George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Religieus conservatisme

Robertson: Als je in God gelooft dan ga je naar de gevangenis

with one comment

Televisie-evangelist Pat Robertson citeert instemmend predikant-politicus Mike Huckabee die meent dat het christendom wordt gecriminaliseerd. Robertson trekt het breder: ‘Als je in God gelooft dan ga je naar de gevangenis.’ De VS kent het hoogste opsluitingspercentage ter wereld met 0,716% van de bevolking achter de tralies. Als Robertson serieus meent dat elke christen naar de gevangenis gaat, dan houdt dat in dat hooguit 0,716% van de Amerikanen christen is. En dat is minder dan de 71% die volgens de statistieken christelijk is. Hooguit 1 op de 100 christenen verdwijnt in de gevangenis. Waarom worden die andere 99% niet opgepakt?

Aanleiding voor Robertsons uitspraak is griffier Kim Davis in Rowan County, Kentucky die als weigerambtenaar huwelijksaktes voor koppels van hetzelfde geslacht -zeg: homohuwelijk- niet wilde uitgeven omdat ze meent onder Gods autoriteit te handelen. Davis zegt in conflict te zijn gekomen met haar geweten: ‘I owe my life to Jesus Christ who loves me and gave His life for me’ en ‘To issue a marriage license which conflicts with God’s definition of marriage, with my name affixed to the certificate, would violate my conscience. It is not a light issue for me. It is a Heaven or Hell decision.’ Op 3 september werd ze wegens minachting van de rechtbank die haar opdracht had gegeven om huwelijksaktes uit te geven gevangen gezet en op 8 september weer vrijgelaten. Een speciale aanklager bekijkt of Davis wegens officieel wangedrag aangeklaagd dient te worden.

Maak religie in de kritiek erop niet groter dan het is

leave a comment »

pri

Voor alle duidelijkheid: we hoeven kerken het leven niet zuur te maken. (..) Maar bij niet-gelovigen ontstaat lichte ergernis als de bezieling waarmee zij dagelijks werken aan een vreedzame samenleving niet op waarde wordt geschat, alleen omdat die niet opborrelt uit expliciet religieuze bron.’ Aldus Leonie Breebaart in haar column voor Trouw die in de titel aangeeft waar het om gaat: ‘Religie heeft niet het monopolie op zingeving.’

Breebaart verwijst naar Arie Slob en Gert-Jan Segers van de ChristenUnie die vorige week in een opinieartikel  in Trouw ervoor pleitten om religie niet uit het publieke domein te verbannen. Ze menen dat liberale partijen lijden aan religiestress. Een in christelijke kringen populaire term die enkele jaren geleden werd gemunt door theoloog en algemeen secretaris van de Remonstrantse Broederschap Tom Mikkers in ‘Religiestress; Hoe je te bevrijden van deze eigentijdse kwelgeest’. Mikkers gebruikt het begrip ‘religiestress’ om door associatie religiekritiek in een ongunstig daglicht te zetten. En zo religieuze organisaties in bescherming te nemen.

In 2012 duidde ik de initiatiefnemers van de religiestressmeter die religiestress menen te kunnen meten: ‘Door de initiatiefnemers wordt een tegenstelling gesuggereerd die niet uit het secularisme voortkomt. Hier waart de geest rond van een behoudende religie die het verlies van voorrechten presenteert als aantasting van rechten. Waarom projecteren ze oude vijandbeelden? Ze zijn zelfs zo schrander om hun bedoelingen te maskeren door anderen te vragen de stap naar de moderniteit te zetten. Maar hoe kunnen theologen met wetenschappelijke pretentie in hemelsnaam menen dat volgens het secularisme religie terug in de kast moet?

Wat Slob en Segers beweren komt voort uit de vrees dat het terugdringen van voorrechten van christelijke organisaties doorschiet in de afbraak ervan. Da’s hun politieke marketing die dient om zich te profileren als beschermers van het christelijk gedachtengoed. Een onterechte angst, want liberale partijen als D66 streven naar een gelijk speelveld voor alle religies en levensovertuigingen en hebben nooit uitgesproken om religies uit het publieke domein te bannen. Om het secularisme te realiseren waarbij de overheid alle religies en levensovertuigingen gelijkwaardig waardeert en garandeert moeten de voorrechten van bestaande religies afgebroken worden. Slob en Segers weten dat als geen ander, maar doen net alsof ze dat niet begrijpen.

Leonie Breebaart praat over niet-gelovigen. De term verbindt iedereen ongelukkig aan religie. Maatschappelijk achterhaald omdat een meerderheid van de bevolking zich niet (meer) laat inspireren door religie. Ze geeft religie te veel eer door het te zien als richtinggevend. Da’s het allang niet meer. Slob en Segers doen aan belangenbehartiging voor de eigen achterban. Ze willen de afbraak van hun voorrechten vertragen. Da’s hun goed recht. Dat verdient geen ergernis, maar begrip. Andersdenkenden die dit achterhoedegevecht van Slob en Segers op waarde schatten hoeven zich er niks van aan te trekken omdat het nog nauwelijks relevant is.

Foto: Boeddhistische priester, Japana, 1915: Buddhist Priest: “When the Buddha priest of Japan seats himself among his congregation to preach, he wears the simplest of robes, a white or sober-hued cassock, but when he opens the sutra or recites the litany, his vestments are of brocade that would serve worthily to drape a throne. Buddhist priests live on contributions of their parishioners and on the income of their lands, now greatly reduced.

Moge Allah je straffen. Gebrekkige selectie PvdA

with 2 comments

Het grootste raadsel van de twee Turks-Nederlandse kamerleden is niet dat een ervan Ahmed Marcouch toewenste dat Allah hem mocht straffen. Wat in een klap duidelijk maakt dat ze niets in de PvdA te zoeken hebben, want zo’n argument is zelfs een islamitische partij onwaardig. Of dat ze van conservatief-islamitische snit zijn.

Het raadsel is waarom iemand die zoiets zegt ooit als kaderlid is geaccepteerd binnen de PvdA. En vooral omdat het om een lid van de Tweede Kamer gaat. Dit zegt met terugwerkende kracht dat de werving, selectie en interne scholing van de PvdA niet op orde was. Dat vraagt om een onderzoek wat er fout is gegaan en of dat alles nu beter geregeld zijn. De episode met de twee uit de fractie gezette Turkse Nederlanders roept de vraag op of de PvdA zelf wel weet waar het voor staat en met welke mensen het het sociaal-democratisch gedachtengoed wil representeren.

Maar de Tweede Kamerfractie had moeten weten wie ze binnenhaalde met Öztürk, zeggen ze in Limburg waar hij Statenlid was. ‘Aan de sociaal-democratie had hij amper een boodschap. Hij maakte zich drukker om ritueel slachten dan om de werkgelegenheid in Limburg,’ zegt Marcel Kleinen, voorzitter van de PvdA in Limburg.’ aldus Elsevier.

Gebedsruimten zijn geen kerntaak van universiteiten. Weg ermee

with 9 comments

gebed

Dat het hier om een verzoek van en voor islamitische studenten gaat wordt niet met zoveel woorden gezegd. Opvallend dat activistische moslims zich niet zodanig bekendmaken. Is het aan de Erasmus Universiteit (EUR) of een niet-bijzondere academische instelling om studenten van een gebedsruimte te voorzien? Nu al is er voor de EUR moslim studenten en -medewerkers een islamitische gebedsruimte waarvan ze gebruik kunnen maken. Dat moet genoeg zijn. Niets let de studenten om buiten collegetijd te bidden. Zodat tegelijk vermeden wordt dat ze medestudenten onder druk zetten om ook gebruik te maken van de gebedsruimte.

Hoe ongepast is het om een universitaire instelling die de naam van de humanist Erasmus draagt de eigen wil op te willen leggen? Universiteitsbesturen reageren verschillend op het verzoek van de activistische studenten voor een gebedsruimte. Ze kunnen beter een lijn trekken en dat verzoek gezamenlijk afwijzen. Wellicht onder subsidiëring van studentenverenigingen die buiten de universiteitsgebouwen gebedsruimtes inrichten. De petitie tekent de truttigheid en de behoudzucht van een minderheid islamitische studenten die haaks staat op academische ruimdenkendheid. Weliswaar heeft ieder recht op eigen religiositeit, maar het is niet de academische instelling die daarin moet voorzien. Studenten dienen hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Foto: Schermafbeelding van petitie ‘Nieuwe gebedsruimte Erasmus Universiteit Rotterdam’, 23 mei 2014.

‘That Jew died for you’ past in concurrentiestrijd tussen religies

with 6 comments

Religieuze misleiding is aan de orde van de dag. Religies concurreren met elkaar en proberen elkaar van de markt te verdrijven. De sterkste wint. Katharen of Albigenzers werden in de 12de en 13de eeuw door de katholieken bestreden. De Inquisitie ging door met de vervolgingen tot er geen katharen meer waren. In het Midden-Oosten vechten shiitische moslims tegen soennitische moslims. Of tegen Alevieten, Ahmaddiya of Quranisten. Hindoes vechten met moslims. De islam concurreert met het jodendom. Christendom concurreert weer met jodendom. De islam maakt korte metten met christenen. De religieuze markt is blijkbaar een lucratieve markt waarop veel te winnen valt. Zieltjes, geld, macht en invloed. Dat doel heiligt de middelen. 

De film ‘That Jew died for you‘ past in het patroon van mededinging tussen godsdiensten. De kritiek erop is dat de historische Jezus ingelijfd wordt als christen, terwijl-ie jood was. Het wordt zelfs de meest smakeloze YouTube-video ooit genoemd. Nu al met meer dan 1 miljoen hits. ‘That Jew died for you‘ is geproduceerd door de conservatief-christelijke organisatie ‘Jews for Jesus‘. Religieuze organisaties eigenen zich de verhalen van andere religies toe. Ze annexeren die alsof ze onderdeel van de eigen bron uitmaken. De herkomst is het patina van religie. Om de vraag naar de menselijke constructie ervan nog meer aan het zicht te onttrekken. Religie is een vechtmarkt vol smakeloosheid, meedogenloosheid en hardheid. Opdat de eigen groep wint.

Marketing, secularisme en de onzin van religiestress: Tom Mikkers

with 4 comments

4788241466_02cb89e50d_z

Theoloog en algemeen secretaris van de Remonstrantse Broederschap Tom Mikkers heeft het begrip ‘religiestress‘ gemunt in zijn boek ‘Religiestress; Hoe je te bevrijden van deze eigentijdse kwelgeest‘. Een zelfhulpboek ‘over religie voor een samenleving waarin het redelijke religieuze spreken en het redelijk spreken over religie steeds ingewikkelder zijn geworden.’ Op de markt gebracht door Uitgeverij Meinema dat ‘Moderne theologie, spiritualiteit, zingeving en liturgie‘ tot zijn belangrijke aandachtsvelden rekent. In 2011 ontving Mikkers de Spaanprijs, ‘een tweejaarlijkse mediaprijs voor christelijke communicatie in brede zin‘.

In de toelichting claimt Uitgeverij Meinema: ‘Religie veroorzaakt stress in Nederland, bij geloven en nietgelovigen. Hoe komt dat? En vooral: hoe komen we van die stress af?‘ Is dat echt zo? Niet aantoonbaar is hoe dit gemeten is en met welke werkelijkheid deze slotsom overeenkomt. Mikkers lijkt eerder een bezwaar tegen religie te suggereren dat voortkomt uit een combinatie van provocatie, slimme marketing en een gat in de markt. Sinds de affaire-Stapel moeten we trouwens extra opletten met dit soort claims. Tom Mikkers is theoloog en geen sociaal-psycholoog. Gaat-ie met zijn boek wetenschappelijk zijn boekje niet te buiten?

Vraag is waar religiekritiek eindigt en religiestress begint. In een docentenhandleiding bij ‘Religiestress‘ wordt dat omschreven: ‘Wanneer verwordt godsdienstkritiek tot religiestress? Met andere woorden: wanneer begin je zelf last te krijgen van de door jou geuite kritiek op een godsdienst – je eigen of die van anderen?‘ Mikkers gebruikt het begrip ‘religiestress’ om door associatie religiekritiek in een ongunstig daglicht te zetten. En zo religie in bescherming te nemen. Voor een idee van objectiviteit geeft-ie religie ook wat vegen uit de pan.

Sinds kort is er een test, de religiestressmeter. Naast Tom Mikkers zijn de katholieke mediawetenschapper Eric van den Berg en de katholieke theoloog Frank Bosman initiatiefnemers. De samenwerking binnen dit gezelschap theologisch geschoolden oogt incestueus. Zo verwijst Bosman in het programma Kruispunt van RKK naar Mikkers en het begrip ‘religiestress‘ alsof ze elkaar niet kennen en hij frank en vrij als een buitenstaander oordeelt. Dit gebrek aan openheid van Bosman is niet eenmalig, zie hierhier en hier.

De kleuring blijkt uit de inleiding bij de religiestressmeter: ‘Het seculiere geluid klinkt steeds vaker en steeds harder. Religie moet en zal achter die voordeur. Terug in de kast. Behalve dan degene die het liefst zo ongenuanceerd mogelijk met uiterst conservatieve standpunten komen. Die gooien we het liefst op prime-time voor de leeuwen. Ben jij modern en seculier en wil je wel eens weten of religie ook bij jou stress veroorzaakt? In enkele minuten weet je of je een verlichte Boeddha bent, of een genadeloze Grootinquisiteur!’ 

Door de initiatiefnemers wordt een tegenstelling gesuggereerd die niet uit het secularisme voortkomt. Hier waart de geest rond van een behoudende religie die het verlies van voorrechten presenteert als aantasting van rechten. Waarom projecteren ze oude vijandbeelden? Ze zijn zelfs zo schrander om hun bedoelingen te maskeren door anderen te vragen de stap naar de moderniteit te zetten. Maar hoe kunnen theologen met wetenschappelijke pretentie in hemelsnaam menen dat volgens het secularisme religie terug in de kast moet?

Foto: Religie in Japan. Toverlantaarn. OSU Special Collections & Archives Research Center

Met Ziauddin Sardar op weg naar een seculiere islamitische staat

with 10 comments

219972763019916903_b7PX0DJT_c

De van oorsprong Pakistaanse wetenschapper en schrijver Ziauddin Sardar is voorzitter van het in Londen gevestigde Muslim Institute. Dat zoekt de dialoog tussen moslims en niet-moslims, en tussen moslims van verschillende geloofsstromingen. Het Institute wil bemiddelen tussen Oost en West, controversiële vragen helpen stellen over geslacht, minderheden of seksuele geaardheid, evenals over dogmatiek en geloof waarvan het vindt dat moslims die moeten aanpakken. Uiteindelijk doel is de hervorming van de islam.

Ziauddin Sardar meent dat door het kolonialisme het vertrouwen tussen de islam en het Westen is verstoord. Da’s zijn socialistische kijk op de geschiedenis. Daarom dient volgens hem de relatie opnieuw opgebouwd te worden. Het intellectuele vermogen van de islamcultuur dat door het kolonialisme verloren is gegaan moet hersteld worden zodat moslims met vertrouwen aan de 21ste-eeuwse moderniteit  kunnen gaan deelnemen. Dat proces kan er op zijn beurt voor zorgen dat het Westen tot het inzicht komt dat culturen op basis van gelijkheid naast elkaar kunnen bestaan. Dat het Westen het samen met andere culturen moet zien te rooien.

Sardar ziet het islamitisch fundamentalisme als het laatste toevluchtsoord van de machtelozen. Het is een produkt van een traditioneel systeem met een romantische notie van de islam dat ook nog eens met de rug naar de toekomst staat. Radicalen vinden daarin legitimatie voor hun acties en bieden misplaatste trots. Maar uiteindelijk is het een doodlopende weg met lege slogans die niet bij deze tijd passen en niets bieden.

Juist daarom is hervorming nodig ondanks het idee van conservatief-fundamentalistische moslims dat de islam per definitie niet hervormd kan worden. Dat valt te betwijfelen. Hervorming kan via zelfkritiek en kritisch denken. Daartoe moet de hele islam op de schop om het weg te halen uit het Middeleeuws denken waarin het nu verkeert: de sharia en de scheiding van kerk en staat, de positie van de vrouw, minderheden en homosexuelen, koranonderzoek, individualisering en de inperking van de islamitische geestelijkheid.

Vanavond organiseert het Muslim Institute een gesprek over een seculiere islamitische staat. De deelnemers willen secularisme en islam verzoenen. Net als bij christenen bestaat er misverstand over wat secularisme inhoudt. Vraag is ook hoe islamgeleerden het begrip omschrijven. Wat is er nodig om het voor moslims acceptabel te maken, zodat het in het debat een rol kan spelen? Het valt in ieder geval te wensen voor de moslims dat er een islam ontstaat die het belang van het volk voorop zet. Maar de gedachten van Ziauddin Sardar en andere seculiere moslims dat de islamitische staat overbodig wordt als de Arabieren op zoek gaan naar seculier politiek bestuur lijkt voorlopig nog een wensdroom. Maar wel met perspectief voor de verre toekomst. Bij het Muslim Institute wordt dat voorbereid. Zo’n debat van binnenuit is beter dan al het andere.

Foto: Evenwicht zoeken.