Sitalsing geeft argumenten tegen ongekozen monarch en pleit voor open bestuurscultuur

Journaliste Sheila Sitalsing die voor de Volkskrant werkt is Republikein van het jaar (2020). Een bekroning door ‘Republiek’, sinds kort de nieuwe naam van het Republikeins Genootschap.

Sitalsing meent dat de monarchie die wordt bepaald door erfopvolging niet in een modern Nederland thuishoort. Het handhaven van de monarchie vindt zij niet passen bij een goede bestuurscultuur. Volgens haar kan Nederland goed zonder een monarchie. Zij meent dat we in een tijd leven dat de monarchie meer ter discussie staat dan pakweg 20 of 25 jaar geleden. Koning Willem-Alexander noemt ze een jetset-koning en die perceptie van het staatshoofd vergroot volgens haar de afstand van de burgers tot de monarchie. Sitalsing merkt op dat in het actuele debat over transparantie, een open bestuurscultuur, en macht en tegenmacht er geen plek is voor een ongekozen monarch.

Hoewel uit onderzoek blijkt dat de Nederlandse monarchie een van de duurste van Europa is en daarnaast de kosten niet eens transparant zijn vindt Sitalsing dit toch niet het hoofdargument tegen de monarchie. Dat is wel het democratische gemis. Ook vind ze het niet meer van deze tijd dat de kinderen van het staatshoofd gedetermineerd zijn en geen vrije keuze hebben om iets anders te doen.

Sitalsing heeft kritiek op de zogenaamde mediacode die in opdracht van het staatshoofd door de RVD eenzijdig wordt opgelegd aan de Nederlandse media. Op straffe van uitsluiting dienen ze daaraan te voldoen. Dat ziet ze als chantage door de monarchie, maar ook als zwakte van de Nederlandse media die zich bewust laten chanteren. Een en ander past volgens haar niet in een transparant land met een open bestuurscultuur. Zij meent ook dat de mediacode onnodig is omdat media voldoende waarborgen van een eigen journalistieke code hebben om dat te vermijden wat in de mediacode met overmacht wordt afgedwongen.

Eind 2020 bleek in een opiniepeiling van IPSOS in opdracht van Nieuwsuur dat het vertrouwen in koning Willem-Alexander fors is gedaald. De NOS zei in een bericht: ‘In april van dit jaar had nog 76 procent van alle Nederlanders tamelijk veel of veel vertrouwen in de koning, in december is dat nog maar 47 procent’. Als reden wordt het gedrag van  Willem-Alexander genoemd waar forse kritiek op kwam. Tekenend is Youp van ’t Hek die in zijn wekelijkse NRC-column de aanschaf van een 2 miljoen euro kostende speedboat door de koning ter discussie stelt. De later afgebroken reis naar Griekenland midden in de lockdown brachten de geloofwaardigheid en het inlevingsvermogen van het staatshoofd schade toe.

Het is de vraag of er al sprake is van een omslag in het denken over de rol en plaats van de monarchie. Dat er kritiek op de jetset-koning is die het liefst in het buitenland vakantie viert is duidelijk. Het is ook de vraag of de Oranjepropaganda die altijd zo sterk aanwezig was in de media, die zich gewillig lieten muilkorven, langzaam uitgewerkt begint te raken. De tijdgeest van transparantie, tegenmacht en een andere bestuurscultuur waar Sitalsing op wijst maakt steeds duidelijk hoe achterhaald de monarchie is. Die groeit door deze ontwikkelingen namelijk ‘uit de tijd’. Daarom is het moment gekomen om het pleidooi voor een Republiek serieus te nemen.

Is de tijd voor een breed maatschappelijk debat over de plaats van de monarchie binnen de Nederlandse samenleving aangebroken? Koning Willem-Alexander heeft de afgelopen jaren door zijn gedrag zijn eigen glazen en dat van de Nederlandse monarchie ingegooid. Het lijkt zelfs op een provocatie van iemand die er zelf graag het bijltje bij neergooit, maar dat nog niet goed aandurft. Hij wil de voorrechten van zijn functie niet combineren met de verplichtingen ervan. Dat wringt aantoonbaar en valt de Nederlandse bevolking steeds meer op. De volgende stap is dat het volk gevraagd wordt om zich er eens over uit te spreken wat voor staatsvorm Nederland dient te hebben. Dat debat is altijd van bovenaf gemanipuleerd. Dat past niet meer bij deze tijd. Ook in die zin ondermijnt de roep om een nieuwe bestuurscultuur de monarchie.

Ondraaglijke zwakhoofdigheid en zelfoverschatting van Hans de Boer (VNO-NCW)

hans-boer-nieuwe-voorzitter-vno-ncw

Voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW en CDA’er Hans de Boer doet gepeperde uitspraken in een interview met Frènk van der Linden voor De Volkskrant. Ze hebben stof doen opwaaien. Enkele citaten: ‘Even op z’n Fries, jongens, maar dat gelul wil ik niet meer horen. Brussel? Toedeledoki.’,’Al die labbekakken die hier in een uitkering zitten, díé moeten aan het werk.’ en ‘Voor mij is de MH17, hoe gruwelijk ook, een incident. Zo realistisch moet je zijn.’ Hans de Boer is de spookrijder die pocht dat hij aan de goede kant rijdt.

Van der Linden vraagt De Boer te reageren op kritiek op hem. Hij zou ‘een ongeleid projectiel’ zijn, ‘een man in de war’ en altijd goed ‘voor een paar van de pot gerukte uitspraken’ (volgens Sheila Sitalsing). Dat hoekige opportunisme van een omhooggevallen dorpsjongen maakt De Boer in het interview volledig waar. Hij staat haaks op de traditie van de polder die de verstandhouding, het compromis en het resultaat voorop zetten.

De Boer ontspoort niet in uitspraken over de bijstand, de zelfverrijking van topmanagers of de MH17 ‘als incident’ omdat hij daarvoor geen verantwoordelijkheid draagt. Hij denkt hardop als elke politieke amateur aan de borreltafel. Daarom moet niet te veel belang aan zijn uitspraken gehecht worden. De Boer is zo eerlijk om door te laten schemeren dat hij in de eerste plaats een belangenbehartiger is en voor eigen parochie preekt. Verder dan dit eendimensionale opereren strekken zijn meningen niet. Ze hebben geen meerwaarde.

De Boer ontspoort in arrogantie en zelfoverschatting. Wat opvalt is dat hij publiekelijk zegt niet naar politici te hoeven luisteren, maar dat politici vooral naar hem moeten luisteren. Als dat klopt -wat zeer te betwijfelen valt-, dan is het een verdere ontluistering van het politieke bestel als een politieke lobbyist als De Boer zonder politieke verantwoordelijkheid de lijnen van de Nederlandse politiek zou uitzetten. De Boer is een stoorzender in de polder die met onorthodoxe middelen de rol van idioot speelt om de VNO-NCW te profileren. Lukt dat? 

Foto: Hans de Boer, 2014. Credits: Hollandse Hoogte.