George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Staat

Snyder: Nederland benaderde tijdens WOII situatie van Oost-Europees land

with 2 comments

be

Oliver Grimm van het Oostenrijkse Die Presse interviewt de Amerikaanse historicus Timothy Snyder over diens nieuwste boek ‘Black Earth’. Met als ondertitel ‘Holocaust als geschiedenis en waarschuwing’. In een recensie voor The Guardian omschrijft Richard Evans hoe Snyder de intenties van Hitler ziet: ‘What he wanted was anarchy, a virtually stateless society, denuded of rules, laws and ethics, that allowed the Nazis to do what they had to in the interests of the “Aryan” (ie German) race.’ Omdat in Oost-Europa de vernietiging van de staatsstructuren door de achtereenvolgende en soms afwisselende bezettingen door de Sovjet-Unie en het Derde Rijk het grootst was, maakte dat volgens Snyder de Holocaust mogelijk die volgde uit rechteloosheid.

Oliver Grimm vraagt Snyder hoe dat dan de jodenvervolging in Nederland verklaart waar naar schatting 75% werd vermoord en de omstandigheden van de Oost-Europese landen ontbraken? Snyder meent dat Nederland in West-Europa een geval apart was dat de Duitse bezetting van Oost-Europa het meest benaderde. Als verklaring geeft hij het ontbreken in Nederland van het staatshoofd en de regering, en het was tevens de SS niet de Wehrmacht die tijdens de bezetting het bevoegd gezag uitmaakte. Snyder noemt dat een unieke situatie voor West-Europa. Dit roept de vraag op waarom uitsluitend Nederland in deze situatie terechtkwam.

resolve-1

Foto 1: Schermafbeelding uit interview met Timothy Snyder in Die Presse

Foto 2: Rijkscommissaris Seys-Inquart houdt een rede, staande achter een katheder. Achter hem zit een orkest en voor hem zitten rijen mensen te luisteren. Er zijn vlaggen met hakenkruisen te zien. Amsterdam, 1941.

Advertenties

Slavoj Žižek over vrijheid. Wat stelt het tegenwoordig voor?

leave a comment »

Tragisch als we niet weten dat ons gebrek aan vrijheid een gebrek aan vrijheid is omdat we niet weten dat het een gebrek aan vrijheid is. Kunnen we ons trouwens gevangen voelen als we niet beseffen in een kooi te zitten? Het spel met woorden van de Sloveense filosoof en maatschappijcriticus Slavoj Žižek doet denken aan het begrip ‘unknown unknowns’ van de Amerikaanse oud-minister Donald Rumsfeld. Hoewel beide heren politiek haaks op elkaar staan. Žižek zet zijn woorden in om te onthullen en Rumsfeld om te verbergen.

Žižek meent dat we ingeperkt worden, maar ons niet in moeten laten perken. Met liefde als grootste vrijheid. Echter nooit gegarandeerd succesvol. De val die ingebakken is geeft vrijheid. Vrije ruimte. Zodat het zoeken naar zekerheid onze vrijheid beperkt. Dus wie ons zekerheden garandeert moeten we wantrouwen. Garantie op succes is een fopspeen om onze zoektocht naar echte vrijheid te blokkeren. Maar onbeperkte vrijheid die zich aan niets of iemand  gelegen laat liggen is evenmin gewenst. Zij die dat opeisen zetten de ander opzij.

Žižek ontstijgt maar nauwelijks aan het stereotype van een met zwaar accent sprekende Oost-Europeaan in een Hollywood-film. Zoals in de Marx Brothers film Duck Soup (1933) met de operateske staatjes Freedonia en Sylvana waar chaos en anarchie regeren. Wat moeten we aan met onze vrijheid? Die we mogelijk nog nooit volledig gekend hebben of ons ontnomen wordt zonder dat we het in de gaten hebben. Ach, simpel. Gewoon vragen blijven stellen en niks voor zoete koek aannemen. Ook niet het begrip van vrijheid dat ons opgelegd wordt. Da’s tegelijk een benauwend en een bevrijdend vooruitzicht. Als individu moeten we het zelf doen.

DuckSoup3

Foto: Still uit Duck Soup (1933),

Schotse onafhankelijkheidsstreven toont dat Oekraïne kansen mist

with one comment

De president van Catalonië Artur Mas zou in een referendum voor Schotse onafhankelijkheid ‘ja’ stemmen. Hij legt uit dat Catalonië een referendum door de Spaanse regering onthouden wordt. Mas meent dat als een meerderheid van de Schotten ‘ja’ stemt dat door de EU zal worden erkend en Schotland door onderhandelingen een plek in de EU krijgt. Juist vanwege de zorgvuldige procedure en voorbereiding.

Op een ander front meent de Oekraïense zender Ukraine Today dat gebruikers van sociale media die het Kremlin steunen in het streven naar onafhankelijkheid van de Schotten parallellen ziet met het streven naar onafhankelijkheid in Oekraïne. Maar eerder is het omgekeerde waar. Het Schotse referendum is volgens alle partijen wettelijk, goed georganiseerd, tijdig gepland (al in 2012), heeft maatschappelijke steun en is door overleg tussen vertegenwoordigers van het Schotse en het Britse parlement tot stand gekomen.

Niet door geweld, maar met overleg is het Schotse referendum tot stand gekomen. Dat is de enige juiste manier om te beslissen over onafhankelijkheid. Wellicht was dat begin 2014 in Oekraïne onmogelijk omdat evenals in Spanje de centrale macht uit angst zo’n referendum niet toe wilde staan. Maar het opdelen van een staat is ook niet niks en vraagt tijd en geduld. Bij een boedelscheiding wat de afscheiding van een regio is dienen complexe belangen uit elkaar geknoopt te worden. Dat vraagt rust, overleg en bezinning.

Degenen in Oekraïne die naar onafhankelijkheid streven, zoals op de Krim of de Donbass hadden hun oprechtheid getoond als ze evenals de Schotten of de Catalanen niet hun toevlucht tot haastige manipulatie van referenda of geweld hadden genomen. Ook nog eens met inroepen van hulp uit andere landen. Het onafhankelijksheidsstreven van de staat Azawad in Noord-Mali maakt duidelijk dat het omvormen van een stateloze staat tot een staat een traag proces is dat niet overhaast moet worden. Juist om de culturele bedding van onderop vorm te geven en volken tijd te geven om te wennen aan een idee van verzoening.

Jonas Staal en Moussa Ag Assarid over Azawad. De stateloze staat

with 2 comments

The%20Revolution%20is%20Without%20Frontiers_re-size[e-flux]

Gisterenavond bezocht ik een debatavond op de ‘ambassade’ van Azawad in Utrecht. In kunstcentrum BAK. Een ambassade als onderdeel van een onderzoeksproject met de staat als culturele uiting en uitdrukking van het volk. Voordat het een concrete bureaucratische en zelfs militaire constructie wordt. Beeldend kunstenaar Jonas Staal zocht binnen zijn langlopend project over stateloze staten New World Summit samenwerking met de nu in Frankrijk wonende schrijver en vertegenwoordiger van het seculiere MNLA (Nationale Beweging ter Bevrijding van Azawad) Moussa Ag Assarid. Staal bezocht de regio in mei 2014 en deed er in NRC verslag van.

Azawad is het noordelijke deel van Mali dat in 2012 na een opstand door de MNLA tot staat werd uitgeroepen. Nog door geen enkel land erkend, hoewel er contacten zijn met de Franse missie en de VN-blauwhelmen in Mali. Vergemakkelijkt omdat MNLA en Fransen zich beide afzetten tegen de moslimterroristen van de lokale Al Qaida. Geleid door de Toeareg streeft de beweging voor de multi-etnische bevolkingsgroepen (ook: Songhai, Fula en Arabieren) geweldloos naar zelfbeschikking. Een referendum moet uitwijzen hoe reëel de steun voor onafhankelijkheid is. Omdat er  bodemschatten in de grond zitten kan Azawad economisch levensvatbaar zijn.

Moussa Ag Assarid kreeg kritische vragen over de representativiteit van de MNLA die hij in welluidend en goed navolgbaar Frans -vertaald in het Engels- beantwoordde. Nicolaas Vrijboer schetste op 25 juni 2014 min of meer gelijkluidende bezwaren in een stuk voor de Max van der Stoel Stichting. Ag Assarid weersprak dat de MNLA samenwerkte met moslimterroristen. Hij verklaarde de beeldvorming op drie manieren: 1) Strijders van de MNLA en de terroristen bevonden zich soms in hetzelfde gebied zonder militair samen te werken; 2) Een minderheid van de MNLA ziet militair optreden als hoofddoel; 3) De Malinese regering heeft er belang bij de MNLA in een kwaad daglicht te stellen. Op dit moment vinden er in Algiers onderhandelingen plaats tussen de diverse bevrijdingsbewegingen (ook: HCUA en MAA) en de Malinese regering. Een langlopend proces.

Volgens een toelichting van Staal bestaat de stateloze ‘in de vorm van taal, poëzie, muziek en literatuur, en door symbolen en beelden. Het is kunst die de geschiedenis van van een volk draagt, en daarmee de belofte van een nieuwe wereld.’ Debatdeelnemer en oorlogsjournalist Arnold Karskens gaf het MNLA het advies mee die symboliek te benadrukken en contact met de media te zoeken om juist dat over te brengen. Het debat eindigde met een humanistisch betoog van Ag Assarid dat volkeren zich met elkaar moeten verbinden zonder zich te laten beperken door staatsbelang dat vaak dat volksbelang in de weg zit. Jonas Staal sprak even vlammend en weersprak daarmee terloops het idee dat kunst en kunstenaars maatschappelijk niet relevant kunnen zijn. Of zich in de kunstpraktijk weg moeten laten stoppen en temmen in het vakje ‘politieke kunst’.

Wat te denken van het streven naar een autonome staat Azawad? Juist in de week dat het Britse establishment alles op alles zet om te verhinderen dat het Schotse volk voor autonomie kiest. Deze gebeurtenis is ook van invloed op Azawad en andere stateloze staten die zowel een vorm als legitimatie voor hun aspiraties zoeken. Ze leggen dat uit als het corrigeren van fouten die tijdens de periode van het kolonialisme zijn gemaakt. Hoe grijpen ze hun kans? Sympathiek in het streven van de MNLA is dat uitgaat van culturele uitingen van het volk en militair optreden niet voorop zet. Maar zelfbeschikkingsrecht van volkeren opent een doos van Pandora die tot verzwakking en fragmentatie van bestaande staten kan leiden. Zoals de Russische Federatie waar talloze etnische niet-Russische volkeren naar federalisering of autonomie streven. Het voorbeeld Azawad toont aan dat staatsvorming niet altijd zo vanzelfsprekend is als het lijkt en er ruimte voor correcties wordt gezocht.

Mali_EN_azawad_rev2

Foto 1: Moussa Ag Assarid, ‘The Revolution is Without Frontiers’, met vlag van Azawad.

Foto 2: Azawad, zoals geclaimd door de MNLA.

Opmerking: De reader ‘The Art of Creating a State’ geeft meer bijzonderheden over het project van Jonas Staal. 

Patriarch Kiev verklaart: Putin is in de ban van Satan

with 6 comments

ukr

In de oorlog spannen alle kanten God voor hun karretje. Dat kan zonder probleem, want Hij spreekt niet tegen. Indirect steunt dit de claim dat God een menselijke constructie is. De vraag naar het waarom van deze constructie is de vraag naar het bestaan van de mens. De redenen kunnen veelzijdig zijn. Mensen meten zich de mantel van God aan om een machtspositie te bereiken en anderen onder de duim te houden. Of zich verloren voelend in de kosmos willen mensen zo dolgraag een zin voor het leven buiten het leven vinden dat ze het optuigen tot een verhaal dat dat ondersteunt. Ze smokkelen zo hun eigen oorsprong naar binnen. Vaak tegen beter weten in. Omdat het besef ervan afbreuk doet aan de werking van de constructie is het een dogma van organisaties die God als opperwezen ‘voeren’ de vragen naar het ontstaan van God niet te bediscussiëren.

Maar de oorlog dus. Het is traditie om militairen die de strijd ingestuurd worden te zegenen. Zodat de kans bestaat dat de ene gezegende militair de andere gezegende militair gezegend van de wereld helpt. God moet daar bepaald tureluurs van worden. Omdat de stervenskans in een oorlog aanzienlijk is, lijkt het slim van de legerleiding om militairen te laten zegenen. In het Christendom wordt zo de opoffering van Christus voor de mensheid overgedragen aan de militairen. Met de suggestie dat ook de overwinning van Christus op het leger wordt overgedragen. En voor de ziel een plekje in het hiernamaals als het lichaam het begeeft in de strijd.

In het verlengde hiervan spreken kerkleiders zich tijdens een oorlog soms uit voor een wereldse partij. God wordt dan naar de aarde gehaald om gematerialiseerd te worden in een politieke verklaring. Meestal gebeurt dat op een omfloerste, humanistische manier die de kwetsbaarheid van het menselijk leven benadrukt. Maar soms gaat het verder, zoals het hoofd van Oekraïense Orthodoxe Kerk in Kiev patriarch Filaret in een verklaring van 5 september 2014  doet. Hij windt er geen doekjes om en weet zeker dat president Vladimir Putin in de ban van Satan is en geconfronteerd wordt met eeuwige verdoemenis. Tenzij hij tot berouw komt. Dat is niet niks. Of het werkt is de vraag. Zoals het altijd de vraag is of religie werkt. Ik heb m’n twijfels. Het wachten is op het Moskou Patriarchaat van de Oekraïense Orthodoxe Kerk dat de tegenpartij in de ban doet.

Passage uit de verklaring van patriarch Filaret over president Putin die niet bij naam wordt genoemd maar als nieuwe Kaïn wordt voorgesteld die z’n broer vermoordde. Dus: het Oekraïense broedervolk. Als waarschuwing voor de zonde:

‘Het was op zijn aandringen dat de media in zijn land dag en nacht in vele talen cynische leugens verspreidden over Oekraïne, vijandschap zaaiden tegen het Oekraïense volk, en tegen onze wens om onafhankelijk te zijn en te bouwen aan onze eigen soevereine staat, ze provoceerden bloedvergieten en moord in de Donbass.

Hij verspreidt ronduit flagrante leugens; organiseert en stuurt moordende huurlingen naar ons land, spreekt van “interne conflicten” waarbij hij naar verluidt niet betrokken is; stuurt zijn troepen naar Oekraïne, hij verklaart publiekelijk dat deze krachten daar niet aanwezig zijn. Op het moment dat in de Oekraïne de gesneuvelde soldaten, verdedigers van het vaderland als helden worden begraven, worden de soldaten van zijn land, die in de Donbass stierven, in het geheim begraven, zorgvuldig wordt de waarheid over de omstandigheden van hun dood verborgen.

Deze leider liegt cynisch, zegt dat zijn land geen partij is in het conflict in Oekraïne – hoewel hij er alles aan deed om het conflict aan te wakkeren en te onderhouden.’

russian-priest-belssing-soldier-e1270154750917

Foto 1: Schermafbeelding van een deel van de verklaring van 5 september 2014 van patriarch Filaret over de nieuwe Kaïn.

Foto 2: Russische priester zegent Russische soldaat, 2010.

Opstelten onzorgvuldig in praatje over veiligheid. Hij ziet gezamenlijke inspanning politie en beveiligingsbranche

with 10 comments

Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie stelt dat de nationale staat de veiligheid niet in haar eentje kan realiseren. Daar is een gezamenlijk inspanning met het bedrijfsleven voor nodig. En ook de burger. Opstelten verwijst niet naar afzonderlijke inspanningen van overheid, bedrijfsleven en burger met een gezamenlijk doel -het garanderen van een veilige samenleving- maar naar een gezamenlijke inspanning. Ivo Opstelten vindt dat publieke taken uitbesteed kunnen worden aan het bedrijfsleven, hij vindt dat een goede zaak: ‘Publieke taken zitten niet vastgeklonken aan publieke uitvoering‘. Hij vindt dat de samenwerking tussen beveiligingsbranche en politie nog ‘kan en moet groeien‘. Opstelten zet in op doelmatigheid en rendement van de veiligheid. Door de kwaliteiten, bevoegdheden en kennis van beveilingsbranche en politie naast elkaar te zetten suggereert de minister dat een en ander uitwisselbaar is. Hij stelt daarbij niet de kwaliteit van de beveiliger als voorwaarde, maar het vertrouwen van de burger in de beveiliger. Een norm die ruimte laat om af te wijken van de norm.

Wat voor commentaar verdient dit praatje van Opstelten? Onder beperking kan samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven. Doel van de overheid is om de burger te dienen. De overheid moet via kabinet en parlement daarover verantwoording afleggen aan de burger. Doel van het bedrijfsleven is afwijkend: winst, het eigen voortbestaan en behoud van maatschappelijke acceptatie. Bedenkelijk is daarom dat Opstelten spreekt over een gezamenlijke inspanning van staat en bedrijfsleven. Die kan er per definitie niet zijn. Bevoegdheden en verantwoordelijkheden van bedrijfsleven en overheid lopen daarvoor teveel uiteen. Ze dienen juist gescheiden te blijven omdat de burger wel het kabinet, maar niet het bedrijfsleven ter verantwoording kan roepen. Het zou correcter zijn als Opstelten sprak over afzonderlijke inspanningen van politie, beveiligingsbranche en burger met een gezamenlijk doel: een veilige samenleving. Veiligheid begint bij bestuurlijke zorgvuldigheid.

VPB_Opstelten

Foto: Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie spreekt tijdens de nieuwjaarsreceptie van de Nederlandse Veiligheidsbranche, 16 januari 2013.

Moslims vernietigen boeddhistische tempels in Bangladesh

with one comment

Bij rellen in Bangladesh hebben duizenden moslims gisteren 12 boeddhistische tempels en kloosters, en meer dan 50 huizen platgebrand. Onder de vernietigde tempels zijn eeuwenoude pagodes, zodat cultureel erfgoed in vlammen is opgegaan. De identiteit van de boeddhistische minderheid is aangetast. Ook een hindoeïstische tempel was doelwit. De overheid probeerde de onlusten te beteugelen, maar de politie was in de minderheid. Pas in de loop van zondag kreeg de politie greep op de situatie zodat de rust kon terugkeren.

Kennelijke aanleiding voor deze verstoring van de openbare orde was dat de boeddhistische jongen Uttam Kumar Barua een foto van een verbrand exemplaar van de koran op Facebook had gezet. Moslims vatten dat op als belediging en een vrijbrief om tempels en huizen plat te branden. Mogelijk had de Birmese islam-minderheid Rohingya de hand in de onlusten. Zo’n verwijzing kan ook dienen om een zondebok aan te wijzen.

In een persbericht liet de Bangladesh Telecommunication Regulatory Commission weten dat het Facebook had verzocht de gewraakte foto te verwijderen. De BTRC zei dat het doorging met haar inspanningen om ‘anti-islam-elementen’ van sociale netwerksites verwijderd te krijgen, YouTube te blokkeren en het drong er bij allen op aan om zich te onthouden van het posten van ‘geringschattende’ anti-religieuze berichten en foto’s.

Een trieste dag in Bangladesh waar trouwens niet de onlusten, maar overstromingen het nieuws beheersen. Enkele meer dan 250-jaar oude boeddhistische tempels zijn vernietigd. De staat is te zwak om het gepeupel in de hand te houden en grijpt aan de noodrem door het beperken van de vrijheid van meningsuiting. Direct gevolg van de onlusten is dat de internetvrijheid en de sociale media ingeperkt worden. Enkele vermeende daders zijn opgepakt. De kloof tussen Oost en West over de vrijheid van meningsuiting is opnieuw vergroot.

Foto: Een standbeeld van Boeddha is blijven staan ​​te midden van de ruïnes van een tempel die in brand werd gestoken door een gewelddadige menigte bij Ramu upazila in Cox’s Bazar op 30 september 2012. Credits: Focus Bangla.