George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Parijs

Bij de foto: ‘La Tour Eiffel vue de la rive droite avec la sculpture ornant le pavillon soviétique à l’Exposition Internationale de 1937′

leave a comment »

Je moet het maar durven om zo’n foto te publiceren. Of is het overdreven om dat te zeggen? Het gaat om een foto van de van oorsprong Duitse fotograaf Willy Maywald (1907-1985) die zich in 1931 in Parijs vestigde. De collectie van het Parijse Musée Cavalet bevat veel foto’s van hem van beroemde kunstenaars in hun atelier.

Maywald is ook bekend om zijn modefotografie en foto’s van de Wereldtentoonstelling van 1937 in Parijs in de omgeving van de Eiffeltoren. Volgens Wikipedia wilde het een ‘synthese van de algehele vooruitgang’ zijn. We zagen in september 1939 tot welke antithese dit leidde. Europa danste in 1937 op de rand van de vulkaan.

De foto toont in de achtergrond het Sovjet-paviljoen met op het dak het beeldhouwwerkArbeider en kolchozboerin’ van Vera Moechina dat voor deze Wereldtentoonstelling werd vervaardigd. Velen zullen het kennen als het oude logo van Mosfilm (vanaf 1947). Met dit perspectief valt het bij de Eiffeltoren in het niet.

Bij nader inzien is de kop van de man rechtsonder die het beeld dreigt in te lopen de belangrijkste reden om de foto te publiceren. Dat geeft er een spanning aan die op deze tamelijk vlakke foto verder ontbreekt. Dit stadslandschap met drie dieptes: Eiffeltoren, Sovjet-paviljoen en het onscherpe mannenhoofd met hoed. Het perspectief van de fotograaf wordt versterkt door het publiek op het middenterrein dat de suggestie geeft dat het zich als in een lateraal tracking shot alleen naar links of rechts kan bewegen zonder de diepte te wijzigen. Zo komt door de omkering van standpunt wat stilstaat in beweging en begint dat te bewegen dat stilstaat.

Foto: Willy Maywald, ‘La Tour Eiffel vue de la rive droite avec la sculpture ornant le pavillon soviétique à l’Exposition Internationale de 1937’ [De Eiffeltoren gezien vanaf de rechteroever met het beeldhouwwerk dat het Sovjetpaviljoen siert op de internationale tentoonstelling van 1937]. Collectie: Musée Carnavalet, Histoire de Paris.

Gedachten bij foto ‘Le pont de chemin de fer d’Argenteuil, 95100. Guerre franco-p[r]ussienne 1870-1871’

with 4 comments

Er valt veel voor te zeggen om de Frans-Pruisische (of Duitse) oorlog van 1870-71 als de eerste moderne oorlog te beschouwen. Twee aspecten wijzen daarop. De rol van de fotografie die in de tweede helft van de 19de eeuw ter beschikking kwam aan een breed publiek en door de strijdende partijen ingezet werd voor propagandistische doelen. En de toenemende, vernietigende macht van de wapens en munitie.

Zoals zo vaak begon de oorlog door een misverstand. De Fransen hadden succesvol afgedwongen dat de Hohenzollerns in een incidenteel geval hun claim op de Spaanse troon lieten vallen, maar overspeelden hun hand door dat ook voor de toekomst te eisen. Koning Wilhelm I, die later in 1871 in notabene Versailles werd gekroond tot Duits keizer, voelde zich hierdoor beledigd en de pruisische kanselier Otto von Bismarck greep met manipulatie de Franse overschatting van de eigen militaire kracht aan om op oorlog aan te sturen met onder meer de vervalste Emser Depeche. Ook in dit opzicht was de oorlog van 1870-71 modern te noemen.

In een oorlog die doet denken aan de Blitzkrieg van 1940 stootten de legers van de Duitse staten vanuit Oost-Frankrijk door naar Parijs dat omsingeld werd. Bij Metz en Sedan werden de Fransen verslagen. De Parijse verdedigingswerken waren te sterk om in te nemen, zodat de Duitse legers begonnen met de uithongering van Parijs. Vanaf januari 1871 was de zwaardere artillerie ter plekke en werd de Parijse binnenstad beschoten met granaten die weinig schade aanrichtten, maar voor een demoraliserend, psychologisch effect zorgden.

Op de foto zien we de vernietigde spoorbrug van Argenteuil, een Parijse voorstad. Vernietigd op 18 september 1870 door de Franse genie, niet door de Duitsers. In het bijschrift houdt het Parijse museum dat de foto beheert het onbestemd: ‘DESASTRES DE LA GUERRE / PONT D’ARGENTEUIL’ ofwel ‘oorlogsrampen, brug van Argenteuil’. Als tags geeft het Vernietiging, ruïnes, hangbrug, spoorlijnen, locomotief, palen, stenen, blokken, puin. De Seine, huizen, velden, bomen. Een onnauwkeurige opeenstapeling in een catch-all omschrijving.

Foto: Jean Andrieu, ‘Le pont de chemin de fer d’Argenteuil, 95100. Guerre franco-pussienne 1870 1871’. Collectie: Musée Carnavalet, Histoire de Paris.

Gedachte bij de foto ‘Foto’s verlengen uw vakantie’

with one comment

Foto’s verlengen uw vakantie, zo zegt dit opschrift bij een opstelling van foto- en filmtoestellen in een etalage van een Parijse winkel. Het bijschrift zet een vraagteken bij de plek: ‘magasin Le Printemps, boulevard Haussmann, 9ème arrondissement, Paris’. De datering is ruim: 20ste eeuw. Betaalde vakantie is een verworvenheid die pas in de tweede helft van de jaren 1930 door het Volksfront van Léon Blum ontstond.

Vermoedelijk is er een klapcamera Zeiss Ikon Ikonta 520/15 uit 1933 voor 950 francs te zien. Dat duidt op de late jaren 1930. Deze foto haakt aan bij de politiek en maakt er zijdelings reclame voor. Of de claim dat foto’s de vakantie verlengen klopt valt te bezien. Hoe dan ook helpen ze het bestaan van de winkel verlengen. Zo’n 85 jaar later is het Droste-effect in werking als deze foto naar foto’s verwijst die pronkerig foto’s mogen zijn.

Foto: Anoniem, ‘Les photographies prolongeront vos vacances’, vermoedelijk late jaren 1930. Collectie: Musée Carnavalet, Histoire de Paris.

Heeft Nederland ruggengraat om te strijden tegen alcoholisme?

with 2 comments

Dit journaal-item van de Franse publieke omroep ORTF uit 1972 stemt tot nadenken over hoeveel ruimte de Nederlandse lokale politiek nu aan de horeca geeft. Het gaat erover dat er te veel bistro’s zijn. Dat zou de strijd tegen het alcoholisme bemoeilijken. Een nieuw prefectureel decreet beoogt, zo stelt de reportage, om de afstand tussen cafés in Parijs te beperken met een minimale afstand van 75 meter. Wie Paris kent weet dat dat nooit doorgevoerd is. Sinds 1955 kent Frankrijk wel de wet Débré die zegt dat er geen bistro’s kunnen worden gevestigd in de buurt van scholen, stadions, ziekenhuizen, kerken, begraafplaatsen en gevangenissen.

Wie in Nederland afgelopen maanden de plannen langs heeft zien komen van gemeenteraden die over elkaar heen buitelden in hun onderhorige bereidheid om de horeca die door COVID-19 in economische problemen is gekomen tegemoet te komen met grote terrassen, beseft hoe economische argumenten het hebben gewonnen van argumenten over volksgezondheid. Dat op zich is nog niet eens zo verwonderlijk in een samenleving die steeds sterker is gericht op behoeftenbevrediging en genotzucht. Dit journaal-item uit 1972 doet beseffen dat in het recente debat over horeca en de uitbreiding van terrassen in binnensteden dat aspect van alcoholisme en volksgezondheid volledig ontbrak. Dat is verwonderlijk. Vooral omdat Nederland met COVID-19 een stevige gezondheidscrisis voor de kiezen kreeg en blijkbaar de economisch gevolgen ervan wegberedeneert door een ander aspect dat de volksgezondheid bedreigt ongeclausuleerd alle ruimte te geven: alcoholisme.

Gedachten bij foto ‘Foire du Trône : la fête est finie’ (1933). Kermis als cultuur

leave a comment »

Wie herinnert zich als kind niet de opwinding als wagens de stad inrijden voor de jaarlijkse kermis? Ze doken onverwachts op en stonden ineens ’s ochtends vroeg als ingepakte cadeautjes op de markt. Wie voelt nog de droefenis als ze na een week of tien dagen ineens de stad weer hadden verlaten? Even leek het of het feest eeuwig zou zijn. Zoals voor de eendagsvlieg elke dag eeuwig is. Dat was de misrekening. Kermis is cultuur, zo wordt beweerd. Dat wat ons verbindt. Niet alleen met elkaar, maar ook het kind met de volwassene binnen één individu. Dat is geen economische basis voor het bestaan ervan, maar wel een culturele basis. Daar gaat het mank. Kermis is een plaats van geheugen waar de worsteltent waar de plaatselijke gewichtheffer furore mocht vieren, de friemelende muizenstad en de onbegrepen schittering van de attractie met Boheems kristal samenkomen. Onlosmakelijk verbonden met de populaire muziek van de generatie waartoe men behoort. Dat is onbetaalbaar en onschatbaar, maar betaalt niet uit. Kermis is goeddeels herinnering en verlangen naar het verleden. Op die vroegste archeologische herinneringslaag komen later weer andere lagen te liggen. Deze foto van Roger Schall uit 1933 loopt weer vooruit op een van de beginshots van de film Jour de fête uit 1949 van Jacques Tati. Als het feest nog moet beginnen. Vooral de viering van jeugd en onbezorgde horizonloosheid.

