Tragische held: Dean Reed

Dit stukje verscheen eerder op George Knight Kort op 11 mei 2013.

Kende Nederland de Amerikaanse acteur en zanger Dean Reed (1938-1986)? Reed veroverde als megaster in de marge de wereld via de flanken. Latijns-Amerika en Oost-Europa. Een Spaans liefdesliedje met Engels accent voor een Russisch publiek. In de nieuwjaarsshow Blauw Licht (Голубой огонек) uit 1967.

Elizabeth… Elizabeth…
Hoy yo canto al amor por ti,
larari, larali,
tu encanto dicha me dará,
laralá, laralá.

Zo ziet vroeg globalisme van deze Kameraad Rockstar eruit. Volksentertainer Dean Reed woont sinds 1973 in Oost-Berlijn en vindt daar zijn eind. Met de vraag zelfmoord of moord?

Uit Я желаю вам счастья, ragiscje , uit 1979. Soviet-productie met Dean Read rond de Baikal-Amoerspoorweg, BAM, naar het Verre Oosten.

Was het een kogel van de KGB of de ontworteling die hem te veel werd? Bizarre verklaringen passen de tragische held. De Rode Elvis is zijn eigen lot niet meer meester. Hij zingt, acteert en leeft valse schijn. We weten zo goed als niks over hem. Was hij een Stasi-spion en goed als entertainer?

De levensbeschrijving van Reed is een opeenstapeling van feitjes over zijn a-typische leven. Onwaar tragisch. Hij zingt ‘Without You’ in de Soviet-tvfilm ‘Wish You Well’ (Я желаю вам счастья). Schrijnend.

Advertentie

Tragische held: Osmar Maderna

Dit stukje verscheen eerder op George Knight Kort op 22 juni 2011. Licht gewijzigd.

Versleten taalgebruik zegt dat Osmar Maderna (1918-1951) voorgoed woont in het huis van zijn oudjes, La Casita de mis Viejos. Half ontstolen aan de dood schildert hij tussen radiogolven van een voorbije tijd een toon en roept ultieme nostalgie op. Onbereikbaar ver weg.

Osmar Maderna is geen lost hero. Argentinië vierde onlangs de 90ste geboortedag van deze bandleider en pianist. Als Osvaldo Pugliese de Duke Ellington van de tango was, Miguel Caló Count Basie en Aníbal Troilo Stan Kenton, dan was Osmar Maderna Frédéric Chopin. De toque sutil y casi etéreo, met een subtiel en bijna hemels touché.

Volgens Arthur Miller laat een tragische held zien wat hij of zij niet is geworden, maar had kunnen zijn. Het komt niet weer, maar is nooit weg. Een tragische held krijgt contouren door een tragisch incident.

Op 33-jarige leeftijd stort Osmar Maderna door roekeloos gedrag neer met zijn vliegtuig. Zorgeloos de dood tegemoet. Sans Souci zoals het orkest van Miguel Caló speelt. Op weg naar de SterrenregenLluvia de Estrellas.

Tragische held: Bix Beiderbecke

Dit stukje verscheen op George Knight Kort op 3 juni 2011. Licht gewijzigd.

Bix is kornettist Leon Bismarck Beiderbecke. De eerste blanke jazzmusicus die ertoe doet (1903-1931) en niet is vergeten. Dranklust, temperament en muzikaal genie gaan gelijk op. Hij sterft op 28-jarige leeftijd aan longonsteking. Detaillering en poëzie is zijn stijl en wijst op de welstand van Bix’ familie. Anders dan de bravour en het imponeren van geweldenaar Louis Armstrong. In 1950 speelt Kirk Douglas het losjes op Bix gebaseerde Young Man with A Horn. Hollywood met Henry James op de geluidsband.

Beiderbecke’s pianosolo In A Mist roept Debussy of To a Wild Rose uit de Woodland Sketches van Edward MacDowell in herinnering. Maar nog meer The Legend of Lonesome Lake van Eastwood LaneIn A Mist is het enige pianostuk dat Bix opneemt.

De pastiche past bij toporkestleider Paul Whiteman die zich The King of Jazz noemt, waar Bix tot herfst 1929 speelt. Whiteman die George Gershwin en Ferde Grofé engageert en hun talenten omvormt tot muziek die nergens op lijkt. Geen jazz in elk geval.

Bix kan best herinnerd worden door zijn trompetsolo’s die noot voor noot een glashard verhaal vertellen. Het halfvolle glas van een geniaal talent dat te vroeg leeg is. En daarom toch ongehoord en ongezien blijft.

Lege plekken van propaganda: EuroMaidan en Rusland

Propaganda is het meest effectief als het niet als propaganda opgemerkt wordt. Hoewel expliciete propaganda kan dienen om voorstanders extra te motiveren. Een breed publiek kan beter indirect aangesproken worden met informatie die objectief oogt en niet van een bepaalde kant lijkt te komen. Goede propaganda verkondigt dan ook geen politieke mening, maar spiegelt een leefstijl voor. Daarin verschilt politieke propaganda niet van gewone reclame om een auto, wasmachine of huis te verkopen. Sfeer, gevoel en welzijn worden geschetst als perspectief om naar te streven. Als de lege plek in het gras van Rutger Kopland die ingevuld kan worden. Niet met leven, maar met ideologie. De waarheid van Karl Marx, Ayn Rand of voorzitter Mao zijn te opzichtig.

EuroMaidan PR schetst in een variant op een toerististische filmpje oorlogsverschrikkingen en de schoonheid van de Krim. Tragische held Dean Reed (1938-1986) was jarenlang de Rode Elvis van dienst achter het ijzeren gordijn. Zijn aanwezigheid was de promotie. Verloren in de valse schijn. Hij vertolkt een Spaans liefdesliedje met Engels accent voor een Russisch publiek. In de nieuwjaarsshow Blauw Licht (Голубой огонек) uit 1967.