George Knight

Debat tussen links en rechts

Anti-intellectueel Nederland

Een uitspraak van theatermaker George van Houts in De Volkskrant van 30 juni zette me aan het denken: Het is voor mij groter dan alleen dit incident: er ontstaat een stemming in Nederland waarin alles wat intellectueel is, verdacht wordt gemaakt.

Aanleiding was het volgens velen buitensporige politiegeweld jegens deelnemers aan de vreedzame demonstratie tegen de bezuinigingen op cultuur. Omdat ze op een plek in de Haagse binnenstad waren waar ze niet mochten zijn grepen agenten in. Keihard volgens getuigenissen. Verslag uit de eerste hand heeft me overtuigd dat de politie disproportioneel is opgetreden.

Een en ander doet verlangen naar de demonstraties van de late jaren ’60 en vroege jaren ’70.  Toen was er vreedzame coëxistentie tussen demonstranten en veiligheidsmacht. Het lijkt erop dat de politie van nu de vaardigheid en het geduld verloren heeft om een vreedzame demonstratie van zo’n 500 deelnemers goed te beheersen. Daar is de expertise blijkbaar al eerder wegbezuinigd. Nu komt de cultuursector aan de beurt.

De Italiaanse film La Meglio Gioventù (The Best of Youth) biedt een eerste sleutel voor een verklaring. Daarin kiest een van de twee broers voor een loopbaan bij de politie en wordt de ander psychiater. Terwijl ze dezelfde achtergrond hebben. Waarom? Matteo wil regels, die vindt-ie bij de politie.

De Parijse studentenopstand biedt een tweede sleutel. Agenten uit sociaal lagere klassen verdedigden het establishment waarvan ze niets te verwachten hadden, terwijl de studenten de gevestigde macht omver probeerden te werpen waarmee hun familie als vanouds verbonden was.

Hoogopgeleide demonstranten tegen de bezuinigingen op cultuur kwamen in Den Haag tegenover politieagenten te staan die in een andere wereld verkeren. Verschil met 1968 is dat het stilzwijgende verband en de sociale band tussen demonstranten en de macht die de agenten aanstuurt minder eenvormig is.

Klopt de observatie dat er in Nederland een anti-intellectuele stemming heerst? En hoe intellectueel zijn Nederlandse kunstenaars en theatermakers eigenlijk? Dat laatste is een kwestie van de juiste betekenis. Maar ik denk dat Van Houts gelijk heeft als we de betekenis van wat intellectueel is wat oprekken.

Da’s echter niet specifiek voor de laatste jaren, intellectuelen hebben in Nederland nooit veel status gehad. Da’s de derde sleutel. Beslissend is dat de sociale dekking van de generatie van de ouders voor die van de kinderen weg is. Dat maakt dat het geweld harder aankomt. Maar onder het asfalt ligt nog steeds het strand.

Foto: Boulevard Raspail, Paris [May 13, 1968]; © Galerie Beaubourg

Advertenties

6 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Als je zelf na denkt ben je volgens mij al intellectueel genoeg,maar bij het zelf nadenken kom je vanzelf in botsing met de gevestigde orde.
    Men kan ook als intellectueel kiezen voor het grote geld,en je dienstbaar maken voor de gevestigde orde.
    Roberto

    Roberto la Verita

    1 juli 2011 at 16:09

  2. Het logisch verband tussen kunst/en cultuur enerzijds en geschoold interlect ontgaat mij.
    Ik ken het peil van de kunst academies en die zijn te vergelijken-wat nivo betreft- met een mbo opleiding–echt niet meer.
    Als je dat geschoold interlect noemt…
    Van musici is dat nivo hoger, maar eenzijdig gericht op muziek en instrument beheersing; maar altijd is het conservatorium een beter nivo.
    Maar geschoold interlect? Grote woorden.

    Ik zie niet dat deze mensen een hoger nivo zouden hebben dan b.v. een installateur.

