George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Neville Chamberlain

‘Darkest Hour’ vertelt niet het echte verhaal over mei 1940. Laten we het gewoon bekijken als amusement, maar als niks meer

leave a comment »

Wat moeten we met historische feature films die zeggen een waargebeurd verhaal op een waarheidsgetrouwe manier te vertellen? We moeten ze met een korreltje zout nemen. Het is zelden wat het zegt te zijn, en in de regel het tegendeel van wat het zegt te zijn. Als een schets van de geschiedenis leidt dat vaker tot misleiding, dan tot een verklaring die inzicht geeft. Een bioscoopfilm is geen documentaire, laat staan een academisch werk. Film is een deels commercieel, deels artistiek product dat het niet om de waarheid te doen is, maar om het vertellen van een waarheidsgetrouw verhaal. Dat speelt op het niveau van ‘zo had het kunnen zijn’. Of dat vervolgens ook echt zo is doet er niet toe. We moeten in zo’n film geen spiegel van het verleden willen zien.

De trailer van Darkest Hour (2017) geeft een onjuiste weergave van wat er gebeurde in mei 1940 toen Winston Churchill Brits premier werd. Het is lariekoek wat de trailer zegt. In de traditie van dit soort publieksfilms wordt het verhaal opgehangen aan een karakter, en niet aan een structuur van wat Groot-Brittannië in 1940 was. Want als niemand in Churchill geloofde, dan had hij nooit in z’n eentje de conservatieve defaitisten in zijn oorlogskabinet die wilden onderhandelen met Hitler de pas af kunnen snijden. Het was in 1940 niet de conservatieve partij die Churchill door dik en dun steunde, maar Labour. Dit is in tegenspraak met claims uit de hoek van de hedendaagse conservatieve Churchill-adepten die er geen gat in zien om hun conservatisme onterecht van extra patina te voorzien. De geschiedenis leert dat de Tories in 1940 op het punt stonden om het hoofd in de schoot te leggen omdat het conservatieve establishment gemene zaak met het Derde Rijk wilde maken en Churchill daarom zijn steun buiten de eigen partij moest vinden. Bij Labour en Liberalen.

De analogie met vandaag is duidelijk voor wie niet blind is. Amerikaanse Republikeinen nemen president Trump in bescherming en omarmen de traditionele vijand  van de koude oorlog: Rusland. Dat is een hoogst opmerkelijke omslag. De linkse Democraten die ooit door de conservatieven werden uitgemaakt voor communisten of Sovjet-vrienden maken zich nu het meest sterk voor de verdediging van de democratie en de democratische instituties. Republikeinen gooien die te grabbel. De geschiedenis herhaalt zich. In 1940 en in de jaren daarvoor wilde het Britse naar het fascisme neigende establishment het maar al te graag op een akkoordje met de nazi’s gooien. Zo worden 78 jaar later nog oude rekeningen opgemaakt. Wellicht is dat de echte betekenis van een ‘historische film’. Dankzij Churchill en Labour ging de uitverkoop van de democratie op het nippertje niet door. Wie is de Churchill van nu die samen met links de defaitist Trump weerstaat?

Advertenties

Vice News: Russisch nationalisme en propaganda. Hoe eindigt het?

with 3 comments

Begrijpen we onze tijd? Of is afstand in de tijd nodig om onze eigen tijd te begrijpen? Zien we beter wat er in het Duitsland van de jaren ’30 gebeurde, dan wat nu in de Russische Federatie gebeurt? Het eerste is immers afgesloten en het laatste ontwikkelt zich nog van dag tot dag. We kunnen niet weten of de Russische agressie in Oekraïne in een grootscheepse oorlog eindigt. Maar de overeenkomsten zijn verbluffend. En verontrustend.

Er is de propaganda die de geest van een meerderheid van de bevolking beïnvloedt, de vreemdelingenhaat, het revanchisme over wat verloren is gegaan, de militarisering van een samenleving die geleidelijk overgaat in een oorlogseconomie, het nationalisme en de marginalisering van de enkele tegenstem die nog klinkt. Dat laatste varieert van een rockgroep die in Oekraïne optreedt en intellectuelen die moeten emigreren omdat hun leven bedreigd wordt tot een oppositieleider als Boris Nemtsov die om zijn mening vermoord wordt.

