George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Taalgebruik

Petitie vraagt om verbod vloeken en schelden op televisie. Een slecht idee

with 6 comments

pet

De petitieScheldwoorden en vloeken op TV verbieden en wegpiepen’ roept op om het vloeken op televisie te verbieden of door censuur weg te filteren door het weg te piepen. Ongetwijfeld een goed bedoelde maatregel, hoewel de overheid terughoudend moet zijn met censuur. Handhaving is het probleem. Het is een slecht idee.

Er kleven twee nadelen aan de petitie. Het redeneert vanuit een achterhaald idee van lineaire televisie dat nog het meest de ouderen bedient, terwijl de realiteit de vermenging van internet, sociale media en ouderwetse televisie is. Ofwel, censuur dient om consequent en doelmatig te kunnen zijn zich ook te bemoeien met de interactiviteit van internet en sociale media. Het valt eenvoudig in te zien dat dat in capaciteit en mentaliteit onhaalbaar is. Daarnaast is het in een open, pluriforme samenleving onmogelijk om overeenstemming te bereiken over wat wel of niet scheldwoorden en vloeken zijn. Wat voor sommigen een vloek of scheldwoord is, zal dat voor anderen niet zijn. Daarbij veranderen vloeken en scheldwoorden continu van betekenis.

Dat in sommige landen zoals de VS op televisie vloeken en scheldwoorden worden weggepiept wil niet zeggen dat dat verstandig is. Nog los van het feit dat hiermee mensen die lijden aan het syndroom van Gilles de la Tourette van de buis worden verbannen. Vloeken en scheldwoorden hebben een functie, zoals beledigen een functie heeft. Het is een onlosmakelijk onderdeel van creatief taalgebruik. Censuur blokkeert dat. Daarbij is het een politiek middel. Want neem het voorbeeld dat een gelovige de lof zingt van zijn of haar God of religieus voorbeeld. Dat past binnen de vrijheid van godsdienst. Maar kritiek erop is dat ook. Het wordt dan meten met twee maten als de hemelhoge lof van overheidswege wordt toegestaan en de kritische en platte afwijzing ervan niet. Innerlijke beschaving kan per definitie niet opgelegd door censuur, maar dient verinnerlijkt te worden. Een gedragscode kan dat helpen bewerkstelligen, maar een verbod werkt averechts.

Foto: Schermafbeelding petitieScheldwoorden en vloeken op TV verbieden en wegpiepen’ op petities.nl.

Advertenties

RTV Arnhem: Museum Arnhem ‘krijgt’ 11,2 miljoen euro

with one comment

Volgens RTV Arnhem ‘krijgt’ Museum Arnhem 11,2 miljoen euro. Alsof het een verjaardagscadeautje is. Met de notie innen, beuren en opstrijken en de achterliggende gedachte of het wel echt verdiend is. Ach, het zal hedendaags taalgebruik zijn, maar er zit toch een manier van denken achter die niet deugt. Alsof overheden geven en instellingen nemen. Dat is natuurlijk niet zo, want overheden zelf verdienen doorgaans nauwelijks iets en krijgen hun geld van anderen. Ze nemen het van de belastingbetaler. Die geeft als enige. Onder dwang of vrijwillig. Als een belastingbetaler geniet in Museum Arnhem met het mooiste uitzicht van Nederland, dan roept dat al snel de vraag op waar we het allemaal aan te danken hebben. En dat is weer een ander aspect.

Written by George Knight

27 januari 2016 at 17:00

Gevestigde media volgen de macht in taalgebruik. Over drones

leave a comment »

Pakistan UN Drones

Taal is belangrijk. Het biedt de optie om de aard van een actie of term te verhullen. Neem een bericht in de NRC uit oktober 2013 waarin het een rapport van Amnesty International over de inzet van drones in Pakistan bespreekt. Het bericht spreekt eufemistisch over ‘onwettige drone-aanvallen‘. Deze combinatie van woorden geeft de spanning aan. Amnesty meent dat de VS oorlogsmisdaden plegen door de inzet van drones. De term ‘drone-aanvallen‘ is neutraal en zegt niet waartoe ze leiden: Mensen worden vermoord. Door het vriendelijker voor te stellen dan het is verhullen nieuwsmedia als de NRC het ware karakter van het Amerikaanse drone-programma. In hun taalgebruik kiezen ze partij door de verhullende taal van de regering-Obama te volgen.

Het gisteren gelanceerde The Intercept doet het anders en voegt bij een kritische inhoud over een artikel over het Amerikaanse drone-programma ook kritisch taalgebruik. De titel laat geen misverstanden bestaan en spreekt niet over verhullende ‘drone-aanvallen’ of ‘gericht doden’ (targeted killing) maar over moord (assassination): ‘The NSA’s Secret Role in the U.S. Assassination Program‘. In de New York Times vindt Erik Wemple het opvallend genoeg om er aandacht aan te besteden. Desgevraagd legt auteur Glenn Greenwald een direct verband tussen taalgebruik en macht: ‘What we’re trying to do is use the accurate term rather than the euphemistic term that the government wants us to use’ want: ‘most media outlets wouldn’t do it‘.

