George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Strips

Vrede op aarde: stereotyperingen passen niet in vrolijke tekenfilm

with 4 comments

Van alles komt langs in de werkplaats van Santa Claus. Santa’s Workshop is een Silly Symphony uit 1932 van de Disney studio. Met Wilfred Jackson als regisseur. Aanstekelijke muziek nodigt uit tot marcheren. Op dat moment bestaat de geluidsfilm amper 5 jaar. Klein grut loopt regelrecht in de zak met cadeautjes van Santa Claus. Volgens Wikipedia wordt het filmpje in Noorwegen en Zweden op kerstavond op televisie vertoond.

Voorzover weinig opzienbarend nieuws over een tekenfilm uit 1932. Maar tijden veranderen. Mogen artistieke uitingen herschreven worden? Stereotyperingen van etnische groepen uit oude tijden roepen soms een nare bijsmaak op. Maar het effect is dat het wegpoetsen juist nadruk legt op wat niet getoond mag worden.

Fragmenten met het zwarte poppetje dat van de glijbaan komt en van de kerstman het stempel ‘OK‘ krijgt en de man met de extra grote neus die een kozakkendans doet zijn weggeknipt door Disney. Waarschijnlijk gebeurt dit vanuit een combinatie van economische redenen om zo weinig mogelijk aanstoot te geven en vanuit het opschonen van het verleden. In de uitzending voor de Zweedse staatstelevisie op kerstavond zijn negerpopje en joodse man niet te zien. De twee Chinezen met staartjes wachtte blijkbaar (nog) niet de schaar.

Disney

Foto: Schermafbeelding van door Disney weggesneden fragment uit Santa’s Workshop, 1932.

Advertenties

Bultrug Johannes leidt aandacht voor dierenleed af

with 3 comments

image-437168

De bultrug is dood. Levenloos op zandplaat de Razende Bol bij Texel. Dierenactiviste Lenie ’t Hart meldde het overlijden vanochtend als eerste. In zijn laatste dagen kreeg-ie om onverklaarbare redenen de naam ‘Johannes’. Dat betekent ‘God is verzoenend‘. Het heeft de bultrug niet geholpen. De gemeente Texel heeft op haar site een bevestiging van zijn dood geplaatst. Liefdadigheidsinstelling Sea Shepherd roept op tot een stille tocht over de dijk in Den Helder, aldus het Noordhollands Dagblad. Met lichtjes en lampionnen. Zucht.

Zijn de mensen gek geworden? Weten ze niet meer wat de gewenste afstand tot de dieren is? Het toeschrijven van menselijke eigenschappen aan dieren wordt met een moeilijk woord ‘antropomorfisme‘ genoemd. In de publiciteit kennen we dat verschijnsel zo goed van tekenfilms, strips of advertenties. Eend, muis, hond of kat handelen als mensen. Tot en met de manier van denken die menselijk wordt gemaakt. Door mensen.

Twee maanden zorgde de dood van bulldog Diesel in een Puttens bos voor veel steunbetuigingen. Hij werd door een echtpaar doodgetrapt. Op de aparte Facebook-pagina ‘Justice for Diesel werd stilgestaan bij zijn overlijden. Onder het motto: ‘Zeg NEE tegen dierenleed!!!‘ Een roep met uitroep. Een stille tocht die was georganiseerd werd uiteindelijk afgelast omdat de burgemeester van Putten een te grote toeloop verwachtte.

Moeilijk om niet te spotten met alle aandacht voor dit dierenleed. Hoewel het gemeend kan zijn. Maar het oogt zo selectief dat het op onderdrukking van gevoelens duidt. In een samenleving met een vee-industrie die groeit over de ruggen van de dieren, zoals Wakker Dier zegt. Consumenten kijken weg voor leed dat met deze industrie is verbonden. Zonder dierenactivist te zijn moet weldenkende burgers toch de tegenstrijdigheid opvallen. Het knuffelend koesteren van Johannes als aflaat voor ander dierenleed dat we verdringen.

7964148114_8029cb8f0e

Foto 1: Aandacht en zorg voor bultrug Johannes

Foto 2: Angus Clifford Racey Helps, Cinema de Luxe, ‘The Case of the Missing Carrots starring Bill Bunkin’.

Woordenstrijd over islam gaat verder in metro New York

with one comment

Een affiche in de New Yorkse metro ontmoet kritiek bij het Iraanse PressTV. De zender verbindt het in een reportage met de grenzen aan de meningsuiting en de dubbele standaard in de VS. In een bijschrift op YouTube zegt het: ‘An Israeli-sponsored billboard advertisement describing Middle Easterners as ‘savages‘ has appeared throughout New York’s subway system. This latest Zionist provocation comes in particularly timing with an insulting anti-Islam film, made by US/Israeli interests, that enraged the Muslim world, causing global protests and this followed by blasphemous cartoons out of France insulting Prophet Muhammad.’

PressTV noemt in de tekst allerlei uitingen die vallen onder de vrijheid van meningsuiting. PressTV maakt geen onderscheid tussen een affiche, een ranzige Amerikaanse film en een intellectualistische Franse cartoon. Het laat het geweld ongenoemd waartoe de Iraanse geestelijkheid opriep na de film ‘Innocence of Muslims‘.

Het pro-Israelische AFDI (American Freedom Defense Initiative) is een organisatie van de rechtse Pamela Geller en Robert Spencer die graag provoceren. Ze zien de islam als bedreiging voor de vrijheid. Geller hielp Geert Wilders om in de VS voet aan de grond te krijgen. Op haar blog Atlas Shrugs spot Geller met de kritiek dat het gaat om de meest beledigende pro-Israël advertentie uit de geschiedenis. Anti-reclame dient als reclame voor fondsenwerving. Zo versterken flanken elkaar door kritiek die als aanbeveling werkt. Het midden verkruimelt.

De affiche krijgt richting door het onderschrift ‘Defeat Jihad‘. In de tekst: ‘In een oorlog tussen de beschaafde mens en de barbaar, steun de beschaafde mens‘ kan iedereen zich herkennen. Ieder die zich beschaafd acht. Dat ‘Defeat Jihad‘ en ‘Support Israel‘ maken het complex. Des te meer omdat de betekenis van het begrip ‘jihad‘ niet vastligt. Is het de realisatie van de islam, de strijd voor de islam of het streven om goed te leven? Wat moeten we van de affiche vinden? Niks. Het ene politiek-religieuze machtsblok neemt het op tegen het andere. Met woorden. Dat mag binnen de wet. Ze bekvechten het samen maar uit. Gevangen in hun strijd.

Foto: BillboardIn Any War Between The Civilized Man And The Savage, Support The Civilized Man‘ van het AFDI in New Yorkse metro

Zweedse bibliotheek censureert boeken; maar draait besluit terug

with one comment

Update: Na een storm van protest ziet het Kulturhuset af van het idee om de Kuifje-albums uit de bibliotheek te verwijderen. Het draait het besluit terug. Behrang Miri die met het idee kwam geeft toe dat het verkeerd is om boeken te verbieden. En kinderen zijn slim genoeg. Het Kulturhuset wil nu een debat over discriminatie. 

De jeugdbibliotheek van het Kulturhuset in Zweedse Stockholm verwijdert Kuifje-albums omdat ze te racistisch zouden zijn. Ze zijn uit de kasten verwijderd. De verantwoordelijke voor de jongerenafdeling Behrang Miri ziet het zo: ‘Het beeld dat de Kuifje albums van de Afrikanen geven is Afro-fobisch. Zo zijn Afrikanen een beetje dom, terwijl Arabieren op vliegende tapijten zitten en Turken waterpijpen roken‘.

Miri meent dat kinderen de stereotyperingen niet weten te onderscheiden. Miri gaat verder: ‘Het eenzijdige beeld is stigmatiserend. Kuifje biedt een karikatuur met een koloniaal perspectief.’ Het personeel van de jeugdbibliotheek in het Kulturhuset is nu bezig om alle boeken door te vlooien. Ook de bibliotheek voor volwassen kijkt wat niet door de beugel kan in verband met vrouwonvriendelijkheid, homofobie en racisme.

Het debat over het kolonialisme in Kuifje-albums is oud. De Britse commissaris voor Rassengelijkheid vroeg in 2007 om een verbod van ‘Kuifje in Afrika‘ wegens racistische vooroordelen. Ook in België kregen oudere Kuifje-albums herhaaldelijk kritiek. Vaak aangezwengeld door immigranten die hun gelijk wilden halen. De albums zijn de weerslag van een voorbij tijdperk. Daarom moeten ze beoordeeld worden in de historische context van de koloniale tijd. De albums zijn een tijdscapsule. Dat debat speelt op allerlei terreinen waar koloniale geschiedenis opduikt. Ook bij de panelen op de Gouden Koets die slavernij aan zouden prijzen.

Volgens Miri hebben immigranten goede rolmodellen nodig. Maar hij censureert. Hij doet een debat over wat elders afgesloten is. Miri oordeelt in plaats van de lezers en onthoudt ze boeken die hij ongeschikt acht. Ook aan volwassenen. Vermoedelijk handelt Miri niet op eigen houtje, maar heeft-ie dekking van de leiding van het Kulturhuset. Zijn houding is bevoogdend en kleinerend richting immigranten die beschermd zouden moeten worden. Onzin. Ze zijn best in staat om te begrijpen wat de historische context van boeken is. Miri hoort niet in een bibliotheek te werken. Immers een plek voor het vrije woord. Hoe ouderwets dat ook klinkt.

Foto: Uit Kuifje in Afrika (Tintin au Congo), 1946

Filmgeweld is ondergeschikt aan oorlogsgeweld: The Dark Knight Rises

with 9 comments

Moord in de bioscoop. De trailer van Gangster Squad van Ruben Fleischer toont het. Vanachter het doek, als een Dark Rose of Cairo loert de dood uit machinegeweren. De overstap van de film naar de echte wereld is snel gemaakt. Zoals vandaag gebeurde in Aurora, Colorado tijdens een voorstelling van de Batmanfilm van Christopher Nolan The Dark Knight Rises. Met twaalf doden. How come? Roept geweld geweld op?

Prikkelen impulsen zwakke geesten om zich te voegen in het geweld? Waarom wordt altijd de bioscoop, het stripboek of een game focus van aandacht als het weer misgaat? Waarom dan kijken naar het filmgeweld in de bioscoop, en niet naar wat er in Afghanistan, Syrië, Irak of Chicago gebeurt? En waarom niet naar president Obama die drones naar Pakistan stuurt om mensen zonder proces te doden? Of naar alle synchrone en asynchrone legers die zich tot de tanden wapenen om elkaar voor rot te schieten? Film volgt oorlogsgeweld.

Nederlanders laten zich door Turkije censureren. En ontkennen censuur.

with 2 comments

Zelfcensuur is erger dan censuur. Want het is censuur die verinnerlijkt is en niet opgelegd wordt. Op 11 april besteedde Anton de Goede van VPRO-radio aandacht aan twee gevallen van zelfcensuur. Die niet toevallig allebei met Turkije te maken hebben. Want de Turkse overheid bemoeit zich graag met kunst en heeft een lange arm die tot in Nederland reikt. Vervolgens sprong GeenStijl er gretig op in onder het mom van moslimcensuur. Maar GeenStijl richt de pijlen de verkeerde kant op. Was dat maar aan de orde, het is erger.

In het Rijksmuseum heeft directeur Wim Pijbes een spotprent uit 1683 na onrust in de Turkse media en consultatie met de Turkse ambassade van een bordje met een verklarende tekst voorzien. Het zegt dat het museum een volledig beeld van de geschiedenis geeft, maar ‘Dit betekent echter niet dat het Rijksmuseum de betekenis van de prent onderschrijft‘. De prent is te zien op de tentoonstelling Ottomania over 400 jaar diplomatieke betrekkingen tussen Nederland en Turkije. Het verbeeldt de Ottomaanse sultan ziek in bed na de nederlaag van de veldslag voor Wenen in 1683. Aan zijn voeteneind wordt een koran als toiletpapier gebruikt.

In Utrecht zijn samenstellers van een tentoonstelling over Turkse strips en cartoons ‘Turkatoon‘ in de hal van het stadhuis door de gemeente gevraagd om geen ruige strips en cartoons te tonen. Aldus samensteller van De Inktpot Albo Helm die in een gesprek met Anton de Goede verklaart ‘licht gecensureerd’ te zijn. Mede omdat de hal een openbare ruimte is zegt Helm te hebben ingebonden. Een dag later spreken Helm en een woordvoerder van wethouder Lintmeijer desgevraagd door het ND de eerdere uitspraken van Helm tegen.

In 2011 kreeg het satirische Harikiri een boete van 150.000 Lira (=63.000 euro) omdat drie tekeningen ongepast zouden zijn en werd de verkoop aan minderjarigen verboden. De hoogte van de boete maakte verdere verschijning onmogelijk. Deze tekeningen zijn nu niet te zien op de Utrechtse tentoonstelling. Ze hadden duidelijk kunnen maken welke cartoons de Turkse overheid beboet en met economische middelen uit de publieke ruimte verwijdert. Waarom er niet gekozen is voor de voor de hand liggende oplossing om de blootplaatjes in een apart kabinetje te tonen om kinderogen niet te beschadigen of van een extra gordijn te voorzien is waarschijnlijk te wijten aan de onhandigheid en onervarenheid van de samenstellers.

Al met al resteert er geen mooi beeld van de Nederlandse culturele elite. De zelfverzekerdheid, ambitie en moed ontbreken om zich autonoom op te stellen. Los van politieke druk door de Turkse media en overheid of Nederlandse overheden. En of we in het Rijksmuseum voortaan bijschriften kunnen verwachten die aangeven of de directie de betekenis van een object wel of niet onderschrijft blijft de vraag. Het zou consequent zijn.

Foto 1: Spotprent uit 1683 over het Beleg van Wenen die in betekenis niet wordt onderschreven door het Rijksmuseum

Foto 2: Omslag van het Turkse satirische tijdschrift Harakiri dat in 2011 werd beboet en daarna niet meer kon verschijnen