Foto 1: Roger Schall, ‘Foire du Trône : la fête est finie’ (Kermisterrein du Trône: het feest is voorbij). Collectie: Musée Carnavalet, Histoire de Paris.

Foto 2: Still uit Jour de Fête (1949) van Jacques Tati.

Written by George Knight

14 juni 2020 at 16:29

Gedachten bij de foto ‘Manège à chevaux, foire des Invalides, esplanade des Invalides, 7ème arrondissement, Paris, 1904’

leave a comment »

Een draaimolen met paarden. De favoriete bestemming op de kermis van kinderen en vooral volwassenen. Het is 1904, Parijs. Een jongetje loopt langs de draaimolen met zijn moeder, oh, wat lijkt ze op mijn gestorven moeder. De volwassenen beklimmen de paarden. Veel meer valt er over dit kermisterrein niet te zeggen. Het kiekje is een kijkje in het dagelijks leven van toen. De fotograaf is onbekend, een amateur-fotograaf van de Photo Club de Paris heeft dit Parijse leven vastgelegd. Meer is het niet. Maar genoeg om bij weg te mijmeren.

Foto: FotoManège à chevaux, foire des Invalides, esplanade des Invalides, 7ème arrondissement, Paris, 1904’. Collectie: Musée Carnavalet, Parijs.

Written by George Knight

9 mei 2020 at 08:57

Gedachten bij de foto ‘Manège, grand huit, Luna Park, Porte Maillot, 16ème arrondissement, Paris’ (1935)

leave a comment »

Een houten achtbaan ofwel le grand huit in het Lunapark Porte Maillot op de grens van het 16de en 17de arrondissement in Parijs. Ook wel een houten Russisch bos genoemd. Het is onduidelijk wanneer het gesloten werd. Het eind wordt gesitueerd in 1931, 1934 of tijdens de Tweede Wereldoorlog. Alleen die laatste datum past bij de informatie over deze foto die dit tafereel dateert in 1935. Een jaar later werd het Volksfront van Léon Blum opgericht. Dat zou velen hoop geven. Door de recessie van de jaren 1930 was de belangstelling voor dit vertier afgenomen. Mensen hadden er geen geld meer voor. De twee stelletjes in de voorste wagentjes stralen en hebben plezier, maar van de man alleen in het achterste wagentje kan dat niet gezegd worden.

De achtbaan kan als beeldspraak voor het leven gebruikt worden. Dat is een ritje dat afgelopen is voor je het weet. We stappen in en uit. Dat is het. Ook kan de achtbaan de huidige coronacrisis oproepen. We weten dat de rit eindigt, maar weten niet wanneer. Moeten we gillen van spanning? Of wordt ons aangepraat om te gillen en gaat het allemaal te snel om te bevatten? Amuseren we ons dood? Of doden we de verveling door even uit het normale te treden? Hoe dan ook wordt het dagelijks leven betrapt. Fotograaf is Roger Schall (1904-1995).

Foto: Roger Schall, ‘Manège, grand huit, Luna Park, Porte Maillot, 16ème arrondissement, Paris (1935). Collectie: Musée Carnavalet, Histoire de Paris.

Bij de foto ‘Exposition l’Art belge au Grand Palais’ van Martine Franck (1982)

leave a comment »

Ik kom er niet echt uit. Is dit nou een goede of een slechte foto? Of allebei tegelijk? Is het beeldrijm, de spiegeling van de jongere vrouw op het schilderij met de oudere vrouw voor het schilderij een vondst of is het te bedacht? Waarbij de vrouw van het schilderij als het ware naar de lezeres van het bijschrijft kijkt. Het verschil wordt benadrukt doordat de ene vrouw naakt is en de andere dik ingepakt. Het betreft een schilderij uit 1942 van de Belgische schilder Paul Delvaux en het hangt op de tentoonstelling ‘Belgische kunst’ in het Grand Palais te Parijs. De datum waarop de foto van de Belgische fotografe Martine Franck verworven is door het Musée d’Art moderne de Paris is 1982. De symboliek ligt er dik op. En die wordt nog eens verdubbeld.

Foto: Martine Franck, ‘Exposition l’Art belge au Grand Palais’, 1982. Collectie: Musée d’Art moderne de Paris.

Written by George Knight

28 februari 2020 at 17:42

Gedachten bij foto ‘Fond du Passage Thévenot, maisons présumées de la Du Barry et de Hébert, 3ème arrondissement, Paris’ (1894?)

leave a comment »

Is dit de bodem van het 19de eeuwse Parijs? Niet de bodem van de oceaan, maar van een stenenzee. Deze passage is een aquarium waarin de vissen zijn vervangen door mensen. Ze kijken naar fotograaf Pierre Emonts (1831 – 1912) die tot 1888 opereerde onder het pseudoniem ‘P. Emonds’. Later werkte hij in opdracht van ‘La Commission du Vieux Paris’ dat in 1897 door de gemeente Parijs werd opgericht met als doel om het Parijse erfgoed te bewaren. Onder meer door het vastleggen van authentieke beelden, ofwel ‘fixer des images authentiques’. We verplaatsen ons naar de Passage Thévenot die in 1895 werd opgeslokt door de Rue Réamur  in het derde arrondissement aan de rechteroever. Het is aannemelijk dat deze doorgang door Pierre Emonts werd vastgelegd omdat die ging verdwijnen. Uit de informatie blijkt dat de foto op 1 januari 1895 verworven is. Een datum die in elkaar geval valt voor de werkzaamheden in verband met de stadvernieuwing. Wat denken de mensen die op de korrel genomen worden? Zien ze de fotograaf als aangekondigde dood van hun buurt?

NB: De verwijzing in de titel naar de vermoedelijke huizen (‘maisons présumées‘) van Du Barry en Hébert betreft waarschijnlijk Madame Du Barry die in de 18de eeuw een beroemde maîtresse van Koning Louis XV was en de 18de eeuwse revolutionair Jacques-René Hébert die samen met zijn vriend en buurman de Nederlandse advocaat Johannes Conradus de Kock in 1794 werd onthoofd in opdracht van Robespierre.

Foto: Pierre Emonts of P. Emonds, ‘Fond du Passage Thévenot, maisons présumées de la Du Barry et de Hébert, 3ème arrondissement, Paris’. Datering: 1862- 1905. Collectie: Musée Carnavalet, Histoire de Paris.

Gedachten bij de foto ‘Bevrijding van Parijs – 26 augustus 1944 – Portret van kolonel Jean-Stanislas Rémy’

with 3 comments

Lijkt deze foto vooroordelen te bevestigen? Het is een beeld van de bevrijding van Parijs. Datum is 26 augustus 1944. De titel luidt: ‘Portret van kolonel Jean-Stanislas Rémy (1899-1955), commandant van het 1ste Marokkaanse marsregiment Spahis (1ste RMSM) van de Leclerc-divisie, Place de l’Hotel-de-Ville, 4e arrondissement, Parijs.’ Het 1ste squadron van de RMSM bezat tanks en halftrack (rupsvoertuig) infanterie met anti tank kanonnen. Dit verkenningsregiment was een belangrijk en sterk opgetuigd onderdeel.

Kolonel Jean Rémy overleed in 1955 aan zijn verwondingen die hij in de Tweede Wereldoorlog had opgelopen. Op deze foto ziet zijn gezicht er zwaar geschonden uit. Hij werd verschillende maten onderscheiden. Zijn loopbaan volgde de Franse militaire expansie in de 20ste eeuw, van Tunesië, Syrië, El Alamein, Normandië en Berchtesgaden, Duitsland tot Algerië. Dit regiment met Marokkaanse militairen is daar een teken van. Twaalf jaar later werd Marokko onafhankelijk van Frankrijk. Kolonel Rémy was een ijzervreter die respect afdwong.

Wat doet de spahi met zijn hand? Wil hij zijn kolonel voor de foto op een symbolische manier hier voor het Parijse stadhuis feliciteren met de inname van Parijs? Het lijkt alsof de hand botweg geweigerd wordt, maar waarschijnlijk ziet Rémy de hand niet en staart hij onbestemd voor zich uit. Vol gemengde gevoelens want twee weken daarvoor had hij bij gevechten in het Forêt d’Écouves in Normandië zijn 18-jarige zoon Roger verloren die ook deel uitmaakte van dit onderdeel. De bevrijding van Parijs is een tussenstap op weg naar een volgende tussenstap. Fotograaf Jean Séeberger uit een dynastie van fotografen maakt het beeld compleet. Zijn familie was afkomstig uit Beieren, er is een kolonel met een Poolse moeder die in Polen was opgegroeid en trouwde met een vrouw met de Russische naam Anastasia Merkoulov en er zijn de Marokkaanse militairen.

Foto: Gebroeders Séeberger, waarschijnlijk Jean, ‘Libération de Paris – 26 août 1944 – Portrait du colonel Jean-Stanislas Rémy (1899-1955), commandant du 1er régiment de marche de spahis marocains (1er RMSM) de la Division Leclerc, place de l’Hôtel-de-Ville, 4ème arrondissement, Paris.’ Collectie: Musée Carnavalet, Histoire de Paris

%d bloggers liken dit: