George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Spindoctor

Post-waarheid in het Trump-tijdperk vraagt meer bewustwording van de journalistiek en een andere aanpak van de verslaglegging

with 2 comments

Leugens zijn in de publieke opinie steeds meer het nieuwe normaal. We zijn terug in het Oost-Europa van voor 1989. Bedrog en vervalsing als leidend narratief. Misschien kunnen de werken van de mensenrechtenactivisten en schrijvers van toen (Kundera, Havel, Amalrik) ons leren hoe de leugens van nu beantwoord kunnen worden.

De latere Tsjecho-Slowaakse president Václav Havel omschreef dat in het essay The Power of the Powerless (1978): ‘Omdat het regime gevangen zit in zijn eigen leugens, moet het alles vervalsen. Het vervalst het verleden. Het vervalst het heden, en het vervalst de toekomst. Het vervalst statistieken. Het pretendeert geen almachtige en onberedeneerde politie-apparaten te bezitten. Het doet alsof het de mensenrechten respecteert. Het doet alsof het niemand vervolgt. Het doet alsof het niets vreest. Het doet alsof het niets doet.’ Essentieel is Havels constatering dat het systeem ‘gevangen zit in zijn eigen leugens’. Als het pad van de vervalsing eenmaal ingeslagen, dan heeft het geen keuze meer om zich eraan te onttrekken en de waarheid te vertellen. De paradox is dat vanaf een bepaalde kritische grens van vervalsing meer leugens de geloofwaardigheid meer dienen dan de waarheid die de leugens weerspreekt.

Van belang is om te benadrukken dat het bij politici als president Trump gaat om de combinatie van korte- en lange termijn effecten. Het gaat zowel om het vertellen van leugens die de 24 uurs-nieuwscyclus domineren als om het creëren van een systeem van leugens waarin de leugens en het systeem elkaar versterken. Dat plaatst de journalistiek ongewild in de frontlinie van de publieke opinie. Want het regime of de naar het autoritarisme neigende bewind dat alles vervalst, wordt zo gedwongen om de eigen claims op de waarheid te blijven vervalsen en de journalistiek die dat corrigeert in een ultiem gebaar van cynisme af te doen als vervalsing. De vervalsing van 1978 wordt nu nepnieuws genoemd. Het regime dat het heden vervalst stelt de feiten van de journalistiek voor als nepnieuws, en presenteert het eigen nepnieuws als feit.

Villamedia plaatst een beschouwing van Lars Pasveer over schrijver en docent journalistiek Dan Gillmor die probeert een antwoord te vinden op de uitdaging waarvoor de hedendaagse journalistiek gesteld wordt door autoritaire regimes en opinieleiders die een loopje met de feiten nemen. Hij roept journalisten en media op om niet langer als doorgeefluik voor leugens van de Amerikaanse overheid te fungeren: ‘Het excuus dat er enkel verslag wordt gedaan voldoet niet langer. ‘Dit zijn geen normale tijden”, stelt Gillmor. Er is volgens hem oorlog verklaard aan de journalistiek met desinformatie als strategie.’ Gillmor stelt dat een omslag in het denken van de journalistiek over objectiviteit nodig is om een passend antwoord te geven op de vervalsing die de post-Trump waarheid kenmerkt. Dat is een worsteling en zoektocht die niet makkelijk is.

De gedragsregels van de journalistiek dienen aangepast te worden. Ze gelden in een redelijke omgeving waarin alle kanten uitgaan van de feiten. Maar als die omgeving inkrimpt of zelfs verdwijnt, dan komen die regels in de lucht te hangen. Want waar geeft de hoofdregel van de journalistiek ‘Eerbied voor waarheid en voor het recht van het publiek op waarheid is de eerste plicht van de journalist’ nog antwoord op als bij een overheid niet de waarheid, maar de vervalsing ervan centraal staat? Scheiding tussen opinie en feit blijft voor de journalistiek fundamenteel, maar komt in een ander licht te staan als de feiten zelf ter discussie worden gesteld en slechts met toelichting van de eigen opinie kunnen worden beredeneerd of zelfs gerechtvaardigd.

De regering-Trump voert sinds een jaar een campagne met vervalsingen en alternatieve feiten met als doel om de kracht en de acceptatie bij de vaste achterban van het Rusland-onderzoek van speciale aanklager Robert Mueller zoveel mogelijk te verkleinen. Naar verwachting biedt het spectaculaire onthullingen. Politiek werd Trump door de Republikeinse senatoren te verstaan gegeven dat het ontslag van Mueller of verantwoordelijk onderminister van Justitie Rosenstein niet getolereerd zou worden en per omgaande beantwoord zou worden met een afzettingsprocedure. Dus die weg was voor de Trump afgesloten. In zekere zin heeft dat voor de waarheid averechts uitgepakt omdat Trump en zijn waterdragers bij gebrek aan beter het vervolgens nog meer dan voorheen over de boeg van de vervalsing gooiden.

