George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Nationale staat

CTIVD opvallend positief over falende notificatieplicht AIVD

with 8 comments

com

Inzet van bijzondere bevoegdheden, zoals het aftappen van een telefoon en het binnendringen in een woning is gebonden aan een wettelijke notificatieplicht. De Commissie van Toezicht betreffende Inlichtingen- en veiligheidsdiensten (CTIVD) controleert of de AIVD volgens de regels opereert: ‘De notificatieplicht houdt in dat de AIVD vijf jaar na de beëindiging van het toepassen van een bijzondere bevoegdheid moet onderzoeken of degene jegens wie deze bevoegdheid is ingezet hiervan in kennis kan worden gesteld‘.

Het ‘toezichtsrapport inzake het vervolgonderzoek naar de rechtmatigheid van de uitvoering van de notificatieplicht door de AIVD‘ van 29 mei 2013 door de CTIVD gaat over de notificatieplicht. Het is per brief door minister Plasterk aan beide kamers gestuurd. In een persbericht concludeert de CTIVD met een positieve toon dat de aanbevelingen uit het eerste toezichtsrapport uit 2010 zijn overgenomen door de AIVD.  Maar de vooruitgang is relatief, tamelijk raadselachtig en tegen beter weten in als blijkt dat in de onderzoeksperiode 6 april 2010 tot 1 juli 2012 niemand door de AIVD werd genotificeerd.  Achteraf blijkt dat in 2013 bij negen personen wel gebeurd. Onder druk van de CTIVD. Daarom kan opgemerkt worden dat de AIVD het idee van notificatieplicht nog steeds niet verinnerlijkt heeft. Zie hier voor toezichtsrapport, persbericht en brief.

De publiciteit duikt op twee opvallende gevallen. De CTIVD constateert dat een Nederlandse man die ‘gelieerd [is] aan de Nederlandse afdeling van een buitenlandse politieke partij’ door de AIVD niet op de hoogte is gesteld omdat ‘dit de betrekkingen met het desbetreffende land ernstig zal kunnen schaden‘. De CTIVD vindt dat de AIVD dit onvoldoende heeft gemotiveerd, maar het wijst afstel van notificatie niet bij voorbaat af. Het hangt er mede van af of de persoon vermoedt dat zijn onderzoek met de buitenlandse partij te maken heeft.

In het andere geval zijn bijzondere bevoegdheden ingezet tegen een ‘voormalig lid van een vertegenwoordigend orgaan van een politieke partij’. De CTIVD kan zich niet vinden in het besluit van afstel door de AIVD omdat ‘het als bekend mag worden verondersteld dat de AIVD de bevoegdheid heeft om in het kader van de eigen taakuitvoering onderzoek te verrichten naar leden van politieke partijen‘. Dit is een terecht bezwaar van de CTIVD.  Want het schermen door de AIVD met een achterhaald idee van beeldvorming mag niet ten koste gaan van de wettelijke verplichting die het heeft om iemand achteraf op de hoogte te stellen van inzet van bijzondere bevoegdheden. Het is tevens het verschil tussen een politiestaat en een democratie.

Foto: Schermafbeelding uit ‘toezichtsrapport inzake het vervolgonderzoek naar de rechtmatigheid van de uitvoering van de notificatieplicht door de AIVD‘ van 29 mei 2013 door de CTIVD over de notificatieplicht.

Pleidooi voor verscherpt toezicht op inlichtingen- en veiligheidsdiensten door overheid én burgers

with one comment

3f28JvJ

Nederland kent geen burgerrechtenbeweging die zich inzet voor privacy. In 2008 pleitte D66-leider Alexander Pechtold voor de oprichting ervan bij de presentatie van het boek ‘Alles onder controle‘ van Bart de Koning. Nederland heeft het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) dat toeziet op de omgang door bedrijven, instellingen en organisaties met persoonsgegevens. Deze waakhond spreekt wellicht voor de burgers, maar niet namens en door de burgers. En er zijn ook de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten CTIVD)  en de Nationale Ombudsman die evenmin namens en door de burgers spreken.

Er is Bits of Freedom dat opkomt voor de digitale burgerrechten. Maar de doelstelling is breder dan die van het Britse Privacy International dat zich uitsluitend op de privacy richt. In het Verenigd Koninkrijk heeft deze organisatie een proces aangespannen om per omgaande het gebruik door de Britse geheime dienst GCHQ van de programma’s Prism en Tempora op te schorten. Hiermee worden miljoenen e-mails, telefoongesprekken en Skype-gesprekken van burgers opgeslagen door de veiligheidsdiensten. Privacy International wil in een proefproces toetsen of er een wettelijke basis is voor deze door Edward Snowden geopenbaarde spionage.

In een opiniestuk voor de Volkskrant vraagt Laura de Jong om een onafhankelijk instantie die toezicht houdt op het afluisteren en opslaan van gegevens door de overheid. ‘Maar goede democratische controle zou een deel van het ongemak kunnen wegnemen‘, stelt De Jong. Ze heeft gelijk dat verscherpt toezicht door een onafhankelijke instantie die toeziet op de privacy en daarbij de afweging tussen de democratische rechtsorde en de veiligheid van de staat in het oog houdt de democratische controle binnen de overheid kan vergroten. Alleen al de maatschappelijke onrust die is ontstaan na de reeks onthullingen maakt dat toezicht wenselijk.

Daarnaast is om een proefproces uit te lokken zoals Privacy International dat in het Verenigd Koninkrijk doet een krachtige burgerrechtenbeweging nodig die zich specifiek inzet voor de privacy. Zodat er zowel vanuit de overheid als de burgers verscherpt en onafhankelijk toezicht komt op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Maar ook op de andere beleidsterreinen die van belang zijn voor de privacy. Mogelijk met herschikking van expertise die nu bij CBP, CTIVD en Nationale Ombudsman aanwezig is. Vanuit de burgers kan Privacy Holland als burgerrechtenbeweging dan stevig de wettelijkheid van het handelen door de overheid controleren.

Foto: Strip Spy vs. Spy van Antonio Prohías.

Hoe een onafhankelijke opstelling verdween uit Europa

with 5 comments

diaporama1832-Montage-du-chapiteau-Pinder1949-4

Europa is de verliezer van de affaire Snowden. Europa is een façade zonder kern, zonder ruggegraat en zonder zelfbewustzijn. De VS leggen ‘bondgenoten’ hun zin op, Edward Snowden heeft de controlestaat op de agenda gezet en kan asiel krijgen in Venezuela, Bolivia en Nicaragua, en de Zuid-Amerikaanse landen verenigen zich tegen de macht van de VS en winnen zo aan zelfbewustzijn. VS, Snowden en Latijns-Amerika zijn zichzelf op hun manier. Maar niet Europa. Het heeft het denken en handelen uitbesteed. Daarmee geconfronteerd vlucht het zelfs voor de verantwoording om uit te leggen waarom het zich zo afhankelijk van anderen heeft gemaakt.

Toen Frankrijk, Spanje en Portugal onder druk van de VS het Boliviaanse regeringstoestel met president Evo Morales waarin Edward Snowden werd vermoed toegang tot hun luchtruim ontzegden, reageerden de Zuid-Amerikaanse landen fel. Ze merkten op dat het waarschijnlijk nog niet tot de VS was doorgedrongen dat het imperialisme niet meer werkte en tegen Europa dat het kolonialisme voorbij is. Hoe relevant zijn de zorgen van Latijns-Amerika, maar hoe onwaar is hun blik op de geschiedenis. Want de Europese landen stellen zich op als kolonie van de VS. Onder normale omstandigheden dringt dat nauwelijks tot de Europese burgers door omdat het indirect werkt. Via het grote geld, de media en de techniek die in handen van de Amerikanen zijn.

Wanneer is de ruggegraat uit de Europese politiek verdwenen? Het lijkt er sterk op dat het te maken heeft met de overdracht van soevereiniteit naar Brussel. Voor het ontstaan van de EEG hadden landen weliswaar meer autonomie maar maakten ze ook deel uit van de NATO. In een Koude Oorlog met duidelijke vijandbeelden. Toch liet dat landen meer ruimte voor eigenheid. De halfslachtige Europudding van vlakke buitenlandse politiek zonder reuk of smaak ontstond vanaf 1992 toen het Verdrag van Maastricht werd ondertekend. Zijn de gemeenschappelijke markt en de euro om economische redenen niet onder Amerikaanse druk tot stand gekomen? Het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid van de EU was het begin van het einde.

Het tij is voorlopig niet meer te keren. Europa is een verloren continent zonder zelfbewustzijn. Wel een economische grootmacht, maar bovenal een politieke dwerg. Door het verdeel en heers van de Amerikanen hebben de Europese landen zich laten opsluiten in een Europees project. Ooit bedacht om de oorlog tussen Frankrijk en Duitsland voorgoed uit te sluiten. Maar de oplossing ligt evenmin in de opwaardering van de nationale staten. Hoewel zonder EU de delen meer zouden zijn dan het geheel van nu, is het vals sentimentalisme om terug te keren naar de 19de eeuw. Daartoe is de overdracht van soevereiniteit te ver gevorderd. Europa heeft zich in een spagaat laten dwingen zonder zicht op focus en concurrentiekracht.

BOgDm46CQAASQ62.jpg-large

Foto 1: Robert Doisneau, Montage du chapiteau Pinder, 1949. Credits: Atelier Robert Doisneau. 

Foto 2: Spaanstalige spotprent: Obama veegt zijn gat af aan de EU. Met dank aan Dirk Poot

%d bloggers liken dit: