Amsterdams Kattenburg in 1911

Zie de mannen vallen. Niet in de Tour de France of de Ronde van Kattenburg. Nee, op de kop af 100 jaar geleden in de in de tweede helft van de jaren zestig gesloopte wijk Kattenburg. Op 6 juli 1911 gebeurde het. Het was broeierig in Amsterdam, meer dan 30 graden.

Ons Amsterdam online zegt: In de nacht van 5 op 6 juli 1911, rond twaalf uur, openden de soldaten na een opstootje het vuur. Het was het begin van de ‘Bloednacht van Kattenburg’, die tot vijf uur ’s morgens voortduurde. Tientallen raakten gewond, waaronder vier ernstig.

Op 13 juni was de internationale zeeliedenstaking uitgeroepen. Vooral op Kattenburg, van oudsher een buurt met veel havenarbeiders, was de actiebereidheid groot. Maar de werkgevers dachten er niet aan om voor de druk te zwichten en zij lieten Duitse en Chinese zeelieden aanvoeren om het werk van de stakers over te nemen. Een slag in het gezicht van de stakers, die probeerden te voorkomen dat werkwilligen aan het werk gingen. Militaire patrouilles werden ingezet om degenen die wilden gaan werken naar de haven te begeleiden.

Door het staatsbezoek van de Franse president Fallières aan Amsterdam werden nog eens extra troepen ingezet. En opeens klonken er geweerschoten. Het escaleerde en de buurt werd afgegrendeld. Soldaten drongen de huizen binnen op zoek naar wapens en schutters. Er vielen aan beide zijden gewonden, maar aan de kant van de Kattenburgers de meeste. De Bloednacht van Kattenburg was geboren.

Uiteindelijk werd het rustiger. Het harde optreden van de soldaten had de kloof tussen burger en gezag verscherpt. Bootwerkers en zeelieden staakten wat weken later hun acties met weinig resultaat. Zo’n uit de hand gelopen actie lijkt in 2011 ondenkbaar. Maar dat was het misschien in 1911 ook.


Foto 1: Valpartij in de Ronde van Kattenburg, 2 april 1950, c Ben van Meerendonk

Foto 2: De toegang tot Kattenburg met ’s Lands Magazijn, het huidige Scheepvaartmuseum