Noorse Radiator Awards werken aan beeldvorming Afrika

‘Who Wants to Be A Volunteer‘ van de Noorse Students’ and Academics’ International Assistance Fund (SAIH) heeft twee doelen. Het is kritisch op stereotyperingen in de beeldvorming over Afrika, zoals de noodzaak van ‘witte hulp’ aan dat continent en slachtofferschap en passiviteit van Afrikanen. Indachtig het verhaal dat er te weinig weeskinderen zijn om weeshuizen te vullen waar vrijwilligers aan de slag kunnen. Hulp creëert immers een eigen dynamiek. Kennis is nodig om de problemen aan te pakken en Afrika zelf een stem te geven. En het vestigt de aandacht op de Radiator Awards van de SAIH die filmpjes waarderen omdat ze vooroordelen bevestigen (Rusty) of doorbreken (Golden). Op 2 december worden de winnaars van 2014 bekendgemaakt.

Merkwaardig is dat ‘Who Wants to Be A Volunteer’ genomineerd is voor een Rusty Radiator Award en niet voor een Golden Radiator Award, hoewel het met een dubbele bodem van humor en overdrijving de stereotypering over vrijwilligershulp aan Afrika juist ter discussie stelt. Was er een tekort aan slechte voorbeelden?

rusty

Foto: Schermafbeelding van rustyradiator.com, Rusty Radiator Awards 2014

Propaganda of tegen-propaganda in Oekraïne? Geen vrijdenken

jod

(De video ‘War in Ukraine / Interview with a fighter of Donbass Army’ op het pro-Russsiche YouTube-kanaal War in Ukraine waarnaar deze posting verwees is niet meer beschikbaar. De video beeldde de joden ongunstig af en dichtte deze een hoofdrol toe in het stoken van onrust. Vermoedelijk paste dit niet bij de beeldvorming van een tolerant pro-Russisch kamp. Vooral omdat het in het buitenland kritisch belicht en gezien wordt.)

Russische propaganda praat al maanden over nazisme, fascisme en anti-semitisme aan pro-Maidan kant. Dat komt zeker voor bij rechts-nationalistische partijen als Svoboda en Rechtse Sektor die aan belang inboeten en bij enkele hardliners in de gematigde partijen. Maar de werkelijkheid is dat dit uitzonderlijke geluiden zijn in een samenleving die zo hunkert naar Europa, burgerrechten en een rechtstaat zonder corruptie. De Joodse gemeenschap van Kiev heeft meermalen gezegd dat er in Oekraïne nauwelijks anti-semitisme bestaat.

Hoe dat in het pro-Russische Oost-Oekraïne is valt te bezien. Wat de Donbass-strijder zegt klinkt akelig. Het fascisme is in hedendaags Rusland en bij de pro-Russen elders meer doorgedrongen en ontwikkeld dan in Oekraïne. De Russische propaganda probeert dat te verbergen door dat wat het zelf is de Oekraïners in de schoenen te schuiven. Veel Europeanen gaan daarin mee, ze ‘kopen’ het zoals Amerikanen zeggen.

Propaganda werkt als het in vruchtbare bodem valt. Het verknipt of verdraait de waarheid. Wie er wegens ontvankelijkheid in meegaat loopt steeds verder het pad op waar tegenvoorbeelden niet komen en alles in dat ene patroon wordt geperst. Onecht omdat zo zwart-wit geen enkele werkelijkheid is. Wie de video probeert te zien los van de Russisch-Oekraïense oorlog en de beschudigingen over en weer over wie de grootse fascist, nazi of anti-semiet is schrikt. Is dit een provocatie van Oekraïense zijde of het omgekeerde? Het valt niet met zekerheid te zeggen. Interessant in dat gebied waar de zuurstof van de waarheid, de tolerantie en het leven weggezogen zijn door verstikkende haat die aangewakkerd wordt door de propaganda. Met als doel mensen te misleiden en om te vormen tot gewillige idioten die zich ondergeschikt maken aan hun politieke leiders.

 

Foto: Still uit ‘War in Ukraine / Interview with a fighter of Donbass Army

In A’dam verandert uiterlijk Zwarte Piet om hetzelfde te blijven

Zwarte Piet moet veranderen om hetzelfde te blijven. Da’s de uitkomst van een maatschappelijk proces. Burgemeester Van der Laan liet vandaag weten in beroep te gaan bij de Raad van State tegen de beslissing dat hij de vergunning voor de sinterklaasintocht opnieuw moet bekijken. Het Amsterdamse Sinterklaascomité werkt al aan een nieuw uiterlijk van Zwarte Piet. Dat Amsterdamse voorbeeld doet wellicht elders volgen.

De burgemeester heeft gelijk zich niet in de rol van zedenmeester te laten drukken. Voor je het weet beginnen tegenstanders van de Gay Pride een zaak om een voor velen controversieel uiterlijk aan de kaak te stellen. Verschil is dat nu Zwarte Piet de wind tegen heeft en de Gay Pride de wind mee. Ofwel, Gay Pride is nu politiek correct en Zwarte Piet incorrect. Maar die mode kan zo omdraaien. Dan moeten homojongens en lesbomeisjes zich aanpassen aan de nieuwe zedelijkheid om stereotypering tegen te gaan. Tegenstanders van Zwarte Piet doen er verstandig aan geleidelijkheid te zoeken. Altijd beter om verder te kijken dan de eigen neus lang is.

De vrouw en de trein

Het gezegde luidt ‘Het verleden is een vreemd land’. Wat zich 55 jaar geleden in 1959 langs de spoorweg afspeelt lijkt eerder een vreemd continent. De vervreemding die dat nu oproept volgt niet zozeer uit de verbazing van de hedendaagse mens over tempo, gebruiken, omgangsvormen of oude procedures, maar uit het besef dat de overwegwachter ons even exotisch is als de vluchteling nu in Zuid-Soedan of de boer op het Indiase platteland. Maar de 61-jarige mevrouw Van Kempen had tegelijk ook onze tante of grootmoeder kunnen zijn. Die combinatie van afstand en nabijheid maakt de vervreemding pas echt schrijnend. Kijker en bekekene zijn tot elkaar veroordeeld in een onbegrepen huwelijk dat nooit meer ontbonden kan worden.

Kunnen we het commentaar dat even traag vordert als de routine die het beschrijft begrijpen? Laat staan op waarde schatten. Als iets snel veroudert dan is het het komische. Zijn de koeien die de overweg oversteken een ‘grappig’ bedoeld beeldrijm (‘melkweg’) en een reflectie op Fanfare (1958) van Bert Haanstra, of niet?

De vrouw staat haar mannetje, die geest van ruimdenkendheid draagt het verslag uit. We beseffen dat deze werkende vrouwen in 1959 het niet makkelijk hadden. Ze doen hun ding, en dat jarenlang. Mochten ze er zijn omdat de mannen wel wat anders te doen hadden? Idyllisch is het niet om door de klok geleefd te worden.

De mannelijke collega neemt de wacht in de nacht over. Zo wordt de vrouw alsnog behoed. De verhoudingen worden op tijd rechtgetrokken. Teruggebracht tot roodkapje uit een sprookje passeert voor haar de laatste trein van de dag. Vanuit het raam kijkt, wat een kind lijkt, met de camera mee naar de passerende trein. Zodat nacht, trein, overwegwachter, raam en kind door de onzichtbare camera in een beeld gevangen worden. In dat Limburgse niemandsland aan de spoorweg. Een langdurige Brief Encounter van 25 jaar. Ons wacht de rol van finale gluurder. Vlot neemt de overwegwachter de telefoon op en spreekt een collega in het toenmalige heden en ons ondoorgrondelijk uit het verleden toe. De stem zegt dat de trein voorbij is. Maar dat wisten we al.

vro

Foto: Still uit ‘Vrouwen bij de Nederlandse Spoorwegen’. YouTube-kanaal van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Rechter vindt Zwarte Piet inbreuk op privéleven. Wat volgt?

2008-32-28_2_300_VV-1-2_300_R_21_5x27_72

Een bestuursrechter oordeelde vandaag dat Zwarte Piet leidt tot negatieve stereotypering van mensen met een donkere huidskleur, aldus Elsevier. Volgens de rechter is er geen sprake van discriminatie. De procedure was een vervolg op een kort geding dat tegenstanders van Zwarte Piet vorig jaar aanspanden tegen de gemeente Amsterdam. Burgemeester Van der Laan was in gesprek met de critici om het Sinterklaasfeest bij de tijd te brengen. Critici hebben de aanpassingen niet afgewacht. Amsterdam kan in beroep gaan of een nieuw besluit nemen over de intocht. Mogelijk omvat dat een beschrijving van nieuwe gemoderniseerde Zwarte Pieten.

Met dit oordeel lijkt het van de dam. Waar gaat tolerantie voor afwijkend gedrag over in intolerantie? Waar leidt negatieve stereotypering tot inbreuk op het privéleven? Want in de pluriforme samenleving met allerlei groeperingen met specifieke gevoeligheden loert de negatieve stereotypering om elke hoek. Goed kan ik me indenken dat mensen met een gekleurde huid zich verbazen of zelfs ergeren aan elementen van het Sinterklaasfeest. Zwarte Piet als knecht van de witte Sinterklaas. De volkse traditie van het kinderfeest kan best aangepast worden aan de nieuwe tijd. Als het Sinterklaasfeest niet wil verdwijnen, moet het meegaan met de eigen tijd. Verwijzingen naar slavernij of kolonialisme zijn niet nodig om de negatieve stereotypering af te wijzen, wat de rechter trouwens ook niet deed. Een voordeel bij een nadeel is daarom dat het debat zuiver blijft. Het gaat enkel en alleen om de negatieve stereotypering van mensen met een donkere huidskleur.

Positieve stereotypering is soms gevaarlijker dan negatieve stereotypering, zo wijst onderzoek uit. Mede omdat positieve stereotypering minder snel opgemerkt wordt omdat het onder de radar blijft. Zo opgevat werkt negatieve stereotypering positief om mensen scherp te houden over hun eigen vooroordeel dat ze kunnen bijstellen. Ze moeten alleen geleerd worden er goed mee om te gaan. Een kwestie van onderwijs en voorlichting. De openbaarheid lijkt de beste plek om negatieve stereotypering aan te pakken en om te buigen. Verbieden kan averechts werken als de negatieve stereotypering ‘ondergronds’ gaat. Het is jammer dat de Amsterdamse rechter de modernisering van Zwarte Piet halverwege die ontwikkeling in de wielen rijdt.

Foto: Rob Agterberg, Willibrord processie in Utrecht, 2012.

Gordon vraagt Rutte weg te blijven uit Sochi. We schamen ons

gor

Die Gordon toch. Deze BN’er kreeg nog in november 2013 kritiek op z’n grap over de Chinese Xiao Wang die meedeed aan Holland Got Talent. Het was als dolletje bedoeld, maar pakte voor velen als discriminatie uit. Naar achteraf bleek had Xiao Wang het beledigend opgevat. Hij hekelde de grap. Omroep RTL trok zich niets van de kritiek aan. De publicitaire storm ging liggen, maar het imago van Gordon had een kras opgelopen.

Op de dag van de opening van de Olympische Winterspelen in Sochi komt de openlijk homoseksuele Gordon die herhaaldelijk optrad op VVD-congressen op Facebook met kritiek op premier Mark Rutte die naar zijn idee een te zware delegatie naar de Spelen stuurt. Instemming bij de welwillenden is deze keer Gordons deel.

Gordon raakt de kern in de volgende passage: ‘Ik schaam me diep als Nederlander dat mijn koning en mijn koningin daar vanavond handen staan te schudden met mensen die bloed aan hun handen hebben‘. Zo is het. Om ons diep te schamen. Maar premier Rutte trekt zich er geen lor van aan en lacht zich door de problemen heen. Hij ontkent de Russen tegemoet te zijn gekomen als contraprestatie in de Greenpeace-episode. Maar de feiten wijzen in de richting van zo’n ongenoemde toezegging. De koopman Rutte slikt alle principes weg.

Zelfs een vertegenwoordiger namens de homoseksuelen kon om formele redenen niet meer aan de zware delegatie toegevoegd worden. Arthur Japin ving bot na het sturen van een andere open brief aan premier Rutte op z’n aanbod om mee te reizen als homo-vertegenwoordiger. Maar het is merkwaardig dat Japin of de voorzitter van de COC niet aan de delegatie opgenomen konden worden.

Gordon heeft deze keer het grootste gelijk met zijn verwijt aan premier Rutte en koning Willem-Alexander: ‘Jullie moesten je doodschamen dat jullie daar met droge ogen gaan zitten.’ Ze hebben daar niets te zoeken.

Foto: Schermafbeelding van open brief van Gordon Heuckeroth op Facebook, 7 februari 2014.

Christina Applegate over bizarre Nederlandse tradities

Christine Applegate is getrouwd met een Nederlander. Maar met de Nederlandse taal heeft ze weinig. Ze verwijst naar ‘Tante Constance en Tante Mathilde‘ dat haar man en kinderen zingen. Een lied van Drs. P dat ze verder niet kent. Hier gezongen door Jan De Smet. Het gesprek tussen Applegate en Conan O’Brien toont aan hoe etnocentristisch culturen zijn. Het gedrag van de ander wordt vreemd gevonden. Of belachelijk gemaakt. Da’s overal de constante. Mart Smeets en Gordon staan niet alleen. Een hele geruststelling voor Nederlanders.

Wang houdt niet van ‘grappen’ Gordon. Maar heeft spreekverbod

rtl

Update: Xiao Wang heeft een verklaring gegeven. In vertaling: ‘Mijn naam is onlangs opgedoken in diverse wereldwijde media naar aanleiding van mijn deelname aan een talentenjacht op de Nederlandse televisie. Ik heb me er lang tegen verzet me in de discussie te mengen over de opmerkingen van de juryleden en een daarvan in het bijzonder, maar wil nu graag een laatste verklaring afleggen. Ik wil graag het volgende zeggen, en hoop dat de discussie hiermee eindigt. Nederlandse vrienden die ik hier heb ontmoet zijn warm, vriendelijk en zorgzaam. Ik ben dol op ze. Ik probeerde vriendelijk te zijn en mijn vrienden niet teleur te stellen, omdat ze zo enthousiast waren over mijn zang en ervan genoten. Op het podium besteedde ik aanvankelijk weinig aandacht aan de exacte woorden van de jury, maar voelde wel een soort onbeleefdheid. Na het bekijken van de beelden moet ik zeggen dat ik de ‘grappen’ hekel. Ik geloof dat in een multiculturele samenleving, waar mensen worden verondersteld fatsoenlijk en met respect te worden behandeld, men voorzichtig moet zijn de ander niet te beledigen. En mensen moeten twee keer nadenken voordat ze ‘grappen’ maken.’ 

De discriminerende praatjes van Gordon in de talentenshow ‘Holland Got Talent‘ (HGT) die RTL uitzendt krijgen een staartje. De entertainer liet zich kwetsend uit over de Chinese wetenschapper Xiao Wang en probeerde dat recht te praten door te stellen dat het een grapje was en hij het niet zo had bedoeld. Een onzinnig argument omdat het niet om Gordons goede bedoelingen gaat maar om het feit hoe dat uitpakt. Het maakt niet uit of dat ingegeven wordt door de wereldberoemde Amsterdamse humor of lompheid. Het staartje is dat Xiao Wang erg ongelukkig is met de ontstane verklaring en met een verklaring komt, aldus het AD.

Naast het verschil in opvatting wat humor is en het onderscheid tussen ‘hoge’ en ‘lage’ cultuur spelen er nog andere verschillen in deze kwestie. Xiao Wang is Chinees, bijna-gepromoveerd wetenschapper en kan niet vrijuit spreken vanwege het contract dat-ie voor deelname aan HGT moest ondertekenen. Hierop is de laatste jaren kritiek gekomen. Des te meer omdat de shows de contracten angstvallig geheim proberen te houden. Jurist M.R. Gerritsen spreekt over wurgcontracten voor deelnemers aan talentenshows en NRC verwijst naar een afspraak bij HGT: ‘Zonder schriftelijke toestemming van de producent  is het deelnemers niet toegestaan ‘op enig moment’ met de pers in contact te treden met betrekking tot deelname aan het programma.

RTL maakte afgelopen weken misbruik van de situatie dat Wang niet kon spreken en legde hem in de mond dat-ie de grappen van Gordon helemaal niet erg zou vinden. Niets is minder waar. Omdat Wang een contract tekende heeft-ie nog steeds een spreekverbod. RTL’s Kim Koppenol zegt tegen AD weliswaar dat Wang ‘vrij is zijn mening over het incident te geven‘, maar Wang en hoogleraar Wilfried Dolfsma die z’n promotie begeleidt geloven dat niet op voorhand. Dolfsma: ‘Die contracten rond zo’n programma gaan heel ver. Daarom winnen we nu eerst juridisch advies in. RTL kan wel zeggen dat alles mag, maar dat willen we zeker weten.’

Als er geen juridische belemmeringen meer zijn omdat RTL de contractvoorwaarden intrekt of Wang er niet aan gehouden kan worden, dan zal Wang laten weten dat-ie de ‘grappen’ van Gordon erg onprettig vond. Een fatsoenlijke manier om te zeggen dat Gordon een lompe vlerk is die Nederland met z’n uitingen beschadigd heeft. Maar terwijl Gordon nog nagegeven kan worden het niet slecht te bedoelen of berekenend te zijn kan dat van RTL niet worden beweerd. Om te kunnen scoren ontkent deze omroep uit economische motieven dat het ruimte biedt aan rascistische uitingen en weigert het toe te geven dat dat zo is. Over de rug van Wang en Gordon. Nu de publicitaire tegenwind toeneemt ontkent het zelfs lafjes dat Wang een spreekverbod heeft.

Foto: Xiao Wang met juryleden in talentenshow Holland Got Talent, 2013.

Petitie tegen racistische Gordon vraagt RTL om excuses

cha

Sara Lee‘ is de petitieRTL: Apologize for Gordon Heuckeroth’s racist remarks at Chinese singer Xiao Wang‘ begonnen op Change.org. ‘Wij willen dat RTL excuses aanbiedt aan de Chinese gemeenschap’, luidt de vertaling van de Engelstalige petitie. Sara Lee richt zich niet op Gordon, maar op omroep RTL dat het programma ‘Holland Got Talent‘ op zaterdagavond op RTL5 uitzendt. Gordon Heuckeroth (en niet ‘Hueckeroth’ zoals Sara Lee schrijft) is een van de drie juryleden van de talentenshow.

Gordon maakte zijn als racistisch ervaren opmerkingen bij het optreden van de Chinees-Nederlandse Verdi-vertolker en wetenschapper Xiao Wang. Indirect  ook door RTL4 dat onder verwijzing naar auteursrechten het fragment van sociale media probeerde te weren. Nederlandse media negeerden het voorval omdat ze Gordon niet serieus nemen. Maar buiten Nederland kreeg het Engelstalige fragment volop aandacht. Het kwam bovenop alle beschuldigingen van de VN over Zwarte Piet, de Raad van Europa en de Nationale Ombudsman dat Nederland racistisch is. Ik eindigde m’n vorige posting over deze kwestie aldus: ‘Het is van een tenenkrommende platheid wat Gordon zegt. Wat is zijn talent eigenlijk?‘ Tekenen van de petitie kan hier

Sara_Lee_logo_Large

Foto: Logo ‘Sara Lee‘.

Dibi meent dat blanke Nederlander racisme onbespreekbaar vindt

fcf6f710fa3dde2cbae546666534f9a4397c7be57514668c67a37ddc07c768aa

Voormalig kandidaat-leider van GroenLinks Tofik Dibi bakt ze bruin in een artikel in De Volkskrant. Na z’n politieke carrière is-ie nu leraar maatschappijleer in opleiding. Hij haakt aan bij het recente Zwarte Piet-debat en de andere kant van het multiculturele drama. Hij erkent dat laatste drama als reëel (‘beperkte integratie vergroot de ongelijkheid‘), maar vindt het perspectief ervan eenzijdig. Dibi observeert het volgende dualisme: ‘(..) in het debat over de multiculturele samenleving is de blanke Nederlander het subject en de donkere Nederlander het object. Het subject neemt actief waar, het object is passief en wordt slechts waargenomen.

Aldus de waarneming van Dibi die met een nostalgische teruggang naar de jaren ’70 waar Marx en Freud nog hoog op hun voetstuk stonden het culturele Oriëntalisme van Edward Said politiek vertaalt en combineert met een Lacaniaanse subjecttheorie over de vorming van het subject. Aardig als hulpmiddel om te filosoferen, maar tamelijk onbruikbaar voor de echte wereld. Maar laten we Dibi nog even volgen in zijn stereotyperingen:

Nu, 14 jaar na ‘Het multiculturele drama’ vindt een radicale omkering plaats. Het object, de donkere Nederlander, neemt actief waar en laat het subject weten in Zwarte Piet een racistische karikatuur te zien.’ En: ‘Ondanks verwoede pogingen van het subject om het object gehoorzaam te doen zwijgen, zal Zwarte Piet zich na 5 december opnieuw manifesteren.‘ Vervolgens stopt Dibi alles in z’n hersenpan en mixt het multicultureel drama, het lageschooladvies voor allochtone kinderen, Zwarte Piet, de donkere Nederlander met zorgen en racisme tot de volgende conclusie: ‘De blanke Nederlander heeft gesproken: racisme is onbespreekbaar.’

Wat moeten we met de generalisaties van Tofik Dibi, ‘leraar maatschappijleer in opleiding‘? Wat beoogt Dibi met generalisaties die elke blanke Nederlander ziet als een subject dat racisme onbespreekbaar vindt? Door de harde koers die Dibi vaart spreekt-ie geen vertrouwen uit in een publiek debat met de blanke Nederlander. De tegenstrijdigheid is dat Dibi als centrale stelling heeft dat de blanke Nederlander niet over racisme wil spreken, maar dat publiceert in de ‘blanke’ Volkskrant dat het signaal geeft dat-ie met de blanke Nederlander over racisme wil spreken. Waarom heeft Dibi zijn observaties opgeschreven heeft en hier laten publiceren als-ie zeker weet dat de blanke Nederlander niet over racisme wil praten? Op wie richt Dibi zich eigenlijk? Of rekent Dibi er stilletjes op dat z’n stelling ‘dat de blanke Nederlander niet wil praten over racisme’ niet klopt?

Foto: ‘Buitenzorg. Door Buitenzorg trokken op de verjaardag van H.M. de Koningin bonte en vrolijke optochten van de feestvierende Indonesische bevolking. Erepoorten en borden met opschriften werden meegedragen en van heinde en ver stroomde de bevolking samen. Sommigen hadden zich verkleed als neger. De “Carnavals-stoet” in de straten van Buitenzorg‘. Bogor, 1946-1950. Credits: Nationaal Archief.