om die democratie sterk en weerbaar te maken.

    Het gaat erom wat de waarden zijn die we willen verdedigen, en ten koste van wat dat gaat. Met als ultieme vraag welke waarden dan het verdedigen waard zijn als we die waarden eerst uitkleden. Het is best als De Wijk zegt dat hij de vrijheid van meningsuiting wil verdedigen, maar als hij tegelijk Wilders dat recht van spreken ontzegt als het moeilijk wordt, dan gooit De Wijk de meningsuiting uit het raam.

    Want wat is er nou eigenlijk aan de hand? Wilders wilde een cartoonwedstrijd houden over de profeet Mohammed. Daarop gingen radicale soennitische moslims in Pakistan die sympathiseren met de islamitische politieke partij Tehreek-i-Labaik de straat op. De partij is zeer klein in het parlement, maar toch machtig door het organiseren van straatprotesten waarmee de politiek onder druk gezet wordt. Door te protesteren tegen godslastering versterkt Tehreek-i-Labaik haar profiel en macht.

    Al te makkelijk wordt ervan uitgegaan dat het organiseren door niet-moslims van een cartoonwedstrijd over de profeet Mohammed godslasterend is. Daarmee schuiven niet-moslims wel erg ver op in de richting van radicale soennitische moslims die van het afbeelden van de profeet een verbod maken. Shiitische- en soefi-moslims denken daar anders over en zijn daar minder strikt in. Daarnaast zijn er nog tal van andere religieus-filosofische bezwaren tegen het afdwingen van dat verbod. Want hoe kan een opperwezen zich beledigd voelen, waarom komt dat opperwezen niet voor zichzelf op en wat is het waard als Wilders wel de intentie heeft maar verboden wordt die uit te spreken?

    Zoals je weet is in Nederland het verbod op de godslastering in 2013 afgeschaft. Het Wetboek van Strafrecht legt geen verbod meer op voor smadelijke godslastering. Het strafrecht kent voldoende waarborgen om groepsbelediging, het aanzetten tot haat, discriminatie of geweld te vervolgen. Maar zoals ook Aernout Nieuwenhuis constateert heeft Wilders met de organisatie van de cartoonwedstrijd niet strafbaars gedaan dat hem aan te wrijven valt.

    En de beschaving van De Wijk? De beschaving van De Wijk is niet de beschaving van de ander. Het zich beledigd voelen door De Wijk is niet het zich beledigd voelen van de ander. In een ideale maatschappij houdt iedereen zich in en respecteert de (vrijheid van) de ander. Maar we leven niet in een ideale maatschappij. Een directeur van Shell, een koninklijk prinsje of een katholieke bisschop mogen meer dan jij en ik. Zij komen weg met onrecht en dat onrecht wordt toegedekt. De beschaving van De Wijk is de beschaving van de winnaars.

    Aan de Indiase leider Jawaharlal Nehru wordt de uitspraak toegeschreven: ‘History is almost always written by the victors and conquerors and gives their view’. Zo is het ook met beschaving. Dat is niet een objectieve of neutrale beschaving, maar de beschaving van de machtigen en degenen die het cultureel, maatschappelijk en politiek voor het zeggen hebben.
    https://www.quora.com/Winston-Churchill-said-that-history-was-written-by-the-victors-Do-you-agree-with-that-statement

    Ik kan niets met de verwijzing naar beschaving van De Wijk omdat het een vaag en niet nauw omschreven begrip is waar iedereen hetzelfde onder verstaat. De opvatting van beschaving is afhankelijk van de individuele positie. Iets anders is de rechtsstaat en de wet die wel overstijgend en toepasbaar voor iedere Nederlander zijn. Daarom verlaat ik me op de wet en niet op de vage en verhullende verwijzingen van De Wijk die eerder (de macht) verhullen, dan verklaren. Hoewel die schimmigheid prima past bij zijn eigenwaan en het misplaatste idee dat Nederland op zijn observaties zit te wachten.

    George Knight

    3 september 2018 at 17:44


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: