Interview met Kucherena over Edward Snowden in Rusland

RT’s Sophie Shevardnadze praat met Anatoly Kucherena, de advocaat van Edward Snowden. Z’n contact met de wereld. Hier is het transcript van het interview. Kucherena geeft weinig nieuws dat niet al bekend is. Snowden kan vrij reizen binnen Rusland, z’n vader komt ‘m bezoeken, hij leert Russisch en kreeg al verschillende aanbiedingen voor een baan. De voorwaarde voor asiel die de Russische president Vladimir Putin aan Snowden stelde was te stoppen met lekken ‘die de VS beschadigen’. Kucherana legt nogmaals uit dat de geheime documenten al tijdens Snowdens verblijf in Hong Kong zijn overhandigd aan journalisten. Dat kan niet meer worden teruggedraaid. Kucherena zegt dat Snowden nog documenten heeft die nog niet gepubliceerd zijn. Shevardnadze vraagt niet door of journalisten als Glenn Greenwald of Laura Poitras deze ook in hun bezit hebben. Het blijkt dat Snowden bijna door z’n geld heen is en-ie voor zijn eigen veiligheid betaalt (zie 8′ 00”). Advocaat Kucherana vindt in tegenstelling tot Shevardnadze dat de onthullingen positief hebben uitgepakt.

Veroordeling van Alexei Navalny. En de reacties erop

Criticus van Putin, blogger en politiek activist Alexei Navalny is wegens verduistering veroordeeld tot 5 jaar gevangenisstraf. Door Vladimir Putin, Yves Rocher en een Russische rechter in de provinciestad Kirov. Rechters zijn in Rusland per definitie niet onafhankelijk. Naar verluidt gaat Navalny in beroep. Critici van de zittende regering zien het vonnis als een poging om hem als een politieke tegenstander uit te schakelen. Amnesty International noemt het proces een schijnvertoning en vraagt om Navalny’s onmiddellijke vrijlating.

De berichtgeving over het proces van Navalny leert hoe gekleurd en dubbelhartig media reageren. Ze volgen trouw en kortzichtig de lijn die hun broodheer uitzet. De door het Kremlin gesponsorde nieuwszender Russia Today komt met een verslag dat niet de volle waarheid vertelt en behoedzaam de kant van de Russische regering kiest. Voor een internationaal publiek overgoten met een sausje redelijkheid. Precies het spiegelbeeld van RT’s berichtgeving over Edward Snowden of Julian Assange. RT kiest partij voor Westerse dissidenten om de positie van de Westerse regeringen in de beeldvorming te verzwakken. Maar een Russische dissident steunt het niet. Zoals Amerikaanse media onder druk van de regering-Obama Snowden of Assange niet steunen.

Veelzeggend is dat de Amerikaanse ambassadeur in Moskou Michael McFaul zegt teleurgesteld te zijn in de veroordeling van Navalny en het proces als politiek gemotiveerd ziet. Maar toen afgelopen week activisten van Human Rights Watch en Amnesty een bijeenkomst met Edward Snowden wilden bijwoonden zette iemand van de Amerikaanse ambassade in Moskou Human Rights Watch onder druk. President Putin op zijn beurt steunt Snowden, maar natuurlijk niet Navalny. Mensenrechten bestaan in de praktijk uit dubbele standaarden.

Nieuwsconsumenten moeten beseffen dat media doorgaans niet de journalistiek, maar hun overheid dienen. Om dat te ondervangen is het zaak om per onderwerp een nieuwsmedium te zoeken dat het meest neutraal en volledig is. Dat geeft de beste kans op berichtgeving die weinig verzwijgt of verkleurt. In dit geval viel de keuze op Al Jazeera English. Dat zich trouwens op dit moment herpositioneert om de Amerikaanse markt te betreden. Elke nieuwsconsument moet vooraf deze achtergronden weten om zich over een internationaal onderwerp goed te kunnen informeren. Dat moet eindigen in een app die aangeeft voor welk onderwerp men welk nieuwsmedium raadpleegt. Geen enkel nieuwsmedium is compleet en op alle terreinen neutraal.

178196_Alexei_Navalny(2)

Foto: Alexei Navalny, proces in Kirov, 2013.

Snowden accepteert tijdelijk asiel Rusland

Edward Snowden along with Sarah Harrison of WikiLeaks (left) at a press conference in Sheremetyevo

The Guardian doet live verslag van het optreden van Edward Snowden en de reacties daarop. De klokkenluider belegde vandaag een bijeenkomst  met vertegenwoordigers van mensenrechtengroepen. Snowden heeft in de inmiddels afgelopen bijeenkomst gezegd dat-ie van plan is om eerst asiel in Rusland aan te vragen, en daarna in Latijns-Amerika. Naar verluidt hebben Ecuador, Bolivia, Venezuela, Nicaragua en Rusland positief op z’n asielverzoek gereageerd. Eerder trok Snowden zijn verzoek bij Rusland in toen president Putin als voorwaarde stelde de VS niet te beschadigen. Daar komt Snowden nu op terug. Doel van het gesprek was onder meer de beklemtoning dat mensenrechten inhouden dat iedereen het recht heeft om asiel aan te vragen en dat landen zoals de VS of Europese landen dat niet onrechtmatig mogen blokkeren. Wat ze praktisch nu wel doen.

Russia Today legt uit dat Snowden verklaarde Latijns-Amerika nu niet per vliegtuig te kunnen bereiken en daarom voorlopig in Rusland blijft: ‘can’t fly to Latin America yet’. Volgens ooggetuige Tatyana Lokshina van Human Rights Watch zei Snowden dat zijn taak erop zit: ‘his job is done’. Dit komt overeen met wat journalist Glenn Greenwald afgelopen weken herhaaldelijk verklaarde. Namelijk dat Snowden in Hong Kong de documenten heeft overgedragen aan journalisten. Zij hebben ervoor gezorgd dat de documenten buiten bereik van de Amerikaanse regering en de veiligheidsdiensten op diverse plekken versleuteld zijn opgeslagen. Klaar om onthuld te worden. Maar ook toen president Putin begin vorige week verklaarde dat Snowden onder voorwaarden asiel in Rusland kreeg zat zijn werk er al op. Wellicht niet wat de toelichting betreft, maar wel de onthulling. Wat Snowden bezielde om zijn asielverzoek in te trekken na Putins voorwaarde blijft raadselachtig.

Wikileaks publiceert een verklaring van Edward Snowden. Hij verklaart dat de VS zijn rechten op asiel niet erkennen en andere landen onder druk zetten om dat eveneens niet te doen. Hij ziet er disproportionele agressie van de VS in. Hij benadrukt zonder bijbedoelingen uitsluitend vanuit politieke motieven te handelen. Snowden vraagt de mensenrechtengroepen Amnesty International en Human Rights Watch om hulp bij het aanvragen van garanties op een veilige doortocht van betrokken landen en asiel in Rusland: ‘I ask for your assistance in requesting guarantees of safe passage from the relevant nations in securing my travel to Latin America, as well as requesting asylum in Russia until such time as these states accede to law and my legal travel is permitted. I will be submitting my request to Russia today, and hope it will be accepted favorably.’

Opvallend is dat het bericht dat de Amerikaanse ambassadeur in Rusland Michael McFaul Tanya Lokshina van Human Rights Watch opbelde om haar te vragen de boodschap aan Edward Snowden over te brengen dat de VS hem niet als klokkenluider erkennen. Volgens The Guardian ontkent McFaul nu dat tegen Tanya Lokshina gezegd te hebben. Sergei Nikitin van Amnesty International in Moskou die op de bijeenkomst aanwezig was ondersteunt Snowdens claims en ziet hem wel als klokkenluider: ‘What he has disclosed is patently in the public interest and as a whistleblower his actions were justified.‘ Amnesty begrijpt niet waarom de VS de spionage niet aanpakt en veroordeelt de interventie van de VS die het kwalificeert als betreurenswaardig: ‘Instead of addressing or even owning up to these blatant breaches, the US government is more intent on persecuting him. Attempts to pressure governments to block his efforts to seek asylum are deplorable.’

Foto: Edward Snowden in Moskou. 12 juli 2013. Credits: Tanya Lokshina van Human Rights Watch

Hoe een onafhankelijke opstelling verdween uit Europa

diaporama1832-Montage-du-chapiteau-Pinder1949-4

Europa is de verliezer van de affaire Snowden. Europa is een façade zonder kern, zonder ruggegraat en zonder zelfbewustzijn. De VS leggen ‘bondgenoten’ hun zin op, Edward Snowden heeft de controlestaat op de agenda gezet en kan asiel krijgen in Venezuela, Bolivia en Nicaragua, en de Zuid-Amerikaanse landen verenigen zich tegen de macht van de VS en winnen zo aan zelfbewustzijn. VS, Snowden en Latijns-Amerika zijn zichzelf op hun manier. Maar niet Europa. Het heeft het denken en handelen uitbesteed. Daarmee geconfronteerd vlucht het zelfs voor de verantwoording om uit te leggen waarom het zich zo afhankelijk van anderen heeft gemaakt.

Toen Frankrijk, Spanje en Portugal onder druk van de VS het Boliviaanse regeringstoestel met president Evo Morales waarin Edward Snowden werd vermoed toegang tot hun luchtruim ontzegden, reageerden de Zuid-Amerikaanse landen fel. Ze merkten op dat het waarschijnlijk nog niet tot de VS was doorgedrongen dat het imperialisme niet meer werkte en tegen Europa dat het kolonialisme voorbij is. Hoe relevant zijn de zorgen van Latijns-Amerika, maar hoe onwaar is hun blik op de geschiedenis. Want de Europese landen stellen zich op als kolonie van de VS. Onder normale omstandigheden dringt dat nauwelijks tot de Europese burgers door omdat het indirect werkt. Via het grote geld, de media en de techniek die in handen van de Amerikanen zijn.

Wanneer is de ruggegraat uit de Europese politiek verdwenen? Het lijkt er sterk op dat het te maken heeft met de overdracht van soevereiniteit naar Brussel. Voor het ontstaan van de EEG hadden landen weliswaar meer autonomie maar maakten ze ook deel uit van de NATO. In een Koude Oorlog met duidelijke vijandbeelden. Toch liet dat landen meer ruimte voor eigenheid. De halfslachtige Europudding van vlakke buitenlandse politiek zonder reuk of smaak ontstond vanaf 1992 toen het Verdrag van Maastricht werd ondertekend. Zijn de gemeenschappelijke markt en de euro om economische redenen niet onder Amerikaanse druk tot stand gekomen? Het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid van de EU was het begin van het einde.

Het tij is voorlopig niet meer te keren. Europa is een verloren continent zonder zelfbewustzijn. Wel een economische grootmacht, maar bovenal een politieke dwerg. Door het verdeel en heers van de Amerikanen hebben de Europese landen zich laten opsluiten in een Europees project. Ooit bedacht om de oorlog tussen Frankrijk en Duitsland voorgoed uit te sluiten. Maar de oplossing ligt evenmin in de opwaardering van de nationale staten. Hoewel zonder EU de delen meer zouden zijn dan het geheel van nu, is het vals sentimentalisme om terug te keren naar de 19de eeuw. Daartoe is de overdracht van soevereiniteit te ver gevorderd. Europa heeft zich in een spagaat laten dwingen zonder zicht op focus en concurrentiekracht.

BOgDm46CQAASQ62.jpg-large

Foto 1: Robert Doisneau, Montage du chapiteau Pinder, 1949. Credits: Atelier Robert Doisneau. 

Foto 2: Spaanstalige spotprent: Obama veegt zijn gat af aan de EU. Met dank aan Dirk Poot

Spanje kreeg opdracht om Snowden tegen te houden. Dus?

Update: Venezuela lijkt nog de enige optie voor Snowden. Het IJslandse parlement is met reces gegaan zonder besluit. Opvallend speculeert de universiteitsprofessor Jesus Silva voor Press TV erover dat de VS niet zullen toestaan dat Snowden naar Venezuela vliegt. Maar asiel in een Venezolaanse ambassade acht hij mogelijk. 

De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken José Manuel García-Margallo probeert de storm over het regeringstoestel van de Boliviaanse president Evo Morales tot bedaren te brengen, maar maakt het er eerder erger op. Hij stelt dat zijn land zich niet bij Bolivia hoeft te verontschuldigen voor de problemen met het Boliviaanse vliegtuig en dat de Venezolaanse president Nicolas Maduro niet weet waarover hij spreekt. Deze verwees naar de druk die de VS op landen uitoefent om Edward Snowden geen asiel te verlenen.

García-Margallo verklaart dat hem werd verteld dat Snowden in het toestel was. Hij zegt te hebben gehandeld aan de hand van de feiten die hem gegeven werden. Ze zeiden dat het duidelijk was, dat Snowden zich in het toestel bevond, aldus García-Margallo. Op de vraag of-ie over de VS praat antwoordt García-Margallo dat-ie daar vanwege het geheime diplomatieke verkeer niet over kan spreken. Het Oostenrijkse Die Presse verwijst in een reconstructie direct naar de Amerikaanse ambassadeur William Eacho die Snowdens uitlevering eiste.

De verklaring van de Spaanse minister is om vele redenen opzienbarend. Het bevestigt het verhaal van de Franse premier Hollande die zei niet geweten te hebben dat de Boliviaanse president in het vliegtuig zat. Dat suggereert dat de VS Frankrijk, Spanje en Portugal hebben laten weten dat Snowden in het toestel zat, maar niet dat het ging om een Boliviaans regeringstoestel met president Morales aan boord. Verder roept dit vragen op over de kwalitieit van de Amerikaanse inlichtingendiensten. Ze zaten ernaast. Trouwens het Boliviaanse toestel vertrok niet van het vliegveld waar Snowden in transit zit, maar van een ander vliegveld. Praktisch was het zo goed als onmogelijk voor Snowden om ongemerkt van het ene naar het andere vliegveld te komen.

Maar de meeste vragen roept de afhankelijke houding van de Europese landen jegens de VS op. Het lijkt erop dat de Amerikanen geen volledige openheid van zaken hebben gegeven aan Frankrijk, Spanje en Portugal. Maar dan nog, waarom willen Europese landen meewerken aan de Amerikaanse piraterij en het schenden van de fundamentele rechten van Snowden? Daar geeft minister García-Margallo geen antwoord op. John Pilger omschrijft het in The Guardian als volgt: ‘Unprecedented, Germany’s Der Spiegel has described the Obama administration as ‘soft totalitarianism‘. Europa heeft in de 20ste eeuw genoeg geleden onder het totalitarisme van Hitler, Stalin, Mussolini, Salazar en Franco om nu mee te gaan in het totalitarisme van Barack Obama.

Last Call For Mr Snowden. Geen nieuws, goed nieuws

BOMWNvbCQAA6spB.jpg-large

Op alles valt te gokken. De Britse bookmaker William Hill opent de weddenschap op de verblijfplaats van Edward Snowden. Sluitingsdatum 31 juli. Waar zal Ed Snowden op 1 januari 2014 zijn? Is dit gokken een sport, een verzetje, de bezwering van iets dat niet begrepen wordt of de vinger aan de pols van de tijdgeest? Of verdient het afkeuring omdat het iets van waarde domesticeert in iets vertrouwelijks? Maar toch gebeurt het. Door vraag en aanbod ontstaat een beeld van wat de gokkers het meest waarschijnlijk achten. De VS aan top, Venezuela met stip stijgend en Cuba dalend. Door nieuwe ontwikkelingen is het straks weer compleet anders. 

Met de onthullingen van Snowden en de spionage door de Amerikaanse overheid van de eigen en andere burgers heeft dit gokken niks te maken. Het onrecht blijft ongenoemd. Maar het nieuws is ook zo vermoeiend en moeilijk te begrijpen. Kunnen we het volgen? De New York Times zegt dat de Amerikaanse Postal Service jaarlijks alle 160 miljard brieven en poststukken kopieert en opslaat. Hoe precies is niet bekend. Dit aantal gaat ons voorstellingsvermogen te boven. En het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken laat vandaag bij monde van onderminister Sergei Ryabkov weten dat Snowden nooit asiel heeft aangevraagd in Rusland. Maar op 1 juli liet volgens de BBC consul Kim Shevchenko weten dat Snowden asiel had aangevraagd in Rusland.

Nieuws temt zichzelf. Ook de hype raakt buiten adem. Dan reduceren media een belangrijke klokkenluider tot iemand met een vader, een echtgenote of zonder verblijfplaats. Zoals Hollywood alles terugbrengt tot gedrag van personages. De structuren die de voorwaarden scheppen worden buiten beeld gehouden. Dan gaat het niet om de vraag of generaal A. liegt tegen het parlement, of president Obama zijn principes inslikt omdat-ie bang is door zijn eigen geheime dienst vermoord te worden of dat de grondwet wordt geschonden. Dan gaat het erom welke kans Edward Snowden maakt. Domesticatie als ultieme infantilisering van onderschikking.

20_Mule_Team_in_Death_Valley

Foto 1: Kansen van bookmaker William Hill op verblijfplaats van Edward Snowden op 1 januari 2014. Stand 3 juli 2013.

Foto 2: Mule Team bestaande uit 18 muilezels en twee paarden trekt een wagen met borax uit Death Valley, California. 1883-89.

Europa laat zich ringeloren door VS. Toestel Morales geweigerd

De VS zetten de heksenjacht op Edward Snowden voort. Ze zetten iedereen onder druk om hem te pakken te krijgen. Dat komt niet onverwacht voor wie de jacht van de regering-Obama op klokkenluiders kent. Vreemd is dat Europa zich laat ringeloren door de Amerikanen. Toen bleek dat de VS spioneerden in  gebouwen van de EU uitten ze hun misnoegen. Woedend waren ze. Als het er op aan komt voegen ze zich in de Pax Americana. Dat geeft aan dat Europese landen niet hun eigen beleid hebben en eigen afwegingen durven maken.

Wat is er aan de hand? Het vliegtuig van de Boliviaanse president Evo Morales kwam uit Moskou en werd ineens doorgang over het luchtruim van Frankrijk en Portugal geweigerd. Deze landen kwamen in tweede instantie terug op hun besluit, maar toen weigerden Italië en Spanje. Morales had zo geen toestemming het Europese luchtruim te verlaten. Het Boliviaanse regeringstoestel moest in Wenen landen. Officieel zeiden Frankrijk en Portugal dat het om ‘technische redenen’ was, maar later concludeerden de Bolivianen aan de hand van verklaringen die ze kregen dat het was omdat het vermoeden bestond dat Edward Snowden aan boord van het Boliviaanse regeringstoestel zou zijn. De Bolivianen verklaren dat Snowden niet aan boord was.

De Boliviaanse minister van Defensie Ruben Saavedra die ook aan boord was noemde het weigeren van doorgang een vijandige daad van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat verschillende Europese regeringen misbruikt. En het is krankjorum dat Europese landen zich onder druk laten zetten om de wet te breken en de Boliviaanse president Morales zo te schofferen. Wanneer wordt de EU eens volwassen?

All animals are equal, but Obama is more equal than Snowden

ClaireFontaine

Volgens woordvoerder Dmitry Peskov van het Kremlin heeft Snowden vandaag zelf zijn asielaanvraag aan Rusland ingetrokken vanwege de beperkende voorwaarden die president Putin gisteren stelde. Een voorwaarde was een spreekverbod, de gag order. Dit is merkwaardig omdat journalist Glenn Greenwald in een lange tweet aantoont dat Snowdens rol er zo goed als op zit: ‘Snowden’s leak is basically done‘.

