Bezuinigen op cultuur is onverstandig


Op 9 juni 2011 wordt in een commissievergadering het Advies van de Raad voor Cultuur behandeld. Staatssecretaris Halbe Zijlstra zegt voor scherpe keuzes te gaan. Hij mag van het parlement de bezuinigingen versneld doorvoeren door ze al in 2013 in plaats van 2014 in te laten gaan.

Iedereen buitelt over elkaar heen met eigen plannen, scenario’s en oplossingen. Een constante is dat buiten de cultuursector niemand van harte voor cultuur gaat en de sector verdeeld is. Zelfs de eensgezindheid uitschreeuwende Tafel van Zes vertoont scheuren door de positie van de podiumkunsten. Zelfs achtereenvolgende Cultuurnota’s van Van der Ploeg, Van der Laan en Plasterk gooien telkens het roer om. Er is geen consensus over de rol van cultuur. 

Het percentage geld dat naar de cultuursector gaat neemt af. En in Europees verband opereert Nederland in de middenmoot. Geldstromen rechtvaardigen niet de stevige vinger in de pap van de Rijksoverheid. Maar geen enkele partij gaat in tegen het laatste woord van de staatssecretaris. In apathie en verdeeldheid maken gemeenten en instellingen zich afhankelijk.  

De voorgestelde bezuinigingen van 200 miljoen en lastenverzwaring op cultuur zijn onevenredig zwaar. Zo belast de BTW-verhoging met 13% op theaterkaartjes voor 80% vrije producenten die geen cent subsidie ontvangen. Lokale bezuinigingen op kunst en cultuur versomberen het beeld nog verder. Fiscale maatregelen die het eigen initiatief ondersteunen worden gestopt. 

Cultuurconsumenten worden geacht te oordelen en conclusies te trekken. De paradox is dat in de catch-as-catch-can van het publieke debat de cultuurconsumenten in het huidige kabinet niet langer vertegenwoordigd zijn. Dat leidt van de kant van de beleidsmakers tot desinteresse, onbegrip en het wegvallen van steun voor de sector.

Vanuit het gedoogakkoord waait er rancune richting cultuur. De sector accepteert een korting van 15%, maar vindt meer niet gerechtvaardigd. Meer is ook contra-productief omdat het de rekening bij andere departementen legt die een veelvoud van de bezuinigingen omvat.

De cultuursector is door interne en politieke verdeeldheid, gebrek aan begrip voor de rol van cultuur, gebrek aan respect voor cultuur en de vermenging van welzijn en cultuur aangeschoten wild.  De oprichting van een parallelle organisatie die vanuit de tien grootste steden wordt opgezet om gaten te vullen zou de basis van een oplossing kunnen zijn. Maar het probleem blijft dat bestuurders en opiniemakers als het erop aankomt nooit voor cultuur kiezen. 

Foto: Leden Brabantse fanfare

7 gedachten over “Bezuinigen op cultuur is onverstandig

  1. Het is volgens mij ook logisch dat bestuurders met verantwoording hiervoor kiezen en niet voor andere zaken die de mensen direct raken. Dat heeft niets met respect voor cultuur te maken.
    Er moet gesneden worden en dan graag daar waar dit de minste pijn doet.
    Kunst en cultuur hebben het even iets minder nu en dat zal weer anders worden als het weer wat beter gaat. Dus nu even niet.

    Like

  2. @Rikus
    Maar het gaat toch om de maatvoering? Snijden ok, niemand ontkent dat dat moet. Als over de hele linie een bepaald percentage bezuinigd wordt dan is het gek om er voor cultuur een tandje extra op te leggen. Zeker waar Nederland in vergelijking met de omringende landen helemaal niet veel uitgeeft aan cultuur.

    En de misvatting dat bezuinigen op cultuur de mensen niet zou raken gaat voorbij aan de werkelijkheid. Dus, volgens mij komt het bovenproportioneel bezuinigen wel degelijk voort uit een gebrek aan respect voor cultuur.

    Snijden nu maakt veel kapot dat in de jaren dat het weer goed gaat niet zomaar hersteld kan worden. Er is dan aan expertise en structuur onherstelbare schade aangericht. Cultuur is geen ballon die weer opgeblazen kan worden als de wind is gaan liggen.

    Like

  3. Wat bedoel je met “Zelfs de eensgezindheid uitschreeuwende Tafel van Zes vertoont scheuren door de positie van de podiumkunsten.”? En ook de zin daarop kan ik niet volgen: naar mijn idee liggen die cultuurnota’s nl. in elkaars verlengde.

    Like

  4. @Joke
    De vertegenwoordiger van de vakbond is na het akkoord van De Tafel van Zes door de achterban teruggefloten. En de podiumkunsten voelden zich verraden.

    Het is de eigen inschatting of men de verschillen of de overeenkomsten tussen de cultuurnota’s als constante ziet. Ik vind de verschillen groot, hoewel steeds dezelfde uitgangspunten terugkomen. Dat de nota’s in elkaars verlengde liggen zie ik niet.

    Like

  5. “En de podiumkunsten voelden zich verraden.”
    Ik ben me nergens van bewust. Bedoel je niet het Fonds Podiumkunsten, de NFPK?

    Sinds van der Ploeg draait alles om cultureel ondernemerschap: er werd alleen nog subsidie gegeven voor marketing, bedoeld om zichzelf overbodig te maken per 1-1-2008 – en dat is ook gebeurd. Er zijn veel processen gevoerd over het wegvallen van de subsidies, maar dat was mosterd na de maaltijd. Ook van der Ploeg gooide kostenposten al over de schutting van de lagere overheden – hier en daar is dat opgepakt, op veel plekken helaas niet. Het meest irritante van Zijlstra en Rutte is dat ze doen alsof dit allemaal niet heeft plaatsgehad, alsof we nog steeds 10 jaar geleden leven.

    Like

  6. Dat is wel een aardige repliek van fnv-Kiem, bedankt daarvoor. Het is inderdaad zo – ook in brede zin – dat de podia (als gebouweigenaren) teveel de spil zijn geworden en de makers (producenten) buitenspel staan. De organisatie waar ik me door vertegenwoordigd voel, de Ver. Nld.se Poppodia en Festivals (VNPF), denkt in feite ook zo. Het is een van de gevolgen van de professionalisering. Eigenlijk ga je al het schip in zodra je een knip maakt tussen beheer en exploitatie, maar dit terzijde.

    Wat dat dedain betreft: voor ons verandert er niets, wij hebben de klap in 2008 al gehad. Er is al zoveel verdwenen sindsdien, dat wil je niet weten. Het Rijk gooit alles 1 voor 1 uit de troijka – volgens plan, alleen nu in een andere versnelling. De trap na kan mij niet meer zo boeien, degenen die nu aan de beurt zijn wrsl. wel. Wat wel een optater zou zijn, is als de BTW-verhoging daadwerkelijk doorgaat. Voor de grote gezelschappen is dit de grootste ramp, want dat kunnen de steden niet (meer) trekken. Qua adviezen uit de sector heeft alleen het rapport van de Raad voor Cultuur me gestoord, maar die vertegenwoordigde de sector al een paar jaar niet meer. Zelfde laken een pak bij het NFPK: zijn voorloper, het interim-fonds FPPM, was in elk geval integer. De oude RvC en het FPPM deden hun afwijzingen nl. nog vergezeld gaan van een lovend rapport. NFPK doet dat niet, en oogst dan ook veel verontwaardiging.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.