George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Rome

Gedachten bij documentaire ‘La Stazione’ (1952) van Valerio Zurlini

with 4 comments

Nu eens iets heel anders. Valerio Zurlini (1926-1982) is een Italiaanse regisseur die bij het grote publiek niet zo bekend is als de grote meesters Federico Fellini, Michelangelo Antonioni, Roberto Rossellini of Luchino Visconti. Zelfs tegen de mindere meesters als De Sica, De Santis, Olmi, Germi, Pasolini, Petri, Taviani of Bertolucci moet hij het afleggen in bekendheid. Hij heeft speelfilms gemaakt die in mijn ogen het Italië van de jaren ’60 minder vervreemdend weergaven dan Antonioni of minder imponerend dan Fellini. Zijn constructie oogt natuurlijker zonder dat ook maar in het minst te zijn. Op de achtergrond zeuren oorlog en klassenstrijd, maar overheersen het levensplezier en een esthetische, poëtische realiteit. Niet Frans. Zurlini filmt geen feiten.

La Stazione uit 1952 is een documentaire over het belangrijkste treinstation van de Italiaanse hoofdstad: Stazione di Roma Termini. Zurlini was lid van de communistische partij en werd in 1964 samen met regisseurs als de Taviani’s, Maselli, Lizzani en Loy door de partij aangewezen om de begrafenis van Palmiro Togliatti te filmen. Opgevolgd door Luigi Longo en in 1972 door de charismatische Enrico Berlinguer, de vader van het Eurocommunisme. In de naoorlogse jaren was partij affiliatie in Italië waar een politieke strijd tussen christen-democraten en communisten woedde van belang. Rossellini werd door sommigen minachtend afgedaan als christen-democraat. Zelfs filmstijlen werden gepolitiseerd en door de overheid gesteund of tegengewerkt.

De documentaire is in de stijl van de Cinéma Vérité, een observerende cinema. De Franse filmtheoreticus André Bazin verwoordde het neorealisme (in de brief Ter verdediging van Rossellinizie p. 100) ooit als ‘de documentaire werkelijkheid plus iets’. Het jaar 1952 is een keerpunt. Niet toevallig wordt Umberto D uit 1952 van Vittorio De Sica als de laatste neorealistische film beschouwd. Bazin omschrijft dat ‘iets’ als de beeldkracht, het sociaal engagement, de poëzie, het komische of wat dan ook. Wat is dan de documentaire werkelijkheid van deze documentaire die probeert de feiten zo onbevangen mogelijk weer te geven?

Het heeft geen zin om weg te zakken in getheoretiseer dat al snel op aanstellerij lijkt. In La Stazione zien we een realiteit die we associeren met het Italië van 1952. Punt uit. Hoe geconstrueerd die ook toen was. De marges zijn breed om ons tevreden te stellen en een geschiedenis voor te schotelen die geen geschiedenis is. Denk aan twee beroemde voorbeelden uit de cinematografie, namelijk Oktober (1928) van Sergei Eisenstein en La battaglia di Algeri (1966) van Gillo Pontecorvo. Beide films die respectievelijk 11 (1917) en 9 (1957) jaar na de weergegeven gebeurtenissen werden gemaakt, worden in de geschiedschrijving gebruikt als illustratie ervan. Zo vallen een historische gebeurtenis, de reconstructie en ons begrip ervan samen. Ons beeld van de historische werkelijkheid is vervalst, maar voelt als echt. Er zijn meer voorbeelden, zoals de Nederlandse film De Overval uit 1962 over de overval op het Huis van Bewaring in Leeuwarden. Onze beleving in de wachtkamer derde klasse met Italiaanse arbeiders, boeren, militairen en gezinnen strijdt met esthetiek. Dat we het weten.

Advertenties

Wat heeft de paus van Rome met beschaving te maken?

with 4 comments

De paus van Rome is een grapjurk. Zijn houding bestaat uit bombast, zelfoverschatting en geringschatting van uitgeslotenen. Volgens een bericht in het Katholiek Nieuwsblad zei Franciscus afgelopen vrijdag in een toespraak tot de leden van de Congregatie voor de Geloofsleer het volgende: Euthanasie is geen product van beschaving, maar van secularisatie en een kille beoordeling op grond van nut.’ Daarmee suggereert Franciscus dat secularisatie geen beschaving is, maar het tegenovergestelde ervan. Dat is nogal een onbeschaamde, normatieve, aanvallende en onbewezen uitspraak van de geestelijk leider van de Rooms-Katholieke kerk. Hij houdt er blijkbaar van om degenen die zich niet door het Vaticaan laten leiden op zijn tijd ferm te beledigen.

Zo zijn kerkleiders nu eenmaal. Ze trekken een jurk aan, zetten een petje op, zwaaien met kruiden, zwijmelen weg in rituelen, houden een geloofsgemeenschap gegijzeld, zweren op oude boeken waarvan de oorsprong bewust verborgen wordt gehouden en ontkennen omdat dat de logica van hun bestaansrecht is dat het verticale wordt ingegeven door het horzontale, inclusief de ontkenning ervan. Hun claim is dat ze met hun hele santenkraam normaal en norm zijn, en de ander niet. Misleiding is de kern van religieuze beschaving.

Religieuze organisaties proberen de wereld en hun eigen gelovigen voor te houden dat zij beschaafd zijn en de uitgeslotenen niet. De paus van Rome is de morele spookrijder die uiteindelijk slechts zichzelf gijzelt.

Foto: Schermafbeelding van deel artikelPaus: ‘Euthanasie heeft niets met beschaving te maken’’ in het Katholiek Nieuwsblad, 28 januari 2018.

Een ‘katholieke elite’ heeft kritiek op kardinaal Eijk. Is dat de essentie van hun kerk?

with one comment

Het hoofd van de Rooms-Katholieke kerk in Nederland kardinaal Wim Eijk ligt onder vuur. Hij zou ‘bezielend perspectief’ missen, volgens een ouderwetse bestuursstijl werken die eruit bestaat dat het is zoals hij zegt en de dialoog met de gelovigen niet aangaan. Dat zegt wat Nieuwsuur in deze reportage een ‘katholieke elite’ noemt. Een bisschop, een oud-minister en een ondernemer. De Rooms-Katholieke kerk had in 1830 een aandeel van 62,7% en in 1970 van 40,5% in de bevolking. Door ontkerkelijking en ontzuiling is dat sindsdien teruggelopen tot zo’n 23%. De Rooms-Katholieke kerk van Nederland is een kerk van krimp. Critici verwijten Eijk dat hij een cijferfetisjist is en een juridische scherpslijper. Hij zou een verkeerde benoeming zijn.

Nieuwsuur laat deze ‘katholieke elite‘ kardinaal Eijk afzetten tegen paus Franciscus. Met de suggestie dat de Rooms-Katholieke kerk nog niet verloren is als het een ander personeelsbeleid voert. Eijk zou niet langer kerkleider moeten zijn van de Nederlandse katholieken. Wat deze ‘katholieke elite’ vooral lijkt te storen is dat het negativisme van Eijk op hen afstraalt. Ze leiden onder de strikte (bestuurs)stijl van Eijk en missen de vlotte omgang met publiek en media van Franciscus die hun kerk salonfähig maakt. Eijk maakt het tot een taboe.

Maar ongenoemd blijft is dat Eijk en Franciscus twee kanten van dezelfde medaille zijn. Want Franciscus is hard van binnen en lijkt zacht van buiten. Maar dogmatisch geeft hij op hoofdlijnen geen centimeter toe aan de hervormers. De ‘katholieke elite‘ doet kardinaal Eijk onrecht. In een scherpslijpend instituut kan men nou eenmaal scherpslijpers aan het hoofd verwachten. Het is deze ‘katholieke elite‘ die het niet begrijpt.

Eén jaar na aanslag op Charlie Hebdo. Vaticaan kan niet tegen satire

leave a comment »

De jubileum-uitgave van het Franse satirische tijdschrift Charlie Hebdo wordt een jaar na de aanslag grif verkocht dankzij loyale kopers die graag de gevestigde macht uitdagen. Op de omslag een grimmige God met een alziend oog op het hoofd en op de rug een kalasjnikov. Met de tekst ‘Een jaar later is de moordenaar nog op vrije voeten’. Volgens een bericht in De Volkskrant vinden religieuze instellingen zoals de Rooms-Katholieke multinational Vaticaan met hoofdkantoor in Rome de vrijheid die Charlie Hebdo neemt maar niks.

‘Onder de bedrieglijke vlag van compromisloos secularisme, vergeet het Franse weekblad opnieuw wat religieuze leiders van elk geloof al jaren prediken – het verwerpen van geweld in de naam van het geloof en dat God gebruiken om haar te rechtvaardigen de echte blasfemie is’ (‘dietro la bandiera ingannatrice di una «laicità senza compromes- si», il settimanale francese ancora una volta dimentica quanto leader religiosi di ogni appartenenza stan- no ripetendo da tempo per rifiuta- re la violenza in nome della religio- ne: usare Dio per giustificare l’odio è un’autentica «bestemmia’) vertaalt De Volkskrant een kort commentaar uit de Vaticaanse staatskrant L’Osservatore Romano’ van 6 januari 2016.

Onduidelijk is wat de krant met ‘compromisloos secularisme‘ bedoelt. Als satirisch tijdschrift schopt Charlie Hebdo absoluut tegen heilige huisjes van de gevestigde godsdiensten met hun machtsposities en hun claim op miljarden gelovigen. In hun almacht voelen ze dit niet eens. Secularisme is niet de politieke stroming die religie afwijst, maar alle religies en levensovertuigingen gelijkwaardig naast elkaar zet. Met als consequentie dat de voorkeursposities van gevestigde religieuze instellingen zoals de Rooms-Katholieke kerk ter discussie worden gesteld. Meer is het niet en daar is niets bedrieglijks aan, Charlie Hebdo is daarin glashelder. Of de ‘religieuze leiders van elk geloof al jaren prediken’ dat ze het geweld in naam van het geloof verwerpen moet iedereen die de politiek van het Midden-Oosten volgt zelf maar beoordelen. In de ogen van velen doen de gevestigde religieuze instellingen het geloof en de naam van God meer schade aan dan Charlie Hebdo.

Annexatie van ‘ongelovigen’ door paus van Rome gaat over grens van het betamelijke

with 6 comments

Moeten we ons iets aantrekken van de paus van Rome? Nee. Gelovigen trekken hun eigen plan maar. Ze zijn in Nederland vrij zich te laten inspireren door hun hogere wezens die ze voor zich persoonlijk mogen houden. Of ze die God, JHWH, het Vliegend Spaghettimonster, Allah, Boeddha, Satan een Magische cirkel of hun huisgod noemen. Het maakt niet uit. Maar het wordt anders als religieuze leiders niet de verleiding kunnen weerstaan om zich met andersdenkenden te bemoeien en die willen annexeren in hun religie. Volgens een artikel in het Vlaamse De Morgen heeft de rooms-katholieke paus Franciscus in een open brief gezegd ‘dat God ongelovigen zal vergeven als ze hun geweten volgen’. Waar haalt hij de impertinentie vandaan? Laat hij zich bekommeren om de gelovigen van zijn eigen godsdienst en zijn annexatie van andersdenkenden stoppen.

Samenleving moet afstand te nemen van het professionele voetbal

with one comment

fey

Dat betaald voetbal in een eigen werkelijkheid leeft is een vermoeden dat bevestigd wordt door clubnieuws van het Rotterdamse Feyenoord. Zowel bij het nieuwsoverzicht van Feyenoord.nl als op de twitter-account @Feyenoord valt niets terug te vinden over de misdragingen van de Feyenoord-fans in Rome van afgelopen woensdag en donderdag. De ontmoeting met AS Roma werd ontsierd door het gedrag van de supporters die historische monumenten sloopten of besmeurden. Nederlandse politici boden de Italiaanse autoriteiten hun excuses aan, maar Feyenoord zwijgt. Het imago van Nederland wordt door Feyenoord-supporters beschadigd, maar Feyenoord leeft verder in de eigen bubble van competitie, doelpunten en andere voetbalnieuwtjes.

Moeten de misdragingen van de Feyenoord-supporters naar aanleiding van de gebeurtenissen in Rome en het wegkijken van Feyenoord geen aanleiding zijn voor media, politiek en burgers om afstand te nemen van het professionele voetbal? In publieke, facilitaire en fiscale steun. De Poolse paus noemde voetbal de belangrijkste bijzaak in het leven. Wie nu de reacties ziet van Feyenoord bespeurt een tweedeling. De maatschappij veroordeelt de misdragingen en verwacht op z’n minst een spijtbetuiging, maar de voetbalwereld zelf blijft zichzelf navelstaarderig als hoofdzaak zien zonder enige maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen.

Professioneel voetbal wordt als uitlaatklep getolereerd voor fanatieke supporters die voetbal nodig hebben om stoom af te blazen en door de identificatie ermee een identiteit op te bouwen. Da’s niet verboden, maar het maakt verschil of de samenleving dat juichend omarmt of met misnoegen accepteert. Zoals de politiek sinds 2010 de kunsten in de hoek heeft getrapt. Het professionele voetbal is als globaliserende bedrijfstak waar miljoenen omgaan steeds meer los komen te staan van de wereld van de gewone mensen. Feitelijk is het voetbal deze supporters ontstolen en zoeken ze iets wat allang niet meer bestaat. In Rome hebben ze het niet gevonden en in Rotterdam zullen ze het evenmin vinden. Voetbal verbindt bij uitzondering en verdeelt met regelmaat. Het is beter om dat toe te geven dan het betaald voetbal anders voor te blijven stellen dan het is.

B-NrsAxIgAAMjLh

Foto 1: Tweet van Feyenoord Rotterdam, 19 februari 2015.

Foto 2: Tweet van Mauro Favale, 19 februari 2015.

Gaan uitgeleende kunstschatten terug naar Kiev of de Krim?

with 3 comments

Krim-669x297

Update 21 augustus: Een Salomonsoordeel, de kunstschatten gaan na afloop van de tentoonstelling niet terug naar de door Rusland ingelijfde Krim of naar Kiev. Ze blijven volgens een persbericht van het Allard Pierson Museum in Amsterdam voorlopig op een veilige plek in Nederland. Uitgebreid juridisch onderzoek heeft geen uitsluitsel gegeven. Het museum verwacht claims van zowel Rusland als Oekraïne. Omdat het inschat dat de zaak mogelijk onder de rechter komt geeft het geen commentaar. 

Update 26 maart: Het Allard Pierson Museum maakte volgens berichten in de pers vandaag bekend dat de tentoonstelling met kunstschatten over De Krim tot 31 augustus verlengd is. Dat betekent dat er geen derde museum gevonden is dat deze Duits-Nederlands coproductie wilde overnemen. Het museum geeft er geen zekerheid over waar de kunstschatten uit Krimse musea naar toegaan: naar de Krim of naar Kiev. 

In het Allard Pierson Museum loopt tot en met 18 mei de tentoonstelling ‘De Krim – Goud en Geheimen van de Zwarte Zee‘. Een coproductie met het  LandesMuseum Bonn die daar eerder te zien was en mogelijk doorreist naar Rome. Over die overname kan het Allard Pierson Museum desgevraagd nog geen zekerheid geven omdat het nog niet beslist is. De beschrijving is achterhaald door de politieke realiteit: ‘Nog niet eerder leende Oekraïne zoveel archeologische topstukken van de Krim uit: overweldigende gouden voorwerpen, zoals een zwaardschede en een pronkhelm, en talloze juwelen.’ De bruiklenen komen uit het Nationaal Museum in Kiev, maar ook uit musea in Simferopol, Bachtsjysaray, Sebastopol en Kertsjop. Sommige bruiklenen zijn geleend van musea die in Oekraïne lagen, maar door de Russische annexatie van de Krim ineens in Rusland liggen.

Er kondigt zich een politieke strijd over de bruiklenen aan. De rechts-nationalistische Oekraïense vice-premier en minister van Sociale Zaken Oleksandr Sych (Svoboda) beschuldigde gisteren op een persconferentie in Kiev de Russische autoriteiten ervan dat ze proberen om bruiklenen die nu in buitenlandse musea te zien zijn rechtstreeks teruggestuurd te krijgen naar de Hermitage in St. Petersburg en andere Russische musea. Hij verklaarde dat de bruikleenovereenkomst opengebroken is ten gunste van het Oekraïense ministerie van Cultuur. Zodat de bruiklenen van de musea op de Krim niet naar de Krim maar naar Kiev teruggestuurd zullen worden. Onduidelijk is of de bewering van minister Sych klopt dat dit al met alle betrokkenen geregeld is.

Vraag is of de politieke situatie het openbreken van een bruikleenovereenkomst rechtvaardigt. De Ethische Code van de ICOM biedt weinig aanknopingspunten. Een lenend museum kan klem komen te zitten tussen de eis om niet te handelen als opslagplaats voor illegaal verkregen voorwerpen (2.11) en de verplichting om voorwerpen uit collecties te beschermen tijdens gewapende conflicten (2.21). Maar de Krim is geen Syrië.

Berichten waarop Euromaidan PR zich baseert houden de optie open dat het Allard Pierson Museum straks de kunstschatten niet naar de Krim, maar naar Kiev terugstuurt. Gesteld dat de tentoonstelling die nu daar te zien is niet naar Rome of elders doorreist. Directeur Andriy Malhin van het Centraal Museum van Tavrida in Simferopol verklaart dat de bruikleenovereenkomst pas op 30 augustus 2014 afloopt. Hij merkt op dat het Allard Pierson Museum nog geen officiële verklaring over de teruggave naar buiten heeft gebracht en rekent erop dat de kwestie wordt opgelost. Wat dat dan ook is. Feit dat Nederland en de internationale gemeenschap de annexatie van de Krim door Rusland niet erkennen hoeft nog niet te betekenen dat de door de Krimse musea uitgeleende kunstschatten niet naar daar worden teruggestuurd. Maar evenmin dat het wel gebeurt.

Foto: Speld -fibula- in de vorm van een dolfijn. Op tentoonstelling ‘De Krim – Goud en Geheimen van de Zwarte Zee‘ in het Allard Pierson Museum, Amsterdam.