George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Vooruitgangsdenken

Petitie ‘verbod op religie’ is ongewenst. Maar ook onnodig

leave a comment »

rel

De petitieVerbod op religie’ pleit voor een verbod op religie omdat het de vooruitgang zou tegenhouden. Het is trouwens de vraag hoe de vooruitgang eruitziet. Een verbod is ongewenst. Het valt niet makkelijk in te zien hoe zo’n verbod uitgevoerd moet worden. Met commando’s die de huizen inspecteren op religieuze symbolen om ze af te voeren? Het is verre van vooruitstrevend om alle religieuze partijen, scholen, verenigingen en stichtingen te verbieden. Zelfs als religie een bederfelijk onderdeel van de maatschappij zou zijn is dat nog ongewenst. De petitie wil niet religie verbieden, maar de rechtsstaat afschaffen. Dat brengt ons ver van huis.

Er valt veel voor te zeggen om religie als achterlijk, behoudend en als uitsluitend te kwalificeren. Maar er is in een samenleving zoveel achterlijks, behoudend en uitsluitend. Denk aan het koningshuis, het professionele voetbal, de politieke partijen, de kwakzalverij of exclusieve clubjes en kringetjes. Dat rechtvaardigt echter nog geen verbod. Hoewel religie in de praktijk akelige kantjes kan ontwikkelen, heeft het ook positieve kanten. Zoals zingeving, het bieden van troost of verbondenheid. Dat laatste maakt religie uniek. In een pluriforme samenleving met diversiteit, etniciteit en herkomstverschillen biedt religie tegelijk insluiting als uitsluiting.

Dus zo’n verbod op religie is een slecht idee. Maar een niet onvoorwaardelijke toelating ervan is het dat ook. Vooruitgang kan geen voorwaarde zijn, maar achteruitgang is evenmin de bedoeling. De oplossing zit hem in het secularisme. Simpelweg gezegd, de paraplu die religies en levensovertuigingen accepteren om met elkaar gelijkwaardig onder te schuilen. Daar zou de grens gelegd moeten worden. Een religie die het secularisme accepteert wordt geaccepteerd, en een religie die het niet accepteert wordt verboden. Dat laatste houdt echter geen vervolging van gelovigen of slopen van gebouwen in, maar het onthouden van steun door de overheid.

Religieuze instellingen opereren in een krimpende vechtmarkt en hebben moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Ze zijn al eeuwenlang elkaar concurrenten en hebben een vijandbeeld nodig ter motivatie van zichzelf en de eigen achterban. Dat vijandbeeld wisselt. Het werkt averechts als deze petitie daarin zou gaan voorzien. Wekelijks worden kerken om financiële redenen gesloten. Religie lost zichzelf op termijn op. De meerderheid van de Nederlandse bevolking laat zich niet langer inspireren door religie. Dat moet voldoende zijn.

Foto: Petitie ‘Verbod op religie’ op petities.nl.

Advertenties

Einde aan religie

with 11 comments

In de jaren ’90 (vdve) praatte ik veel met vrienden over het einde van de religie. In navolging van Francis Fukuyama en zijn essay The end of history and the last man. Zoals Paul Scheffer in zijn bespreking zegt: Het wezen van de liberale democratie is dat de wil tot onderwerpen uit het domein van de politiek wordt verbannen. Dat projecteerden we op religie. In onze ogen een achterlijk iets. Folklore voor dummies. De tijd was gekomen dat religie zich terug zou trekken uit het publieke domein.

Wat zaten we ernaast. De opkomst van de islam kreeg publicitaire vaart door projecties van uiteenlopende partijen. Angsten, verlangens en beroepsperspectieven werden erop losgelaten. De islam werd eerder een luchtkasteel dan een realiteit. Dat ging hand in hand met een ethisch reveil van normen en waarden. Christelijke ethiek stond weer centraal. Onder Balkenende en Rouvoet stierf het trouwens een zachte dood in betutteling en afremmen. Het werd nooit positief.

Af en toe denk ik met weemoed aan ons optimisme van een goede 15 jaar terug. Is dat ons 1968? Was het nostalgie die me op 9 juni 2010 op de VVD deed stemmen? De minst moralistische partij die het meest zei te gaan voor vrijzinnigheid? Voor het eerst van mijn leven rechts stemmen, ik schrok er zelf van, maar als tegenwicht voor de politiek correcten en de christelijke kwezels zag ik geen andere weg.

Het antwoord op de desoriëntatie in het Westen en het moraal verval kent corrigerende antwoorden. Da’s een wetmatigheid. Volgens Scheffer werkt Fukuyama dat in zijn latere boeken uit. Het kiert tussen het vooruitgangsdenken van de liberale democratie en moreel reveil. Maar het idee van religie dat het enkel en alleen dit gat kan vullen is lachwekkend en loopt over van pretentie.

Natuurlijk heb ik niet echt iets tegen religie. Mij best dat het haar plek in de Nederlandse pluriformiteit inneemt. Maar soms is door alle tegenstroom een extreme koerswijziging nodig om in het midden uit te komen. Religie claimt niet alleen degenen die het inspireert, maar ook andersdenkenden. Da’s ongepast. Het niet kennen van haar grenzen is de zwakte van religie.

Foto: Kerkinterieur, Alabama of Tennessee, 1936 door Walker Evans