Het hellend vlak van het activisme is voor journalisten ongewenst. Dan gaat een journalist de weg op van de spindoctor (‘het tribunaal van de publieke opinie’) of de politieke activist zoals Glenn Greenwald en houdt op journalist te zijn. Of en hoe de gedragsregels in tijden van post-waarheid aangepast kunnen worden zoals Dan Gillmor beweert is de vraag die voor de journalistiek nu aan de orde is.

Alles moet veranderen in de journalistiek om hetzelfde te blijven, zoals de kernspreuk uit Il Gattopardo luidt. Geen politiek activisme, maar actief nadenken over een nieuwe invulling van de journalistiek. Een ‘objectief‘ verslag op NPO Radio 1 dat uitgebreid de claims op de waarheid over migrantenkinderen door president Trump laat horen inclusief zijn aantoonbare leugen dat een en ander te wijten valt aan de Democraten, maar tegelijkertijd die claims onweersproken laat kan echt niet meer en is ook in 2018 slechte en luie journalistiek die meer aan informatie dan aan desinformatie doet. Nodig bij de journalistiek is bewustwording over het vak en het afwerpen van de schroom om alles bij het oude te laten. Doorgaan op hetzelfde pad speelt de tegenstanders van de waarheid die profijt hebben bij het in gelucht houden van de vervalsing in de kaart.

Foto’s: Tsjecho-Slowaakse postzegels uit respectievelijk 1978 (14e zitting van de permanente COMECON commissie voor Post- en Telegraafcommunicatie) en 1960 (Dag van de Pers).

Advertenties

Parlementaire meerderheid voor stoppen met JSF-project

with 11 comments

GroenLinks wil een parlementaire enquête over de JSF. Het Amerikaanse toestel waarvan de afgelopen dagen in het nieuws kwam dat het opnieuw duurder is geworden. Nu komt het op 61,5 miljoen euro per toestel. Kamerlid Arjan El Fassed stelt tijdens het voortgangsdebat op 5 juli vragen over de oplopende kosten, vertragingen en de technische problemen in het JSF-programma. De partij rekent erop dat andere kritische partijen de roep om een enquête steunen. Eigenlijk wil GroenLinks het liefst uit het JSF-project stappen.

De SP bedient GroenLinks op haar wenken en stelt voor om op 5 juli uit het JSF-project te stappen. Angelien Eijsink van de PvdA steunt GroenLinks evenmin in een roep om een enquête omdat er geen besluit genomen is. Nederland heeft twee testtoestellen voor ongeveer 250 miljoen euro aangeschaft. Onder Balkenende IV stemde de PvdA in met het eerste toestel, en in 2011 kocht de regering-Rutte definitief het tweede toestel.

Voor Nederland is de goedkoopste strategie om het verlies te nemen en nu uit het JSF-programma te stappen. Ondanks de lobby van VVD en CDA. De PVV draaide als gedoogpartner door voor het tweede testtoestel te stemmen. Maar de PVV is nog steeds tegen aanschaf van de JSF. Uit het kamerdebat van afgelopen maart 2012 blijkt dat een meerderheid van PvdA, PVV, SP, GroenLinks en PvdD ervoor is om uit het JSF-programma te stappen. D66 is kritisch op het beste toestel voor de beste prijs. Duidelijk is dat dit niet langer de JSF is.

Foto: Minister van Defensie Hans Hillen met schaalmodel van JSF, 2011

Stelen Jack de Vries en Hans Hillen van de armen en geven ze aan de rijken?

with 5 comments

Voormalig staatssecretaris van Defensie Jack de Vries ziet begin 2011 de overheid als een bedrijf. Die houding van politici om de burger niet langer als onderdeel van de staat te zijn, maar als klant vergroot de afstand die dit type politiek tot de burger aanneemt. De Vries vergroot de kloof met de burger. Zijn vergelijking dat-ie Julian Assange niet als een Robin Hood ziet is een slag in de lucht. Assange claimt dat niet en de vergelijking met een bedrijf gaat mank omdat Assange geen overheidsambtenaar is, maar een buitenstaander.

De Vries gaat in de Haagse politiek door voor gewiekst met een reputatie als goede spindoctor voor Jan-Peter Balkenende. Hij is sinds juni 2011 lobbyist voor de JSF bij het ‘communicatiebureau’ Hill & Knowlton. In landen die dat reguleren is zo’n snelle overstap van beleidsmaker naar lobbyist niet toegestaan. In Nederland wordt deze voormalige staatssecretaris geen strobreed in de weg gelegd om de JSF erdoor te helpen drukken.

Minister van Defensie Hans Hillen is een andere voormalige spindoctor van het CDA die gaat voor de JSF. Als afleiding zegt-ie dat het er minder dan 85 kunnen zijn. Waarom Nederland de JSF moet aanschaffen blijft onduidelijk. Het project loopt vertraging op, het initiële budget is al met 45% overschreden en de toestellen worden steeds duurder. Aanschafprijs en onderhoud gedurende 30 jaar brengt het totaal aan levensduurkosten op minimaal 14,6 miljard euro voor 85 toestellen. Waar blijft de Nederlandse Robin Hood?