Nieuwsmedia kiezen uit compromis, voorzichtigheid of een interpretatie van de journalistieke code doorgaans de eufemistische term. Die baart nu eenmaal minder opzien. Het is echter niet zo dat de eufemistische term geen stelling neemt. Dat doet deze wel omdat omfloerst taalgebruik de inhoudelijke verschillen en de waarheid uit de weg gaat. Nieuwsmedia hebben stijlboeken met afspraken over stijlgebruik. Het AP Stylebook is in het Engelstalige taalgebied leidend. Op de FB-pagina grossiert het nu in sporttermen: ‘double axel, triple flip-triple toe loop, triple Lutz, halfpipe, moguls, aerials‘. Het NRC Stijlboek is bovenal een praktische gids waarin afspraken over spelling en stijl zijn vastgelegd. Nuttig, maar het komt niet voorbij de overwegingen van taalkunde en leesbaarheid. Laat staan tot de gevolgtrekking om een moord een moord te noemen.

Foto: Drone. Credits: Kirsty Wigglesworth/Associated Press.

Nederlands niet kapot te krijgen. Ondanks toetsing eindexamen

with one comment

PetitieNL

De Telegraaf-rubriek ‘Wat u zegt‘ had gisteren de stelling ‘Het Nederlands gaat kapot‘. Zo’n 91 procent van de reacties stemde er mee in. Dit naar aanleiding van alle kritiek op de eindexamens Nederlands. Zo riepen 18 hoogleraren Nederlands in een brief aan de onderwijsspecialisten van de Tweede Kamer op tot een herziening van het eindexamen, aldus UniversOnline. Ze schreven: ‘Op dit moment worden er in het eindexamen geen taalwetenschappelijke kennis of taalvaardigheden getoetst, en wat er wel getoetst wordt, is onverantwoord.’ Met de petitie ‘Eindexamen Nederlands moet anders‘ vragen de initiatiefnemers aandacht voor de herziening.

De Telegraaf  gaat een stapje verder. Het concludeert in een toelichting dat de toetsing van de eindexamens Nederlands er een bewijs voor is dat het slecht gesteld is met het onderwijs. En volgens de meeste respondenten zou de slechte toetsing weer een gevolg zijn van het slechte onderwijsbeleid van de regering. En ‘bijna iedereen’ is het er over eens dat dit alles tot gevolg heeft dat het Nederlands kapot gaat. Da’s een interessante conclusie van een ketenredenering die begint met de kritiek op de toetsing van eindexamens.

Is het werkelijk zo slecht gesteld met het Nederlands als De Telegraaf uit de reacties van haar lezers meent te moeten concluderen? Dit roept de vraag op of een taal door slechte toetsing bij eindexamens, slecht regeringsbeleid, toename van het aantal inwoners dat Nederlands niet als eerste taal heeft, de invoering van de Mammoetwet en het bedenkelijke taalgebruik in de media en welke reden dan ook ‘kapot kan gaan’.

Een taal gaat kapot als de sprekers ervan uitgestorven zijn en de kennis van de taal verdwijnt. Het is een onderschatting van de levensvatbaarheid en de flexibiliteit van een taal om te veronderstellen dat genoemde factoren een taal kapot maken. Een taal verandert. Elke dag. Een taal past zich aan nieuwe omstandigheden aan. Daarom is het Nederlands een levende taal. Al sinds meer dan 500 jaar gaan taal en volk samen.

Schrijver Adrie van der Heijden bedankte vorige week de Nederlandse taal in zijn dankwoord bij het in ontvangst nemen van de P.C .Hooftprijs. Hij zei: ‘Mijn ervaring met de Nederlandse taal is dat ze voor alles wat uitgedrukt moet worden, inclusief veel schijnbaar onbenoembaars, haar woorden en constructies paraat heeft, en je alleen dan teleurstelt als je eigen brein op slot zit of als de dichtader nodig gedotterd moet worden.‘ De schrijver ziet de vitale Nederlandse taal als gereedschap waarmee hij alles kan maken wat-ie wil. Het verschil met de resultaten van de stelling in De Telegraaf kan niet groter zijn. De schrijver heeft gelijk.

Ook ik als blogger geniet elke dag van de schoonheid en de kracht van het Nederlands. De taal waarin ik woon kan alleen kapot gaan als de Nederlanders als volk kapot gaan. En die eindexamens? Teken de petitie, want onze taal is meer waard dan het gepruts van leraren en ambtenaren die de vitaliteit ervan niet bevatten.

lg_1095

Foto 1: Schermafbeelding van petitie ‘Eindexamen Nederlands moet anders‘. 5 juni 2013.

Foto 2: John Reid, Bastiaan Geleijnse en Jean-Marc van Tol maken de strip Fokke en Sukke. Lange tijd werd ‘Hebban olla uogala nestas hagunnan hinase hi(c) (a)nda thu uuat unbidan uue nu beschouwd als de oudste uit het Oudnederlands overgeleverde zin. Daterend van omstreeks 1075. Betekenis: ‘Hebben alle vogels nesten begonnen, behalve ik en jij. Waarop wachten we nu?’. Nu is er consensus dat er oudere Nederlandse teksten zijn. De zin roept bij vele generaties studenten Nederlands herkenning en genegenheid op. Bastiaan Geleijnse studeerde Nederlands.

SparkOptimus is leidend in slecht taalgebruik

with one comment

‘Optimalisatie on- offline budget op basis customer journey SparkOptimus ondersteunt een grote, van origine Nederlandse, internationale verzekeraar bij de optimalisatie van het marketing en sales budget, gebaseerd op de on – en offline customer journey voor het directe en indirecte kanaal. Op dit moment wordt het wereldwijd uitgerold naar de marketing units’. Aldus Spark Optimus, digitaal topmanagement consultancy.

Volgende ‘case’ liegt er evenmin om: ‘Loyalty programma van de toekomst Voor een grote internationale FMCG speler ontwikkelt SparkOptimus het loyalty programma van de toekomst als platform voor digitale marketing en CRM waarbij online/mobile en social kansen benut worden. Hierbij ondersteunen we van visie, inclusief business case, naar een gedetailleerd roll out plan‘. SparkOptimus is de Jiskefet van de consultancy.

De taal van SparkOptimus lijkt op Nederlands, maar is er een echo van. Toch is SparkOptimus een Nederlands bedrijf met hoofdzakelijk Nederlanders van wie men mag aannemen dat ze Nederlands spreken. En schrijven. Alleen op de eigen site dringt het niet door. Advies aan SparkOptimus: vervang een communicatiemedewerker door een Neerlandicus en laat deze de teksten vertalen in goed Nederlands. Want slechte taalbeheersing oogt slordig en weinig professioneel. Daarmee willen digitale topmanagers toch niet geassocieerd worden?

De kans om een nieuwe start te maken is op 4 september 2012. Dan organiseert SparkOptimus consultants ter gelegenheid van de ‘jaarlijkse nazomerreceptie’ een bijeenkomst over ‘The digital age, a golden age for citizens worldwide?’ in het Rijksmuseum. Prinses Máxima houdt ‘een toespraak in haar hoedanigheid van speciale pleitbezorger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties op het gebied van ‘inclusive finance for development” Volgens het Koninklijk Huis staat ‘de stelling centraal dat door digitale ontwikkelingen de toegenomen toegankelijkheid, relevantie en transparantie van diensten en producten mensen wereldwijd tot voordeel zal strekken.’ Na het vergezicht volgt de uitwerking. In het Nederlands. Burgers zijn gewaarschuwd.

Foto: Citaat van SparkOptimus:’Onze cliënten zijn het topmanagement die besloten hebben om leidend in hun veld te willen blijven door de kansen die online, mobile en social media bieden integraal en klantgericht te benaderen. ‘

Rugbaarheid van Oranje biedt perspectief

leave a comment »

Huub Stevens, de trainer van het Duitse Schalke 04, geeft rugbaarheid aan de mening van de meeste Nederlanders; Klaas-Jan Huntelaar en Robin van Persie moeten allebei in de basis worden opgesteld. Volgens de oefenmeester van de Duitse club kunnen Huntelaar en Van Persie zeer goed samen spelen en dat zouden ze ook moeten doen.‘ Aldus Soccernews in ‘Kan me Van Persie goed voorstellen in rol om Klaas-Jan heen‘.

Het is tegelijk lachen en schrikken om sportjournalisten en zogenaamde voetbaldeskundigen te horen. Hun taalgebruik doet pijn aan de oren. Ze ontnemen het zicht op de wedstrijd. Met de orakelende Johan Cruijff als norm. Het cliché wordt niet geschuwd. Er wordt ‘gebracht’, ‘gehaald’ en vierkant in de ronde gespeeld. Niemand die het begrijpt. Het spelletje heeft er een aparte tak van sport bij: de onbegrijpelijke analyse.

Wat is ‘rugbaarheid‘? Iets achter de rug van een speler om? Zodat Huntelaar als diepste spits achter de rug van Van Persie om scoort. Vanuit de ‘rugbaarheid‘ van Oranje. Is dat de sleutel tot winst? Mogelijk is de gouden formule van Oranje meer ‘rugbaarheid‘. De middenvelders De Jong en Van Bommel zijn rugbaar aan de verdedigers. En de aanvallers blinken uit in ultieme ‘rugbaarheid‘. Duitsland neemt de term over: Rückung.

Foto: Klaas-Jan Huntelaar (l) en Robin van Persie oefenen tegen Bulgarije in rugbaarheid, 26 mei 2012