Wat kan en moet Snowden nog doen? Hij heeft volgens WikiLeaks bij Oostenrijk, Bolivia, Brazilië, China, Cuba, Finland, Frankrijk, Duitsland, India, Italië, Ierland, Nederland, Nicaragua, Noorwegen, Polen, Rusland, Spanje, Zwitserland en Venezuela asiel aangevraagd. Eerdere verzoeken waren aan IJsland en Ecuador gericht. Deze landen staan onder sterke druk van de VS om deze asielaanvraag naast zich neer te leggen.

De VS schendt hiermee en met het intrekken van z’n paspoort de fundamentele mensenrechten van Snowden. Amnesty International zegt: ‘Met het intrekken van zijn paspoort hindert de VS Snowden bij de uitoefening van zijn recht om asiel aan te vragen. Een vergaande en bedenkelijke stap. Iedereen, dus ook Snowden, heeft het recht om asiel aan te vragen.‘ De regering-Obama neemt opnieuw een loopje met de burgerrechten.

Tekenend voor de verre van onafhankelijke opstelling van landen die hun eigen afweging maken is hoe de landen waar Snowden asiel heeft aangevraagd de een na de ander redenen aanvoeren en drempels opwerpen om dat niet te doen. Frankrijk lijkt een uitzondering. Daar pleiten de Groenen, de Linkse Partij en het Front National om asiel voor Snowden. Politiek asiel kan door het Bureau voor de bescherming van vluchtelingen en staatlozen OFPRA verleend worden. De Franse president heeft hierin niet meer het laatste woord zoals onder president Mitterand nog wel het geval was. Venezuela lijkt evenmin ontvankelijk voor Amerikaanse druk.

Volgens Jaap de Hoop Scheffer komt Edward Snowden niet voor politiek asiel in aanmerking: ‘Hij is iemand die de Amerikaanse wet heeft overtreden, geen asielzoeker.’ Is het zo simpel? Hiermee probeert deze voormalige secretaris-generaal van de NAVO Snowden te criminaliseren. Het is echter maar net de vraag wie bepaalt hoe de wet uitgelegd moet worden. De Hoop Scheffer en alle waterdragers voor de VS lijken ermee in te stemmen dat dit land Snowdens burgerrechten mag inperken zonder aanklacht of Red Notice order van Interpol.

Foto: Claire Fontaine, ‘Capitalism Kills Love‘. Credits: Galerie Neu, Berlin. 2007.

Snowden vraagt asiel aan in Rusland. Putin stemt toe

5156-03-snowden

Vandaag werd bekend dat Edward Snowden gisteren via zijn vertegenwoordiger de WikiLeaks-medewerkster Sarah Harrison in Rusland asiel aangevraagd heeft. Vanmiddag zei president Putin in een persconferentie dat Snowden in Rusland kan blijven op de voorwaarde dat-ie ophoudt de Amerikaanse partners te beschadigen. Putins uitspraak komt nadat Harrison de asielaanvraag indiende bij een consulaire post van Buitenlandse Zaken op het vliegveld Sheremetyevo waar Snowden verzeild raakte. Daarom kunnen de woorden van Putin als toestemming opgevat worden. Door zijn ingetrokken Amerikaanse paspoort kan Snowden niet verder reizen.

Met de asielaanvraag voegt Snowden zich in het rijtje van gedenkwaardige spionnen die in Rusland belandden. Zoals de in Rotterdam geboren George Blake. Mogelijk verblijft Snowden tijdelijk in Rusland en reist-ie later door naar een ander land. Bijvoorbeeld Ecuador. Z’n situatie in het niemandsland van het Moskouse vliegveld Sheremetyevo was onhoudbaar geworden. Niet ondenkbaar is dat de Amerikaanse en Russische leiders overleg hebben gehad over Snowden. Maar de VS kunnen niet blij zijn dat Snowden met zijn topgeheime documenten op vier laptops in Rusland verblijft. De asielaanvraag van Snowden is een direct gevolg van de harde aanpak van klokkenluiders door de regering-Obama die in de VS geen eerlijk proces wacht.

Foto: Een scherm toont Edward Snowden in een cafetaria op Moskous Sheremetyevo vliegeveld.

Doet het er iets toe of Snowden naar Frankrijk gaat?

8239_10151489336319431_779321299_n

Updat 1 juli: De Franse president François Hollande is woedend dat de Amerikanen de Franse ambassade in Washington en het Franse kantoor bij de VN in New York afluisteren. Hij eist dat de spionage onmiddellijk stopt. Het kwam naar buiten door onthullingen op zondag in The Guardian en Der Spiegel. De Franse Groenen en Jean-Luc Mélenchon van de Parti de Gauche uitten hun woede en roepen president Hollande op Edward Snowden asiel te verlenen. De Groenen noemen als reden dat ‘klokkenluiders een essentiële waarborg voor de democratie vormen’. Ook Marine Le Pen van het Front National roept op om Snowden asiel te verlenen. 

Edward Snowden in transit. Op de Moskouse Sheremetyevo International Airport. Met als einddoel Ecuador volgens WikiLeaks. Met de kanttekening dat Snowden zelf beslist en zijn reisdoel kan bijstellen. Waarom is-ie nog niet vertrokken uit Moskou? Een verklaring is dat-ie een minder verre bestemming op het oog heeft maar dat dit nog niet rond is. Iets van puntjes op de i, en toestemming van de VS krijgen. Twee landen komen in aanmerking: IJsland en Frankrijk. Maar IJsland heeft een conservatieve regering en lijkt minder logisch.

La Douce France. Ondanks de publicitaire rampen die zich de afgelopen weken voltrokken hebben voor de VS zal het Snowden vanwege haar invloed liever in Frankrijk zien dan in Rusland, Cuba of Ecuador. Ook Snowden zal Frankrijk verkiezen boven Ecuador. En zelfs dat land zal vanwege de druk van de VS Snowden liever elders zien. Dus iedereen heeft te winnen bij Frankrijk. Alleen kan de VS dat nu niet volmondig toegeven omdat het zich zo agressief en zelfingenomen heeft opgesteld. Dat bemoeilijkt het smeden van een compromis.

En Frankrijk zelf? Op 10 juni riep de leider van het rechtse Front National Marine Le Pen ertoe op dat Frankrijk Edward Snowden asiel verleende. Gisteren herhaalde ze deze oproep. De linkse Jean-Luc Mélenchon bezocht op 6 december 2012 Julian Assange in de Ecuadoriaanse ambassade in Londen. Dit bezoek was op te vatten als politieke steun aan WikiLeaks. Edward Snowden krijgt juridische en geldelijke steun van WikiLeaks. En de Parti Socialiste met president François Hollande houdt voorzichtig, maar afgewogen afstand tot de VS. Een asielaanvraag voor Snowden die stilzwijgende, diplomatieke instemming heeft van de VS zal het honoreren.

Doet het ertoe waarheen Snowden doorreist? Voor de zaak niet, voor z’n persoonlijk leven wel. Hoofdzaak is dat Snowden documenten in zijn bezit heeft die de illegale spionagepraktijken van de staatsveiligheidsdienst NSA aan de kaak stellen en zwart op wit onderbouwen. De NSA die zoals de andere klokkenluider Russ Tice onlangs heeft herhaald ook senatoren, hoge rechters, journalisten en in 2004 toenmalig kandidaat-senator Barack Obama aftapte. Dat moet ook Obama te denken geven over de macht van NSA-baas Keith Alexander. De paranoia van de hoorzittingen uit de jaren ’50 ten tijde van senator Joseph McCarty herleven voor onze ogen in een in zichzelf verstrikt zittend overheidsapparaat waar met het programma Insider Threat iedere medewerker verdacht is. De echte reis van Snowden is het zoeken van de waarheid door onrecht aan te tonen.

Foto: Norman Parkinson, Cardin Hat over Paris, 1960.