George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Poolen

Petitie: Vernieuwing kiesstelsel. Over ‘electoraal poolen’

with one comment

pe

Vernieuwing van het Nederlandse kiesstelsel is nodig. Of liever gezegd: vernieuwing van het politieke bestel is nodig. Want het kiezen, ofwel het electorale proces is slecht een onderdeel van het totale politieke bestel van de staatsinrichting met regering, parlement, staatsinstituties en politieke partijen. Enfin, eerst het kiesstelsel.

In 2010 benaderde ik wat Rudy van Belkom nu voorstelt op een andere manier met het voorstel van ‘electoraal poolen’. Ik lanceerde het om het centrum te versterken, het belang van partijen te relativeren en de burger in de bestuurdersstoel te krijgen. Dat poolen komt erop neer dat kiezers met een gedeelde voorkeur elkaar als het ontbrekende stukje van de puzzel vinden en samen als pakket stemmen. Stel dat kiezer A twijfelt tussen D66 en PvdA, kiezer B tussen D66 en GroenLinks en kiezer B tussen GroenLinks en PvdA. In dit voorbeeld spreken ze dan samen af om 1 stem op zowel D66, PvdA als GroenLinks uit te brengen. Het voorbeeld kan uitgebreid worden over meer kiezers en in andere combinaties. In 2012 probeerde jongerenbeweging G500 een andere oplossing van gesplitste stemmen uit en noemde het de stembreker. Omdat het te ingewikkeld was sloeg het niet aan. Het stond ook haaks op het idee van electoraal poolen dat de macht terug wil geven aan de burger zonder het te institutionaliseren in een pseudo politieke partij of beweging als G500.

Het voorstel van Rudy van Belkom gaat uit van dezelfde aanname als electoraal poolen, namelijk dat niet alle kiezers volledig achter alle standpunten van een bepaalde partij staan, maar hun loyaliteit over partijen willen verdelen. Maar het verschil is dat hij het programma van een partij niet buiten schot laat en beoogt dat in een tweetrapsraket van kiezen en eliminatie bij te stellen door een hiërarchie in standpunten te bewerkstelligen. Om zo de werking van een partij van buitenaf bij te sturen. Vraag is of dat haalbaar is. Het gedachtengoed van politieke partijen komt doorgaans na veel wikken en wegen, dus intern polderen tot stand.

Het standpunt dat ego’s en populisme naar de achtergrond verdwijnen door per thema een standpunt van een partij te kiezen, zal naar verwachting in de praktijk eerder de andere kant opwerken. Want de klassieke, niet-populistische partijen die hun taak verantwoord opvatten presenteren in hun programma hun gedachtengoed als totaalpakket. Met zoals dat in politieke termen heet een mix van ‘zoete’ en ‘zure’ standpunten. Als kiezers daarin een rangorde kunnen aanbrengen is het aannemelijk dat ze de voorkeur geven aan de ‘zoete’ standpunten die hun eigenbelang dienen, het snelst renderen of het best bij hun karakter harmoniëren. Het is logisch om te veronderstellen dat de lange termijn strategie daardoor nog verder naar de achtergrond verdwijnt dan dat in de partijprogramma’s met een horizon van maximaal vier jaar toch al gebeurt.

Meer zie ik daarom in electoraal poolen dat de partijprogramma’s ongemoeid laat en ze in hun totaal weegt. Trouwens software van Liquid Feedback bevat nu al uitgewerkte toepassingen om minderheidsstandpunten in een technische omgeving van E Democracy ofwel internet-democratie te wegen. In een continu proces. De Piratenpartij heeft het als een van de kernpunten in het partijprogramma opgenomen. Ook daarom zal het geen wonder zijn wat op dit moment mijn electorale pooling ‘waarschijnlijkheid’ is: 60% Piratenpartij; 20% GroenLinks en 20% Partij voor de Dieren. Maar die stem kan ik nu nergens kwijt. Zal dat ooit wel kunnen?

Foto: Schermafbeelding van petitie ‘Vernieuwing Nederlandse kiesstelsel’, 18 september 2015.

Advertenties

Politieke hervorming is het antwoord op populisme van PVV en SP

with 4 comments

Hebben Jan Marijnissen en Geert Wilders de verruwing van de politiek op hun geweten? Mogelijk gemaakt door voorbereidend breekwerk van Pim Fortuyn in 2001-2002. Nee, want het onderschat de continuïteit. Vanaf 1994 toen het eerste Paarse kabinet aantrad hebben politieke partijen talloze kansen op politieke hervormingen bewust geblokkeerd. Ze zijn hoofdzakelijk bezig met hun positionering, onderlinge relatie en voortbestaan. In dat autisme naderen gevestigde partijen de Amerikaanse Democraten en Republikeinen.

De links-populistische SP en de rechts-populistische PVV voegen zich in dat politieke klimaat. Met een ruwe toon en een nederlaagstrategie hebben ze als nieuwkomers de grenzen opgezocht. Maar dat deden ze binnen de voorwaarden van een stagnerende politiek die zelf al lange tijd de ramen had gesloten voor hervormingen. En niet te vergeten ontbrekende machtsdeling met en inspraak van de burger. Zelfs kleinschalige experimenten zijn door de zittende politiek geblokkeerd of gefrustreerd. Zoals het burgemeestersreferendum.

Het succes van de PVV is het tekortschieten van de zittende politiek. Moet men dat de PVV of de rest verwijten? Het is niet de tragiek dat rechts nu cultureel de macht terugeist, maar dat het centrum geen plek voor opvattingen is zonder uitsluiting van anderen. Dan nam ook het bestaansrecht van Wilders af. Critici van Wilders worden ongewild onderdeel van de polarisatie die ze zeggen te bestrijden. Dat bouwt echter niets op. Daarom ligt de oplossing voor Wilders niet in de kritiek op hem, maar in de uitwerking van een alternatief.

Oplossing is een open politiek systeem dat de middenpartijen dient. En tegelijk door schaalverkleining de invloed van burgers op de partijen vergroot en de macht van de partijen verkleint. De macht behoort bij de kiezers te liggen, niet bij de 2% van de bevolking die partijlid is. Want deze dienen niet het algemeen belang.

Politiek is te belangrijk om het aan de politieke partijen over te laten. Door experimenten op lokaal niveau kunnen machtsdeling en inspraak vergroot worden. Experimenteer maar eens met een ‘dienstplicht’ in het openbaar bestuur. Of met een kiessysteem zoals het ‘electoraal poolen‘ dat niet de uitersten, maar het centrum versterkt en het belang van partijen relativeert. Kiezers gebruiken dan een partijenprogramma als bouwsteen, als handelswaar. Niet langer als een ultieme waarheid. Die achteraf toch nooit een waarheid is.

Foto: Jan Marijnissen als grote leider op SP Transparant