George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Vrouwelijkheid

Waarom valt het op als Merkel en May identiek gekleed gaan? Mannen en hun kleding zijn de standaard die geen aandacht trekt

with 6 comments

Wie zich beelden van EU-vergaderingen in Brussel voor de geest haalt ziet vooral witte mannen van middelbare leeftijd die gekleed gaan in monochrome blauwe pakken met daaronder een wit overhemd en een zwarte of blauwe das en zwarte schoenen. De mannen bootsen elkaar na in gelijkmatigheid, rimpelloosheid, gladheid, uitdrukkingsloosheid en vlakheid. Ze dragen het uniform van de maskerade dat ook het uniform van de schijnvertoning is. Hun theaterkostuum is hun werkkostuum. Mannen zijn de onzichtbare standaard.

Hoe anders is dat bij vrouwelijke politici. Ze vallen buiten deze boot. Buiten deze blauwe schuit. Ze kunnen zich niet kleden in zo’n mannelijk pak omdat het niet bij hun gestalte past. De door de praktijk opgedrongen oplossing is een vrouwelijke vertaling van het mannelijke kostuum. Met een blazer op een broek of rok.

Gisteren ontmoetten de Duitse kanselier Angela Merkel en de Britse premier Theresa May elkaar op een top in Brussel. De spanning was opgelopen vanwege de Brexit. Ondanks Franse tegenstand kreeg het Verenigd Koninkrijk uitstel om tot 1 november 2019 in de EU te blijven. Merkel en May hadden voor het begin van de vergadering een onderonsje over hun kleding. Het bleek dat ze identiek gekleed waren. Een azuurblauw ensemble over een zwarte blouse. Terwijl ze zo naast elkaar gekleed gingen keken ze op de iPad van Merkel naar foto’s van hun respectievelijke verschijning. Dat is de ultieme omleiding, aanpassing en onderwerping.

Het valt niet op dat de mannen identiek gekleed gaan. Het valt op als vrouwen identiek gekleed gaan. Dat zegt vooral iets over onze gewaarwording en de vastgeroeste rolverdeling tussen mannen en vrouwen. Mannen zijn de standaard zonder dat ze het goed beseffen. Als ze het wel beseffen willen ze niet dat het genoemd wordt. Vrouwen voegen zich in hun rol. Deels noodgedwongen, deels ook uit berusting en een zakelijke aanpak.

Foto 1: ‘ENEX Premier May lacht met een foto die bondskanselier Merkel toont op haar iPad.’ In artikelHilariteit op brexittop: May en Merkel lachen om zelfde outfit’ op HLN, 11 april 2019.

Foto 2: ‘Vlnr: Sebastian Kurz (premier Oostenrijk), EU-onderhandelaar Michel Barnier, Giuseppe Conte (president Italië), Emmanuel Macron (president Frankrijk), Donald Tusk (voorzitter Raad van Europa) en Mark Rutte (premier Nederland): de elite van de EU op een brexit-conferentie in Brussel. foto: ©Reporters’. In artikelVERKIEZINGEN 2019 DE ELITE DE PUPPETS EN DE MUPPETS’ op SDB, 19 maart 2019.

Written by George Knight

11 april 2019 at 11:48

Opmerkingen bij een onderzoek over identiteit. Mama Cash: ‘Vrouwen in kunst en cultuur zwaar ondervertegenwoordigd’

leave a comment »

Mama Cash is een internationaal fonds dat feministisch activisme financiert. Het bracht op 3 februari 2019 het onderzoekThe Position of Women Artists in Four Art Disciplines in The Netherlands’ naar buiten. Zoals het onderzoek zelf zegt is er vervolgonderzoek nodig. Want methodologisch is het mager onderbouwd. Het is moedig van de samenstellers om te denken dat dit meta-onderzoek dat enkele onderzoeken samenvoegt in deze basale fase al naar buiten kan worden gebracht. Welk doel deze vroegtijdige publicatie dient is gissen.

Identiteit is een onderwerp dat media, politiek en burgers harder laat lopen. Vraagstukken over identiteit kunnen in het huidige politieke klimaat steevast op aandacht rekenen. Men hoeft niet diep in te gaan op sociaal-economische aspecten om toch in de nieuwscyclus gehoord te worden. Men kan volstaan met het aanstippen van sociaal-culturele aspecten. Zoals aanhangers van Jordan Peterson hun mannelijkheid verdedigen vanuit hun onderbuikgevoelens. In die zin is de beschrijving van een geconstateerd onrecht politiek ongevaarlijk. Een afleiding voor wezenlijke verandering. Het is de vraag of serieuze wetenschap hieraan mee moet doen. Maar toch is het goed dat het onderzoek plaatsvindt omdat de dominante, mannelijke blik vrouwen nu eenmaal discrimineert. Alleen, wat is de goede vorm om dat aan te kaarten?

Methodologisch is het opmerkelijk dat absolute en relatieve cijfers door elkaar lopen. Wat wordt er gemeten? Stel dat een kunstdiscipline 30% vrouwen telt en in de belangrijkste presentatie-instellingen van die discipline 35% worden gepresenteerd. Zegt dat dan dat de vrouwelijke kunstenaars over- of ondervertegenwoordigd zijn? Het lijkt allebei waar. Vrouwelijke kunstenaars zijn ondervertegenwoordigd in de discipline, maar oververtegenwoordigd in de presentatie-instellingen binnen die discipline. Nogmaals, wat zegt dat dan?

Uiteraard moet voor de toekomst het streven binnen de kunstsector gelijkwaardigheid en evenredigheid van vrouwelijke en mannelijke kunstenaars zijn. Naast alle andere subcategorieën die evenredig vertegenwoordigd moeten zijn (homoseksualiteit, ras, religie, etniciteit, opleiding, sociale klasse, stad/platteland). Het valt niet in te zien waarom de ene of de andere gender minder goed vertegenwoordigd zou zijn in kunstinstellingen. Maar niet in elke kunstdiscipline is hetzelfde percentage vrouwen werkzaam. In de hardrock-muziek zal dat lager zijn dan in de keramiek- of textielkunst. Het gaat dus om relatieve getallen. Wat is de nulmeting? De samenstelling van de totale bevolking in Nederland en daarbuiten, de achtergrond van de studenten aan kunstopleidingen, het lidmaatschap van een beroepsvereniging of ranglijstjes en toegekende prijzen?

De sterke aandacht voor de identiteit van de kunstenaar die alle nuances weg dreigt te bulldozeren kan tot vergissingen en misverstanden leiden. De representatie van de diverse subcategorieën die tot achter de komma moet kloppen wordt zo ingewikkeld dat het in de praktijk niet realiseerbaar is en verlammend werkt. Daarnaast moet het begrip identiteit niet heilig worden verklaard. Het is wat het woord zegt dat het is: eigenheid, individualiteit. Dat onttrekt zich deels aan een tweedeling in exclusieve categorieën die te grof is.

Een voorbeeld over musea. Het onderzoek gaat uitsluitend uit van de presentatie van vrouwelijke, mannelijke of transgender kunstenaars in de vaste opstelling of in tijdelijke tentoonstellingen. Hiermee blijven andere ‘machtsposities’ binnen het museum buiten beeld. Stel dat een vrouwelijke directeur en conservator het werk van een mannelijke kunstenaar in hun museum tonen of andersom een mannelijke staf het werk van een vrouwelijke kunstenaar toont, wat zegt dat over de mannelijke of vrouwelijke focus van betreffend museum?

Dit staat nog los van het politieke streven en de maatschappelijke opstelling van betreffende kunstenaars. Want een vrouwelijke kunstenaar kan zich vrouwonvriendelijk opstellen, en een mannelijke kunstenaar kan zich vrouwvriendelijk opstellen. Niet alle vrouwen zijn immers feministes, en niet alle feministes zijn vrouw.

Complicatie is de context waarin het werk getoond wordt. Het werk van een vrouwelijke kunstenaar kan als ’tegenvoorbeeld’ vertoond worden dat dient om een vrouwonvriendelijk betoog te onderstrepen. Op de wijze van de tentoonstelling van Entartete Kunst in München in 1937. Getuigenissen maken duidelijk dat het voor vele bezoekers een positieve kennismaking met de toenmalige hedendaagse kunst was. Ze vonden er niet de verkettering in die door het Nazi-bewind werd bedoeld, maar het omgekeerde. Zo kan omgekeerd ook het werk van een mannelijke kunstenaar getoond worden om een feministische overtuiging te onderbouwen. Hoe moet het een dan tegen het ander afgewogen worden als de subcategorieën man en vrouw tekortschieten?

Een ander bezwaar van het onderzoek is dat de focus op de maker te eenzijdig is. Door die te verbreden worden de cijfers minder plat en geïsoleerd en kunnen ze veelzeggender gemaakt worden. Er valt te denken aan een onderzoek dat veel meer data weegt en betrekt in de vergelijking. Een voorbeeld hoe dat zou kunnen werken geeft de methode om te bepalen hoe Nederlands een Nederlandse film is en wanneer die voldoet aan de voorwaarden voor financiering door de Nederlandse overheid. Dat is een weging van vele data: de achtergrond van de scenarist, de hoofdrolspelers, de producent, de financierder, de regisseur, technische functies als montage, muziek, camera en de laboratorium/postproductie. Dat blijft een methode die kritiek ondervindt, maar in elk geval minder grof is dan uitsluitend uit te gaan van de gender van de kunstenaar.

Foto: Schermafbeelding van berichtVrouwen in kunst en cultuur zwaar ondervertegenwoordigd’ van Mama Cash, 3 februari 2019.

Naakt protest van FEMEN tijdens Islamweek Berlijn

leave a comment »

Een Duitse activiste van FEMEN zegt dat ze het goede wil. Wie wil dat nou niet? Dit roept de vraag op of goede bedoelingen niet een te magere legitimatie voor daden zijn. Want wat als de ander die bestreden wordt meent ook vanuit goede bedoelingen te opereren? Wie heeft er dan gelijk? Het lijkt op de elkaar bestrijdende troepen die beide de oorlog ingestuurd worden met de zegen van kerkdienaars in naam van onze God. Het verstand staat er bij stil hoe dat kan. De activistes verwijzen in de reportage van EinsPlus naar de sex-industrie, de staatsreligie en zijn tegen dictaturen. Het gebruik van deze terminologie –framing– komt in de plaats van de verantwoording. Bij FEMEN Duitsland regeert de emotie. Actie werkt bevrijdend voor de feministes.

Een activiste verklaart dat FEMEN niet tegen religie is, maar wel tegen religieuze instellingen die mensen onder de dekmantel van religie onder druk proberen te zetten. Deze opvatting gaat voorbij aan wat religie is. Want produkten van religie zoals zingeving en troost kunnen per definitie alleen bestaan, de eeuwen trotseren en grote groepen gelovigen bereiken als ze afgeschermd worden -tegen andere religies en wereldse machten- door een organisatie met politieke en maatschappelijke macht. Tijdens het protest tijden de ‘Islamwoche Berlin 2014’ met vertegenwoordigers van de conservatieve Turkse organisatie Milli Görüş -die de activistes als anti-democratisch en vrouwonderdrukkend zien- gaat het er redelijk rustig aan toe. Conferentiebezoekers houden zich in. De feministes maken hun punt, maar het raadsel is wie ze bereiken. Vooral zichzelf?

Femen

Foto: Drie activistes van FEMEN in Berlijn in actie tijdens de Islamwoche Berlin, juli 2014. Credits: EinsPlus.de.

Feminisme volgens Lindsay Bottos. Over cyberpesten

with one comment

Verandert meerderejaars fotografiestudente aan het Maryland College of Art Lindsay Bottos anonieme digitale haatspraak in een feministisch kunstproject? Maakt het blote feit dat ze een vrouw is het feministisch? Of is daar meer voor nodig? In elk geval had ze zo haar buik vol van de vernietigende commentaren op haar selfies dat ze besloot terug te vechten. Feitelijk een verhaal over uiterlijk en het idee van vrouwelijke schoonheid.

Photo on 1-26-14 at 4.09 PM

‘I’ve always gotten anonymous messages that were really hateful, especially comments about my appearance’, zegt Bottos. Ze heeft de negatieve berichten gekopieerd en opgespaard. Voor een project dat ze ‘Anonymous‘ noemt. Bottos meent dat haar project over de eigenwaarde van vooral meisjes en vrouwen online gaat. Een onzichtbaarheidsmantel maakt naar haar idee alle hatelijke commentaren jegens vrouwen mogelijk.

Photo on 1-26-14 at 4.07 PM

Maar wat maakt Bottos’ project feministisch? Toch niet alleen vrouwen worden digitaal gepest? Allicht niet, denk aan Tim Ribberink en zijn zelfgekozen dood vanwege cyberpesten. Daarbij komt dat pesten ook een andere oorzaak kan hebben dan gender. De tekst ‘dumb ass tumblr girl that goes to a fancy art school‘ duidt op een sociaal en educatief verschil. De vraag wat het project van Lindsay Bottos feministisch maakt blijft zo onbeantwoord. Hoewel, meisjes en vrouwen ontegenzeggelijk kwetsbaar zijn. Zeker op dat anonieme internet.

Lindsay Bottos valt te prijzen omdat ze een maatschappelijk fenomeen bij de lurven neemt en in haar studie inpast. Dat lukt weinig studenten. Het doet denken aan kunstenaar Joyce Overheul die aan de hand van openbare digitale informatie in de huid van Rogier kroop. Ze schreef aan de hand van z’n tweets het boek ‘De drie maanden uit het leven van Rogier‘. In eigen beheer uitgegeven en hier te bestellen. Bottos gaat verder, verschuilt zich in de openbaarheid en houdt digitale kwelgeesten een spiegel voor. Waarop ze zelf schittert.

Zie hier voor het nieuwste project van Lindsay Bottos: de metamorfose van haar lichaam.

Foto’s: Project ‘Anonymous‘ van Lindsay Bottos.

Rachel volgt de bijbel en wordt door christenen geboycot

with 2 comments

Nu leven volgens alle voorschriften van de bijbel is onmogelijk. De Amerikaanse evangelical Rachel Held Evans heeft het een jaar geprobeerd. En verslag gedaan in ‘A Year of Biblical Womanhood‘. Ze heeft haar geloof er niet door verloren. Maar de absurditeit van de voorschriften aangetoond. Want waarom volgen gelovigen wel de ene en niet de andere regel? En waarom denken ze zich nog echte gelovigen te kunnen noemen ook?

Als niemand volgens de bijbelse voorschriften kan leven, houdt dit in dat gelovigen in hun gedrag selectief zijn. Ze hebben de vrijheid om het ene voorschrift wel, en het andere niet te volgen. Dan wint de makkelijkste, goedkoopste en sociaal meest aanvaardbare manier van leven het van wat lastiger ligt. Zo ontstaan ‘apocriefe’ voorschriften die niet teruggaan op de bron. Nieuwe verboden en geboden vervangen het authentieke.

Puriste Rachel Held Evans vindt weinig weerklank in gevestigde christelijke kringen. De boekketen LifeWay die wordt gerund door de Southern Baptist Convention biedt haar vandaag uitgekomen boek ‘A Year of Biblical Womanhood’ niet aan. Naar verluidt censureert LifeWay het boek omdat het woord ‘vagina‘ erin voorkomt. Door de steriliteit prijst de christelijke beweging zichzelf zo uit de markt. Dor en doods. En verwijdert het zich steeds verder van de bedoelingen van de bijbel. Maar da’s een gelaagd verhaal, zoals Rachel Held Evans met gevoel voor humor aantoont. Dat zij zich direct op de bron baseert is gevaarlijk aan haar zoektocht. Want het toont aan dat de christelijke beweging met grote economische belangen de bijbel als halffabrikaat gebruikt.

Foto: Rachel Held Evans en omslag van haar boek ‘A Year of Biblical Womanhood‘.