Nog een overeenkomst met de jaren ’30 (vdve) is dat Europa geen antwoord heeft op de Russische agressie en zolang mogelijk de schijn probeert op te houden dat alles normaal is. München 1938 heet nu Minsk 2015. Wat in de Russische Federatie gebeurt is echter verre van normaal. Dat gebrek aan Europese weerstand is nog onbegrijpelijker vanwege de inschatting dat de Russische conventionele strijdkrachten van mindere kwaliteit zijn dan de Westerse legers. De Russische zelfoverschatting gaat samen met Westerse zelfonderschatting. Of de ellendige luiheid om de eigen comfort zone te verlaten om harde eisen te stellen die de vrede redden.

Garry Kasparov waarschuwt in Buitenhof voor Vladimir Putin

leave a comment »

Voormalig Russisch oppositieleider en wereldkampioen schaken Garry Kasparov schat de Russische president Putin in als gevaarlijker dan Adolf Hitler. Want Putin heeft kernwapens. Kasparov meent dat Putin geïsoleerd moet worden door westerse landen omdat de logica van Putin de logica van de dictator is. Hij heeft geen rekening te houden met verkiezingen, kritische media of binnenlandse oppositie. Volgens Kasparov bepaalt de zwakte van het Westen de sterkte van Putin. Europa ziet naar zijn idee de urgentie van Putins dreiging niet.

Opvallend en jammerlijk, maar niet toevallig is dat het sterkste verzet tegen Putin van conservatieve krachten in het Westen komt. Zoals de Zweedse oud-minister van Buitenlandse Zaken Carl Bildt die zegt samen met de Poolse minister Radoslaw Sikorski de EU al in 2013 voor Putins bedoelingen gewaarschuwd te hebben. Maar Brussel sliep. De in het conservatieve kamp terechtgekomen Kasparov zegt hetzelfde. Het is de tragiek van Europa en de VS dat de middenpartijen onvoldoende optreden tegen de agressie van Putin. Wrang is trouwens dat Europese rechts-extremisten, neo-nazi’s, racisten en neo-fascisten zich in het kamp van Putin bevinden. Op dit moment zijn ze bijeen in Sint Petersburg, Max Seddon doet er voor BuzzFeed verslag van. De retoriek van het fascisme is deel van de informatieoorlog en leidt af van Putins intenties zoals Kasparov die schetst.

Evenaart het verraad van Minsk-II het verraad van München 1938?

with 7 comments

We schatten gebeurtenissen niet op waarde als ze in ontwikkeling zijn. Nog moeten bezinken. Zoals in 1938 mensen niet doorhadden wat het Verdrag van München betekende. Tussen Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Italië over de toekomst van Tsjecho-Slowakije. Nu is er na Minsk-I, Minsk-II tussen Frankrijk, de Russische Federatie, Duitsland en Oekraïne over Oekraïne. Sommigen zoals de Litouwse oud-president Vytautas Landsbergis vinden het verraad van Minsk-II jegens Oekraïne groter dan het verraad van München jegens Tsjecho-Slowakije. Wie weet, de knieën van Europa lijken nog slapper dan toen. Minsk-II zit boordevol weeffouten. Zoals het niet bespreken van de Russische bezetting van de Krim. Of het verzwijgen van Russische troepen in Oost-Oekraïne. Nederland concentreert zich op de MH17. Een vlucht. Niets anders. 

Overeenkomst Genève over Oekraïne als vodje papier

with 31 comments

25146_Lotte-Reiniger-3

Een vodje papier met de handtekening van Herr Hitler toonde de Britse premier Chamberlain als resultaat van het verdrag van München in 1938. ‘I believe it is peace for our time‘, zei hij. We kennen het vervolg. Afspraken tussen Oekraïne, Rusland, VS en EU in Genève zorgen binnen een dag al voor onduidelijkheid. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andriy Deschytsia zegt dat het ontruimen van de Maidan in Kiev buiten de afspraken valt. Een kwestie van interpretatie wat illegaal ingenomen (illegaly seized) betekent. Op hun beurt eisen pro-Russische Oekraïners dat eerst de Maidan ontruimd wordt. Pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne verwerpen het akkoord en weigeren bezette overheidsgebouwen, straten en pleinen te ontruimen. President Putin houdt zich nog steeds het recht voor om militair in te grijpen in Oekraïne en president Obama is sceptisch over de goede bedoelingen van Rusland en dreigt met een volgende ronde van sancties.

Een overeenkomst als vodje papier dat al na een dag waardeloos toont. Hoe krijgen politici het voor elkaar om er zo’n chaos van te maken? Waarom is het gesloten? Is het om voor een dag in de internationale media welwillendheid en redelijkheid uit te stralen, hoewel het duidelijk door marketing en propaganda ingegeven wordt? Of om via deze tussenbalans de laatste winst op te strijken? Of om de implementatie van Westerse sancties te vertragen? Wie weet. De historici van de toekomst zetten het ooit op een rij. Zoals ze dat met München 1938 ook deden. Over eigenwaan, misleiding, hoop op vrede, onmacht, wereldleiders, opportunisme en bedrog. De geschiedenis herhaalt zich maar nooit hetzelfde, zegt het gezegde. We zullen zien. Ooit.

Foto: Lotte Reiniger, Sprookjesfilms.

Obama lijdt aan ‘Munichitis’. Gevaarlijke ziekte in de diplomatie

with 70 comments

Demonstrace_před_Rudolfínem_22._9._1938

President Barack Obama wordt door velen steeds meer gezien als de Britse premier Neville Chamberlain die in 1938 in München in gesprekken met Duitsland, Italië en Frankrijk het Sudetenland, een deel van Tsjecho-Slowakije weggaf aan Hitler. Vandaar dat de term ‘Munichitis’ de laatste dagen steeds harder klinkt. De grootste analogie is dat de VS en Rusland zonder Oekraïne over Oekraïne praten. Zoals in München Tsjecho-Slowakije niet aan tafel zat. De opstelling van de VS accepteert feitelijk de annexatie van de Krim door Rusland. Een buiging voor deze schending van het internationaal recht met verstrekkende gevolgen, aldus Andrey Illarionov. Paul Goble zet het op z’n blog ‘Window on Eurasia‘ op een rijtje.

President Obama trekt in zijn buitenlandse politiek telkens ‘rode lijnen’ die door z’n tegenstanders worden overschreden zonder dat-ie daar consequenties aan verbindt. Zoals in Syrië gebeurde. Dat ondergraaft de geloofwaardigheid in z’n standvastigheid en het vertrouwen in de toezegging van president Obama dat-ie daadwerkelijk z’n partners steunt. Het schept ook onzekerheid. Georgië maakt zich ongerust, maar ook Oekraïne. Wordt dat in een onderonsje met de Russen weggeven? Andrey Illarionov verklaart het opvallende niet-handelen van Oekraïne op de Krim dat de legeronderdelen zonder aansturing liet uit Amerikaanse druk. De regering-Obama drong er bij de Oekraïense autoriteiten op aan om niets te doen op de Krim.

Er is veel voor te zeggen om de zaken niet op de spits te drijven. Zo onverstandig is het niet om de Krim bij Rusland te voegen. Alleen de methode die de Russen kozen met snelheid voor degelijkheid kan voor de internationale gemeenschap niet aanvaardbaar zijn. Annexatie loopt niet via een vervalst referendum en het ontbreken van overleg waarin de diverse niet-Russische (Oekraïners en Krim-Tataren) inwoners hun belangen konden bepleiten. Maar de Amerikanen komen telkens met ferme taal en geven daarna de posities op die daar bij zouden horen. Dat voedt niet de rust, maar de onrust in Europa, en is dus gevaarlijk. De VS blijken geen idee te hebben hoe het met Putin en de Russen zaken moet doen.

Paul Goble citeert Andrey Illarionov die zeven stappen geeft die nodig zou zijn om de wereld te onttrekken uit deze recente infectie met ‘Munichitis’. Ik geef ze weer: 1) Geen Russisch-Amerikaanse gesprekken over Oekraïne zonder Oekraïne; 2) Russische militaire troepen moeten van de Oekraïense grens worden teruggetrokken; 3) alle Russische acties over de annexatie van de Krim moeten worden vernietigd; 4) er moet een evacuatie komen van alle inwoners van de Krim die in Rusland wensen te leven; 5) de Russische troepen op de Krim, ook op marinebasis in Sebastopol, moeten worden teruggetrokken; 6) Oekraïense burgers moet worden aangemoedigd om na te denken over constitutionele hervormingen en 7) Oekraïne moet worden opgenomen in een nieuw systeem van collectieve veiligheid voor de landen van Midden-en Oost-Europa.

Ligt de waarheid in het midden? Andrey Illarionov loopt wel erg hard van stapel. Zo gaan de stappen 4 en 5 voorbij aan de rechten van de Russen op de Krim. Een omvattend kader dat beter de belangen van Oekraïne dient is snel nodig. Maar het echte nieuws is dat het failliet van de Amerikaanse buitenlandse Ruslandpolitiek onderdeel van de discussie over de Krim en Oekraïne is geworden. En dat verzwakt weer de positie van Oekraïne. Het wordt op min of meer dezelfde manier in de steek gelaten zoals Tsjecho-Slowakije in 1938 in de steek werd gelaten. Alleen gelaten met garanties die achteraf niet meer dan een vodje papier waren.

Foto: ‘Demonstration of the Rudolfinum on September 22 1938‘ op het Wenceslausplein te Praag.

Roel van Duijn, Oekraïne en de slappe knieën van het Westen

with 47 comments

6225819626_f95ab7cd65_b1

‘Is het dan niemand opgevallen dat Poetins strategie dezelfde is als die van Hitler dit in de jaren dertig? Overal waar hij buiten de bestaande grenzen van zijn rijk “volksgenoten“ toetert hij dat deze in gevaar verkeren en dat hij hen moet beschermen. Zo is het is Zuid-Ossetië en Abchazië gegaan, zo gaat het nu in Oekraïne. Zó zou hij het in de Baltische staten willen.‘ Aldus de voormalige Kabouter, Provo en politicus van GroenLinks, alsook pleiter voor geweldloze acties Roel van Duijn in een ingezonden brief in Het Parool en NRC.

Roel van Duijn meent dat er maar een manier is om president Putin te stoppen: ‘Dat is het geven van harde militaire garanties voor alle landen buiten de huidige Russische grenzen.‘ Want het Westen kan wel pleiten voor de-escalatie, maar een escalerende Putin maakt dat pleidooi zinloos. Zoals velen voor hem verwijst Van Duijn naar de overeenkomst tussen Hitler 1938 en Putin 2014. In 1938 gaf de Britse premier Neville Chamberlain ‘Herr Chancellor’ Hitler in 1938 volop de ruimte gaf om het Sudetenland in te lijven. Onder het voorwendsel om de Volksduitsers te beschermen, zoals nu president Putin in de grensgebieden van de Russische Federatie etnische Russen te hulp dreigt te schiet om ze te beschermen. Met militaire overmacht.

Willem de Schaker vindt de opstelling van z’n schaakgenoot Van Duijn verrassend: ‘De PROVO-Kabouter die zijn leven lang gepleit heeft voor geweldloos verzet tegen misstanden in de samenleving, de pleiter (terecht) voor steeds weer geweldloze acties (..) komt tot de conclusie dat er omstandigheden kunnen zijn waarbij kennelijk militaire weerstand, (..) moet worden geboden’. Waarop Van Duijn reageerde: ‘dus blijkbaar moeten we nu realistisch zijn en OOK militaire middelen aanvaarden, verdorie. Met MIJN nadruk op verdorie!

Waar ligt de grens van ingrijpen? Er komt een moment dat vrede geen vrede meer is, maar oorlog. Het is als het verhaal van de hoed van Gerard Reve. Elke dag wordt met een schaar een stukje van de rand geknipt. De drager merkt het niet, maar na enige tijd mist de hoed een rand. Waarschijnlijk beantwoorden de Westerse landen het militaire geweld van Rusland niet met militair geweld. Mogelijk kiezen ze ervoor om Rusland en z’n directe bondgenoten als Wit-Rusland, Kazachstan en Armenië economisch en diplomatiek te isoleren.

Vooral de Russische propaganda draait op volle toeren. Als onderdeel van de strijd. Opnieuw een gelijkenis met Hitler. Het verdeelt de westerse publieke opinie die in het Russische frame stapt. Uit onnadenkendheid of gebrek aan historisch besef. Alle Oekraïners zouden fascisten of neo-nazi’s zijn die optrekken in knokploegen om etnische Russen af te slachten. De uitslag van de parlementsverkiezingen 2012 maakt deze claim niet waarschijnlijk. De rechts-nationalistische partij Svoboda moet evenmin iets van het liberale Europa hebben en volgens Wikipedia berucht om ‘haar xenofobe, homofobe, racistische en vooral antisemitische standpunten’ haalde slechts 10,45% van de stemmen. Opmerkelijk dat een antimilitarist oproept tot militair ingrijpen.

Bundesarchiv_Bild_183-H13160,_Beim_Einmarsch_deutscher_Truppen_in_Eger

Foto 1: ‘Horen, zien en zwijgen‘, Twee maiko en een geisha, omstreeks 1890-1900. Eerder geplaatst in George Knight Kort.

Foto 2: Opmars van Duitse troepen in Eger (Tsjechië: Cheb) , Sudetenland, 1938. Een interpretatie is dat de huilende vrouw rechts haar ellende verbergt, maar zich gedwongen voelt om de triomferende Hitler te begroeten.