The Day the Earth Stood Still (1951)

Dit stukje verscheen eerder op George Knight Kort op 29 augustus 2011. Licht gewijzigd.

In 1951 woedt in de VS paranoia. Joseph McCarthy ageert tegen on-Amerikaanse activiteiten. In The Day the Earth Stood Still hebben Klaatu en zijn robot Gort het beste voor met de mensheid. Mensen moeten in vrede leven, of de aarde zal door de andere planeten worden vernietigd. Communicatie is niet makkelijk. Het wordt een heel gedoe.

ReporterI suppose you are just as scared as the rest of us. 
KlaatuIn a different way, perhaps. I am fearful when I see people substituting fear for reason.  

In de soundtrack van Bernard Hermann klinkt de theremin van Samuel J. Hoffman. Het instrument dat niet aangeraakt wordt maar via electromagnetische velden in de lucht wordt bespeeld. In de naoorlogse jaren komt het ongrijpbare binnen bereik. Vanuit geest of outer space.

Dr. Samuel Hoffman in 1947, op een van de opnamesessies voor Perfume Set To Music.

Bestaat pretentieloos amusement met pretentie? Met als voorbeeld ‘The Secret Music of China’ (1947)

Nu iets geheel anders. Populaire muziek uit 1947. Maar niet zomaar amusement. Het gaat om de LP ‘Secret Music of China‘ van het orkest van Alexander Laszlo met een bijdrage op theremin van Samuel Hoffman. Het is de weergave van een musical. De laatste is in Nederland bekend door de uitgave uit 1999 van Basta Music met 3 CD’s met daarop vreemde salonmuziek van EP’s uit de jaren 1947 -1950. In 1949 werd na een lange burgeroorlog de Volksrepubliek China uitgeroepen.

De vraag hoe pretentieloos amusement pretentie krijgt roept deze LP op. Hoe zuiver is dat?  

Valerio Saggini besteedt in een blogpost uit 2002 aandacht aan deze LP en zegt over het nummer Rape of Nanking: ‘Night. December 13, 1937. Nanking is raging in battle. Women left the maelstrom tremble with fear. Outside the room, a command to halt is heard, and a child calls out: The Japanese are here! In a rush, the crowd tries to escape, but some are too late. Trapped, a group of women return to the room and lock themselves in. A soldier pounds at the door, and then crashes through, followed by others. One girl nearly escapes, but a soldier blocks her way. Amid the uproar and screams, he thrusts at her with his bayonet. Night, December 13, 1937‘.

Pretentieus amusement met een boodschap is een ongekende tussencategorie. Licht amusement gaat nergens over en omvat geen systeemkritiek. Het bedient zichzelf en de industrie waar het uit voortkomt en die gaat voor geldelijk gewin.

Met een variant op de uitspraak van theoloog Harry Kuiter over het mensbeeld en God: ‘Alle spreken over Boven komt van beneden, ook het spreken dat beweert van Boven te komen‘ zou je kunnen zeggen over pretentieus amusement: ‘Alle muziek over Boven komt van beneden, ook de muziek die beweert van Boven te komen‘. Het hoort bij de marketing van de muziekindustrie om een hoger doel te suggereren dat er eigenlijk niet is. Dat wordt er opgeplakt om het beter te verkopen. Meer dan dat is het niet.

Hoe een musical of LP als ‘The Secret Music of China‘ daarin past is nog niet zo makkelijk te beantwoorden. De vorm is die van het amusement van Hollywood dat systeemkritiek per definitie verbergt achter andere doelstellingen: een lopend verhaal waarvan de ‘montage’, de constructie wordt verhuld, individualisering van structuren zodat een aanval op het systeem uit de weg wordt gegaan en aansluiting bij de op dat moment geldende vormgeving van de populaire cultuur.

Ik kom er niet uit wat een project als ‘The Secret Music of China‘ is. Denk ook aan de goede doelen acties van populaire artiesten om het onrecht in de wereld te bestrijden. Dat toont vaak vals en hypocriet. Zie ze dringen om vooraan te staan. Bestaat pretentieloos amusement met pretentie die het echt meent?

Wat brengt 2016? Meer van hetzelfde als 2015? Of iets anders?

Het begin van een nieuw jaar is het moment om stil te staan. Om te voorspellen en te vergelijken. Om terug te kijken op wat geweest is en te wijzen naar wat komt. Kijken in de toekomst. Het is als het bespelen van een instrument zonder het aan te raken. Zoiets als de Theremin. Wetenschappelijk en creatief tegelijk. Zie ook hier. Wat brengt 2016? Nog meer van hetzelfde als 2015? Of komt de dreiging of de oplossing uit onvermoede hoek? Weten wij veel. Voorspellen komt voort uit het willen bezweren van het onbekende. Het in kaart brengen temt dat wat komt. En maakt het levenloos. Vandaag laten we nog maar even alle opties open. Fantastisch.