Gedachten bij de foto ‘De hal van het Luxor theater’ (1955)

Fotopersbureau Het Zuiden,’De hal van het Luxor theater‘, 1955. Collectie: Stadsarchief ‘s-Hertogenbosch.

In Bioscoop Luxor in Den Bosch wordt Odyssee verwacht die ‘heden’ al draait zoals uit de aankondiging blijkt. Met Sylvana Mangano en Kirk Douglas. Het is donderdag 14 april 1955. Als vanouds de dag dat films ‘uitgaan’. De Italiaanse productie ‘Ulisse van regisseur Mario Camerini en de producenten Dino De Laurentis en Carlo Ponti dateert van 1954.

Elke taal geeft blijkbaar een andere titel aan deze film. In het Engels heet de film ‘Ulysses‘. Waarom de Nederlandse titel niet ‘Odysseus‘, maar ‘Odyssee‘ is heeft er wellicht mee te maken dat de toenmalige Nederlandse marketing de tocht die Homerus beschrijft centraal stelt en niet de door Douglas gespeelde persoon ‘Odysseus‘ die de tocht ondergaat.

Silvana Mangano is zo te zien voor de Nederlandse markt de ster die publiek trekt. Met ‘Bittere Rijst‘ uit 1949 was ze een vedette geworden. De Italiaanse ‘peplum’-films genoten weinig artistieke waardering, maar het publiek was er dol op. Dat woord is afgeleid van het Griekse peplos

De foto van de hal van het Bossche Luxor theater baadt in het licht van 1955. Daarachter wacht het donker. Tenzij men jonger is dan 14 jaar. De passage van het filmbezoek valt samen met de passage van de film. De begrippen doorgang, overtocht, galerij en citaat zijn te verbinden met de foto. Zo’n kluster van betekenissen voelt bijna te deftig om het voorbijgaan in populaire cultuur te tekenen.

Spaanse affiche van de film ‘Ulisse‘ (1954)
Advertentie

El baión met Silvana Mangano

Dit stukje verscheen eerder op George Knight Kort op 15 juni 2012. Licht gewijzigd.

In Anna van Alberto Lattuada danst Silvana Mangano de nieuwe beat, el nuevo compás van 1951. Flo Sandon dubt de zang. El baión wordt een populair nummer in Spanje en Italië. De Spaanse tekst gaat over een grappenmaker, een zwarte zumbón die vrolijk de Braziliaanse baión danst, de zambomba  bespeelt en een vrouw aanspreekt:

Ya viene el negro zumbón
Bailando alegre baión
Repica la zambomba
Y llama a la mujer
Tengo gana de bailar el nuevo compás
Dicen todos cuando me ven pasar
“¿Chica, dónde vas?”
“¡Me voy a bailar, el baión!”

Hoes van een elpee met muziek van de film Anna, Amerikaanse editie van MGM.

Vanwege de verkoop vervangt de Amerikaanse markt de onbekende baión door de goed in de markt liggende rhumba. 

Nanni Moretti brengt in Caro Diario (1993) de ultieme ode aan Silvana Mangano. Kort daarvoor was ze overleden. Mogelijk kende hij de song zowel als citaat uit Cinema Paradiso (1988) van Giuseppe Tornatore (als in Anna met spanning tussen kerk en wereld) als uit het culturele geheugen van Italië: