George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Schilderij

‘Dedicated’ in Galerie Sanaa met Halina Zalewska en Peter Koole

leave a comment »

img_7689

Opening op zondag 23 oktober om 15.00 uur met Edwin Jacobs. Te zien tot 27 november 2016. Galerie Sanaa toont vaak werk van Afrikaanse kunstenaars, maar richt deze keer de blik op Oost-Europa. Een bespreking.

Galerie Sanaa toont in een dubbeltentoonstelling de scherpe blik van Halina Zalewska en Peter Koole. Deze twee kunstenaars staan met hun werk midden in de samenleving. Berthe Schoonman van Galerie Sanaa vindt het een uitdaging om dit werk te laten zien. ‘Dedicated’ is de titel. Die zegt veel tegelijk. Dat de kunstenaars toegewijd zijn aan hun werk en aan het onderwerp van hun werk. Er verknocht of zelfs verkleefd mee zijn. Want hun kunstenaarschap is een levenslange opdracht. De titel zegt ook dat de personen die ze beschrijven toegewijd zijn aan hun leven of werk. En dat op hun beurt beide kunstenaars samen met Schoonman hun werk opdragen aan iedereen die er geinteresseerd in is.

Halina Zalewska (1956) werd in Polen geboren en woont nu in Utrecht. Het IJzeren Gordijn sneed Oost-Europa nog af van het Westen. Toen ze in 1980 aan de Rijksacademie in Amsterdam ging studeren wist ze eigenhandig haar werkelijkheid te verschuiven. Maar deze fase liet ze niet definitief achter. Want Zalewska put voor haar werk uit haar eigen leven. Die persoonlijke klik is de voorwaarde die haar drijft. Geen kwestie van aansporing, maar van bezieling. Dat het daar allemaal vandaan komt maakt zij aannemelijk.

Het verleden wekt ze op in beelden van Poolse sleutelfiguren als Bruno Schulz. Maar ook familieleden. Haar vader is niet ver weg. De geschiedenis zoals Zalewska die voor zich ziet is niet af. Zo loopt de vernietiging van Warschau, 1944 over in de puinhopen van Aleppo, 2016. Leed kan iedereen overkomen. De bevrijders van toen zijn de bevrijders van nu. Met als gevolg de totale vernietiging. Zo onherstelbaar is de geschiedenis. Je kunt het maar beter uittekenen voordat het voorgoed verdwijnt. Of weer van gedaante verandert en zich ontworstelt aan de blik.

Tegenover hard staat zacht. Tegenover onrecht staat de natuur die het leed overwoekert als de mens zich terugtrekt. Zalewska neemt een voorschot op de uitkomst en projecteert wensen in haar tekeningen. De natuur wordt zo een proefstuk van hoe het zou moeten zijn. Maar nooit is omdat de werkelijkheid daar te hard voor is. Toch stelt zij het niet voor als een droombeeld, want dat zou een overgave aan haar streven zijn. De uitkomst staat vast als een blauwdruk voor wat komen moet. Maar de opgave is nog niet sluitend omdat de weg erheen nog afgelegd moet worden. Dat is de vrijheid die Zalewska voor zichzelf in haar tekeningen reserveert.

Zalewska is een bewaarplaats van beelden, voorvallen en verhalen. Ze strijden er met elkaar om om als eerste op het papier te komen. In een lijn of een arcering van potlood. In kleur of zwartwit. Die strijd leidt tot combinaties die een geheel worden en de samenvoeging overstijgen. Waaraan niets ontbreekt. Altijd is er plek voor een afdwaling of onvolkomenheid die liefdevol opgenomen wordt. Alles lijkt inpasbaar, maar dat is natuurlijk niet zo. Het moet wel uit de bron geput worden die Halina Zalewska is. En die haar tekeningen diepte, gewicht en een bestemming geven die vertrek en aankomst tegelijk zijn. Zo vallen leven en werk van de kunstenaar samen.

hz

Peter Koole (1958) bekommert zich om mensenrechten. Zijn aandachtsgebieden zijn de Balkan, Palestina, vluchtelingen en de Russische Federatie. In Galerie Sanaa laat hij voor het eerst een serie van vijf schilderijen zien die commentaar geeft op het bewind van de Russische president Putin. Journaliste Anna Politkovskaya van de krant Novaya gazeta werd in 2006 vermoord. Als verjaardagscadeau voor Putin. Op de 7de oktober. De krant pakte in juli 2014 uit met de titel ‘Vergeef ons, Nederland’. De MH17 was neergeschoten. Kort daarvoor waren er de Winterspelen van 2014 in Sochi. Nederland stuurde een zware delegatie waarmee het uit de toon viel. Tegen alle protesten in over de inperking van homorechten in de Russische Federatie. Koning Willem-Alexander dronk een biertje met Putin. Over het lijk van Politkovskaya heen. Er was vijf maanden later de MH17 voor nodig om de Nederlandse regering tot inzicht te brengen dat verbroederen met het Kremlin niet werkte.

Dat alles verbeeldt Koole in deze vijf schilderijen. Hij toont ook het zoeken van Nederland naar zichzelf. Want hij is een in Rotterdam gevestigde Nederlandse kunstenaar die bewust met zijn voeten in de samenleving staat waar hij deel van uitmaakt. In een andere serie doet Koole verslag van het weglachen van de duizenden doden van Screbrenica door Oranje Bavaria-meisjes. Naast de MH17 is dat het andere recente trauma van Nederland. Ze juichen bij een voetbalwedstrijd die Nederland verliest. Als droog en hard commentaar zet Koole daar de Bosnische nabestaanden naast die in hetzelfde gebaar rouwen om hun slachtoffers. Om hun verlies.

De realistische stijl objectiveert en scherpt de gebeurtenis aan. Dat gebeurt tegelijk. Het zijn twee tegengestelde bewegingen. Het resultaat doet denken aan het vertigoshot uit de gelijknamige film van Alfred Hitchcock. De camera rijdt naar achteren en de lens zoomt met dezelfde snelheid in. Het object blijft voor de toeschouwer op dezelfde afstand. Het effect is dat de achtergrond ineens patsboem de voorgrond overweldigt. In detail en grootte. Opzet van die techniek is om een sterke emotionele schok teweeg te brengen. In de film een verbeelding van de hoogtevrees van de hoofdpersoon. Verbeeldt Peter Koole op een vergelijkbare manier ons wegkijken voor de werkelijkheid? Het lijkt er sterk op.

Koole zet ons te kijk en wast onze ziel schoon. Of dat beoogt hij. Om de kijkers niet compleet aan hun lot over te laten voegt hij vaak woorden toe die richting geven. En onze geest voeden. Boete hoeven we niet te doen, maar even goed nadenken over waar we mee bezig zijn roept zijn werk wel op. Hij geeft commentaar op de wereld om ons bij de les te houden. Zonder een pedagoog te worden die ons dwingend één richting opstuurt. Zijn werk vertelt dat onderwerpen als misstanden, onrecht en oorlog een andere vorm van wirwar zijn van wat wij zijn. In die kant van onszelf helpt Koole ons af te laten dalen. Al is het maar voor even. Of we er een vervolg aan geven moeten we zelf weten. Kijken, bewonderen, mijmeren, doordenken of de barricades opstormen, het zit er allemaal in. Dat maakt het werk van Peter Koole uniek.

peter_koole_-_8_journalism_novaya_gazeta_1

Halina Zalewska en Peter Koole blikken hun werkelijkheid in. Het lijkt terloops te gebeuren, maar vraagt een half geleefd leven om zover te komen. Hun bekwaamheid is onmiskenbaar aanwezig, maar dringt zich toch niet voor het onderwerp. Daar passen deze toegewijde kunstenaars wel voor op. Het is bijzonder dat Galerie Sanaa deze tentoonstelling presenteert. Ook gedurfd omdat het voor fijnproevers is.

Foto 1: Berthe Schoonman, Halina Zalewska (zittend) en Peter Koole (v.l.n.r.), 21 oktober 2016.

Foto 2: Halina Zalewska, detail van tekening van Warschau-deel van tweeluik ‘Twins’, 2016. Twee verwoeste steden: Warschau en Aleppo. Tijdens de tentoonstelling is Zalewska in de galerie aanwezig op vrijdagmiddag vanaf 12.00 uur en tekent verder aan de tekening ‘Twins’.  

Foto 3: Peter Koole, ‘Journalism, Novaya Gazeta’, 2014. Olieverf op doek.

Zie hier voor achtergrondinformatie over Halina Zalewska en hier over Peter Koole.

Advertenties

Bagger van Suus Suiker. De zaak van de vervalste schilderijen

with 7 comments

Vervalsingen van de schilderijen van Suus Suiker zouden in Thailand zijn gemaakt. Ze werden in een Bredase meubelzaak aangeboden. De kunstenares doet verslag en spoorde er al 12 op. ‘Ze haalde de werken terug’. Hoe precies is onduidelijk. ‘Bagger’ noemt Suiker de namaak. Dat oordeel roept de vraag wat de kwalificatie van haar eigen werk moet zijn. Het raadsel is niet dat er vervalsingen op de markt worden gebracht, maar waarom iemand op het idee komt juist het werk van Suiker na te maken. ‘Ik neem graag mensen mee op mijn magische pad tussen droom en werkelijkheid’ zegt ze. Of Shop4Art: ‘Suus Suiker haar werk kenmerkt zich door een synergie van abstractie en realisme in een subtiele mix van verf en diverse andere materialen.’ Aha, zit het zo. Suus Suiker is de bagger ontstegen door een magisch pad, synergie en een subtiele mix. Echt?

shop4art-overzichtsexpositie-dec-2013-suus-suiker-01

Foto: Werken van Suus Suiker op overzichtsexpositie van het kunstcollectief Shop4Art, december 2013.

Written by George Knight

2 januari 2015 at 18:45

Jacob Zuma beschadigd door beschadiging schilderij Brett Murray

leave a comment »

Update 31 mei: Het besmeurde schilderij is van de presentatie in de Goodman Gallery verwijderd. Met medeweten van beide partijen. In ruil voor het intrekken van een procedure door het ANC heeft de galerie dat besloten. Satire en vrijheid van expressie lijken zeldzaam in Zuid-Afrika. Maar kunst wordt serieus genomen. 

Een controversieel schilderij The Spear van Brett Murray is besmeurd door zowel de blanke Barend la Grange als de zwarte Lowie Mabokela. De laatste werd hardhandig aangepakt. Juist op het moment dat de ANC via een gerechtelijke procedure een verbod eiste. Het toont een Lenineske pose van Jacob Zuma (1942), de president van Zuid-Afrika. De bravoure wordt verstoord door het geslacht dat uit zijn broek hangt. In de serie ‘Hail to the Thief‘ uit 2010 gebruikt Murray ook communistische symbolen voor zijn maatschappijkritiek.

Veel wijst erop dat het besmeuren van ‘The Spear’ in de prestigieuze Goodman Gallery te Johannesburg een publiciteitsstunt is. Een camerateam van eNews legt het met draaiende camera vast,  galeriemedewerkers of beveiligers grijpen pas in nadat het schilderij besmeurd is en de reden die de blanke man als reden voor zijn daad geeft klinkt vergezocht. Zuid-Afrika zou in gevaar zijn. Het levert eNews veel publiciteit op. Maar reporter Iman Rappetti stelt dat gezien de politieke aandacht voor het schilderij de beveiliging onvoldoende was en er waarschijnlijk ontslagen volgen. En het acrylschilderij schijnt onherstelbaar beschadigd te zijn.

Zuma is polygaam en deed in het verleden stof opwaaien door zijn relatie met vrouwen. Zijn opmerking dat het voor een Zulu-man een misdaad is om een sexueel opgewonden vrouw onbevredigd achter te laten deed de vrouwenbeweging moord en brand schreeuwen. In zijn levenswandel geeft Zuma alle aanleiding voor de observatie dat-ie, plastisch gezegd, zijn lul achternaloopt. Hij bracht zijn land in een lastige positie en moest zich daarom fatsoeneren. De hernieuwde aandacht voor The Spear focust juist op Zuma’s slechte zeden.

Foto 1: Brett Murray, The Spear, Acryl op doek, 2012. Voor de beschadiging. Credits: Alexander Joe,  AFP/Getty Images

Foto 2: Brett Murray, Cash is King (Jacob Zuma) uit de serie Hail to the Thief, 2010. Zeefdruk