    Maar dat is de hele issue.
    deze hroep matigt zich een super arrogante houding; zij zouden maatschappij kritisch moeten zijn.
    Vanwaar die kennis over de maatschappij?
    Opgedaan in jaren vakantie op de kunst academie?
    Wereldvreemd is eerder corredt.
    Zouden ze maatschappij kritisch zijn, zouden ze geen cent subsidie willen aannemen, bij de aanwezigheid van 6 milioen armen en voedselbanken die met lede ogen moeten toezien hoe millioenen kilo’s voedsel worden vernietigd, omdat-zo onze minister zei–er geen behoefte aan was.

    Waar bleef die ‘maatschappij kritische groep” met hun arrogante bek toen de samenleving stelselmatig en systeematig werd afgebroken? Volkomen nodeloos overgins.

    Zeker 10 millioen nederlanders kunnen volledig zonder kunst, zonder cultuur, zonder boeken, zonder kunstenaars.

    Daarnaast: sowieso is een slordige 70% van alles wat in die richting geproduceerd wordt ( op kleinkunst en muziek na) doodgewone troep.
    Voor de rest is die groep medeverantwoordelijk voor de tweespalt in de maatschappij.
    ———————
    Maar je ziet idd een klassetoestand bij de demonstraties: de politie-die uit normale millieus komt heeft geen cent vedusie met de arrogante groep kunstenaars.
    Terecht.

    Alleen het is absoluut geen anti interlect; maar een anti-profiteurs houding

  3. @Roberto
    Dat geeft stof tot nadenken.

    @PHM
    Tja, het Nederlands onderwijs is niet meer zoals het geweest is. Maar je kunt studenten niet verwijten dat ze nog niet volleerd en volgroeid zijn. Daarom zijn het studenten. Betreffende demonstratie was trouwens geen studentendemonstratie, maar veel breder.

    Een deel van de studenten aan het kunstonderwijs is zeker arrogant en lui. Dat komt omdat de normen te laag worden gesteld en de opleidingen toch vol moeten komen in verband met de financiering. Een welkom neveneffect bij het verdwijnen van enkele kunstacademies zal zijn dat de kwaliteit van de studenten omhoog kan. Maar laten we oppassen om de goede studenten de wel hard werken en potentie hebben, en de internationale studenten die naar Nederland komen, evenmin weg te snijden. Er moet dus een nieuwe evenwicht komen tussen aanbod en vraag.

    Het begrip intellectueel had ik al opgerekt. Inhoudelijk en in het bereik buiten de cultuur. Ondanks alle terechte kanttekeningen blijft dan in mijn ogen de observatie van Van Houts overeind. Hoewel hij het wellicht anders bedoelde dan ik het nu opvat. Een interessantere vraag is naar mijn mening waarom zwaargewicht intellectuelen in Nederland evenmin respect en ruimte krijgen.

    George Knight

    1 juli 2011 at 17:09

  4. Zwaargewicht interlectuelen en super inlerlecten–zoals dat jochie van 13 die gymnasium afsloot–worden klein gehouden door ambtelijk NL; gij zult niet groter zijn dan de lokale boer is een ongeschreven wet.

  5. Ik dacht dat als je goed kan leren,dit aangeeft dat je goed in het onthouden bent,maar niet dat je intellectueel bent.
    Roberto

    Roberto la Verita

    1 juli 2011 at 17:46

  6. disproportioneel geweld van de kant van de politie
    heeft vooral te maken met de inzet op zich van een ME
    die louter getraind wordt op kweihard ingrijpen
    het is alles of niets en dat was in de jaren zestig
    al het geval bij de eerste provo/nozemrelletjes
    zoals ik zelf in Delft ervaarde, waar we zegge en schrijven
    met tien (10) jongens voor de Oude Kerk de z.g. Kikkers
    een lesje wilde leren en de lange lat (met een loden kern)
    over ons heen kregen omdat we niet
    uit elkaar gingen op hun eenmalige bevel!

    Lik op stuk heet dat tegenwoordig
    en in de sfeer van politici die met knieschoten
    lastige marokkanen willen elimineren valt
    het weer mee dat ze slechts doen waar ze
    voor afgericht zijn….

    Overigens heeft opleiding niets met meer of minder relschoppen ted maken.

    Onder de hooligans zitten heel wat hoogopgeleide gasten.

    artafterallart

    1 juli 2011 at 18:26


Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: