God uit een machine

Met sommige vragen hebben gelovigen niets. Zoals wie God of de goden heeft gemaakt. Da’s vanuit godsdiensten gezien begrijpelijk. Zoals bij elke cultuuruiting is schijn het wezen van religie. Vorm is het wezen van het geloof.

Het theater kent het instrument deus ex machina. Uit het ongerijmde valt de oplossing uit de lucht. Letterlijk God uit een machine. Toeschouwers zijn verrast en worden zo overdonderd dat ze vergeten op de logica van de ontwikkeling te letten. Zo gaat het met religie ook. Met de vraag naar de logica eindigt immers de mythe van de schepping. Idealiter blijft het tussen de coulissen verborgen. Zo zwijgt de gelovige over het ontstaan. Zwijgen is de kern van religie.

Soms worden vragen geëxporteerd. Agnosten en atheïsten worden tegen hun zin in de sfeer van religie getrokken. De strategie van de verschroeide aarde. Da’s een brute manier van missiewerk.

Gelovigen gedijen het best op de koninklijke zetel met het perfecte zicht. Van projecties en dubbele bodems raken ze in de war. Ze verliezen hun argeloosheid als ze als toeschouwer aan beide kanten van het toneel moeten zitten. Om te controleren of personages er aan de achterkant wel of niet afstappen.

Twijfel is een rol die de gelovige niet past. Want schaduwen en schimmen laten niet meer los als ze eenmaal toegelaten zijn. Meerduidigheid leidt af. In eenduidigheid is het geloof sterker. Oogkleppen maken het geloof sterk.

Religie kent maar een nadeel. Namelijk dat het zich niet tot religie beperkt. Zelfs ruimdenkende gelovigen verhouden zich tot andersdenkenden. Ze integreren andersdenkenden in hun systeem. Zelfs goedbedoeld. Beter zou het zijn als ze andersdenkenden welwillende sympathie gaven. Of koele emotie.

Mensen die niets met religie hebben zien zichzelf niet als niet-gelovigen. Da’s zo’n 15% van de bevolking. Gelovigen in hun plaats wel. Ze trekken andersdenkenden naar zich toe. Niet-gelovigen gaan niet mee in de belevingswereld van gelovigen. Als ze dat doen, worden ze een gelovige met een minteken ervoor.

Niet-gelovigen voelen evenmin behoefte om zich af te zetten tegen het geloof. Het is geen onderwerp. Ze gunnen gelovigen hun Spielerei zelfs in het publieke domein. Totdat religie namens gelovigen een politieke of juridische positie claimt. Dan betreden ze het domein van de niet-gelovigen. Religieuze expansie roept een antwoord op.

Gelovigen gaan nog verder door iedereen als gelovige te zien. Vanuit hun optiek bestaan er geen niet-gelovigen. Deze gelijkschakeling verklaart niets, ontkent nieuwe vragen, vermijdt tegenstellingen en vertraagt de vraag naar de eigenschappen van religie. Afleiding is de opzet. Oogkleppen doen opnieuw het werk.

Doorgronden van religie is de zin van het ontstaan begrijpen. De aanname is dat religie een cultuuruiting is. Vervolgens kan iedereen op zoek naar bewijzen voor of tegen. Niemand heeft tot nu toe aannemelijk kunnen maken dat religies anders zijn dan een cultuuruiting. Gelovigen missen goede argumenten en blokkeren het debat hierover.

Voor- en tegenstanders van religie lijden aan bijziendheid. Religie beschouwt haar plek in de pluriformiteit als degradatie. Wat het historisch is. Gewenst is dat religie zich verzoent met haar gelijke plek tussen de anderen. Dan kan er rust komen.

Religie is minder exclusief dan het lijkt. Religie heeft niet het alleenrecht op moraliteit, da’s een onjuiste claim. Toch moet het religie gegund worden als verkoopargument. Veel anders heeft het niet. Het idee dat religie dient om macht over anderen uit te oefenen is evenmin exclusief. Evenals de uitsluiting van concurrenten, rivalen en vijanden.

Foto: Buster Keaton in The General (1927)

11 gedachten over “God uit een machine

  1. Geloof dat niet gebaseerd is op bewijzen is de voornaamste ondeugd in de religie. Geloof betekent blind vertrouwen bij het ontbreken van bewijs, ja zelfs tegen bewijs in.

    Een punt is dat we het met een God te doen hebben, die al direct bij de schepping plannen heeft gemaakt om die weer te vernietigen, dit lees je in de schrift, vanaf het prilste begin, met de dood als onontkoombare metafoor als een rode draad door het geheel en daar aangekoppeld de belofte van een eeuwig geestelijk leven. Als de gelovige dit op zondag dit vanaf de kansen krijgt toegedicht kan hij de week weer aan.

    De evangelisten hebben het verhaal van de verloochening van Simon Petrus niet voor niets zo uitgebreid gebracht.
    Het is het verhaal van het prototype christen onder druk, daarbij maakt het niet uit of de druk doodsdreiging is, vermoeidheid, geweld of de slijtage van de tijd.
    Het gaat er om dat volgelingen van Jezus niet vanzelfsprekend volhouders zijn, eerder is het tegendeel het geval. Als ze volhouden is het omdat Jezus de draad bij het kolenvuur weer oppikt en driemaal over liefde spreekt, daardoor is er volharding van christenen. Ze ontmaskeren de wereld en daardoor zichzelf als mensen die de betrekkelijkheden van de tijd serieuzer nemen dan Gods komen.

    Er zijn weinig christenen die de koets altijd klaar hebben staan om de heiland tegemoet te rijden zodra hij weerkeert op aarde.
    De realiteit van elke dag heeft weinig met de wederkomst te maken er worden geen schaduwen vooruit geworpen en wat mensen te denken, te onderscheiden als tekenen van het komende koninkrijk is zo ambivalent dat het weinig basis voor het geloof biedt

    Een grote vraag is of de moderne mens raad weet met de voorstelling van een wederkomst en het laatste oordeel het gaat om virtuele werkelijkheid
    Bij een wijzigend wereld beeld wijzigen ook zin en onzin van voorstellingen wij kunnen nog niet overzien wat de gevolgen van het digitale tijdperk zullen zijn in relatie naar geloof, maar dat veel dingen in een ander perspectief komen dat is zeker.
    Wat gisteren onmogelijk was is vandaag mogelijk ook de klassieke voorstellingen van religie veranderen daardoor en de dominante lijn in de kerkgeschiedenis.
    Maar ze werken eerder verwarrend dan helder.
    Vroeger was het alles of niets. Nu is het niet niets maar iets.
    Waarbij elk beeld dat iets oproept gewogen moet worden wat de betekenis daarvan is.
    Men kan de wederkomst in feite vergelijken met een inval van de belastingdienst en de FIOD, dan is er niets meer te redden wat niet in orden is. De balans wordt opgemaakt en het kleinste foutje breekt je den nek.
    Alles moet dus voordurend in orde zijn want men weet nooit wanneer ze komen.
    Als mensen de wederkomst net zo serieus zouden nemen als een bedrijf de inval van de belasting dienst en hier de bedrijfsvoering steeds op aanpast, dan zouden de mensen hun leven heel anders inrichten.

    In de islam is het nog erger, hier heeft men het grootste respect voor vrouwen. Een moslim zal nooit een vrouw lastig vallen dat doen alleen Amerikanen. Een ware moslim raakt alleen zijn eigen vrouw aan. Maar je keert je nog niet om of er zit er één in de nek van je vrouw te hijgen.

    Dat ratelt maar door over Allah, de koran, de profeet respect voor vrouwen en mensen rechten. Maar de praktijk is volstrekt anders, nergens kom je zoveel schijnheiligheid en hypocrisie tegen als in Islamitische landen.

    Kinderen moeten leren binnen een raamwerk te denken. Binnen de grenzen van de islamitische (religieuze) traditie. Deze grenzen worden hun aangereikt door hun ouders, de leerkrachten van de koranscholen. Over spontaan geloven hebben we het hier niet

    Hoe meer ze die heilige teksten horen hoe meer die bezinken in het brein en de geest van een kind.
    Je moet er vroeg mee beginnen

    Uit alles blijkt dat het lastiger is leeghoofden tot inzicht te brengen, dan ezelsveulens op te voeden tot mensen. Zoiets staat geloof ik ergens in Job.

    Like

  2. Een mooie beschouwing, naar mijn mening alleen wat te lankmoedig. Natuurlijk, geloof is geen onderwerp, maar de religieuze expansie is steeds zo dominant aanwezig dat het continu weerwoord oproept.

    Like

  3. Goed verhaal Rikus, ik heb dergelijke reacties van jou ook altijd op dat Belgische forum gelezen.

    Like

  4. @Rikus
    Geloof dat bewezen is wordt bewijs. Maar is geen geloof meer. Religie zit daar mooi mee. Het kan zich niet bewijzen en als het zich bewijst dan is het geen geloof meer. Geloof is dus de kwadratuur van de cirkel.

    @Rolf
    Een beetje begrip voor godsdienst moet kunnen. Religieuze organisaties hebben het al zo moeilijk. Daarom wees ik ook op het minteken. Niet-gelovigen moeten ruimhartig, maar gedecideerd religie afwijzen.

    Het bizarre is dat de meeste Nederlanders tussen geloven en niet-geloven verkeren. De ietsisten. Echte gelovigen en niet-gelovigen vormen misschien elk zo’n 15% van de bevolking. De rest is vlees noch vis. Winkelen met veel rechten en weinig plichten.

    Hoewel uitsluiting en bekeringsdrift van gelovigen me niet zo positief over religie doen denken, kan ik toch enig begrip opbrengen voor hun moeilijke tocht. Weg van de gemakzucht. In mijn ogen een domme keuze, maar het heeft toch iets om het lijf. Dat kun je van de ietsisten niet zeggen.

    Like

  5. leg eens uit
    [b]citat:[/b]
    [i] Geloof dat bewezen is wordt bewijs.[/i]
    Het oordeel wordt voltrekken over goddelozen en over de gelovigen. De bokken worden van de schapen gescheiden.
    Ooit verzoop God bijna de hele mensheid, nu zal hij iedereen verdelen met vuur. Verzuipen was hem blijkbaar niet barbaars genoeg.

    Like

  6. @Rikus
    Wat moet ik daar aan uitleggen? Geloven is een emotie, geen juridische zaak. Maar als de aandacht voor de bewijsvoering gaat overheersen dan duwt het het geloven opzij.

    Zij die in de mens geloven en niet in een hogere macht halen hun schouders op over gelovigen die met oordelen schermen. Ze doen maar. Maar zoals ik eerder zei, ze moeten de niet-gelovigen niet in hun santekraam trekken.

    Like

  7. @George Knight
    Je had het over geloof dat door bewijs bewezen wordt, daar doelde ik op.
    Er is geen bewijs al wil elke gelovige je doen geloven dat God achter elke boom staat te kijken en met alles wat er op de wereld gebeurd een doel heeft. Waarom denk je dat hij die tsunami heeft gezonden?
    Door de erfzonde? Zoals sommige gelovigen beweren?

    Like

  8. @Rikus
    Omdat God een cultuuruiting is door mensen gemaakt, zijn ze ook aan te spreken op Auschwitz of de tsunami. Het is wat krom om daar een hogere macht tussen te schuiven. Dat maakt het er niet overzichtelijker op. Achter bomen staan koeien die het geluid van boerenkool nadoen om hazen te vangen. Dat weet toch iedereen?

    Like

  9. Dit maakte ik ooit mee in Afrika

    Aanhouden dringen zich mensen naar voren om zich te laten genezen. Onder een grote boom
    De medewerkers van de voorganger stellen zich achter elke patiënt op nadat de predikant zijn rechterhand op het voorhoofd van de ziekte legt, dan duwt hij hun hoofd achterover en kijkt zijn patiënt strak aan. Hij zet de microfoon voor zijn mond en brult: In de naam van de heilige geest zeg ik Ga weg, ga weg kwade geest.
    Halleluja roept de zaal. Als door de bliksem getroffen slaat de zieke achterover opgevangen door de helpers van de voorganger. De dominee staat al weer voor de volgende gelovige. Het tafereel doet mij denken aan een slachthuis. Wie ooit een slagpin in het hoofd van een koe zag verswijnen, weet wat ik bedoel en weet met welke kracht het stervende beest tegen de grond slaat. Met het zelfde geweld gaan hier de zieken onderuit. Goddelijke executies. De gelovigen vallen zo hard, zo onmiddellijk dat ze het haast niet kunnen veinzen. Ze schakelen zelfs de automatische reflex om zijn tijdens een dergelijke val vast te grijpen uit. Dit is volgens mij extase, los raken van je zelf. Dit is enthousiasme. Dit raakt aan de mystieke kant van de religie

    Like

  10. Zwijgen is de kern van religie.. En niet antwoorden op vragen. En geneuzel over ‘vertrouwen’. En macht. En indoctrinatie.

    Mooi stuk!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.