George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Nationale staat

Toezichthouder CTIVD dient onafhankelijk te zijn. Voorzitter Van Delden moet opstappen

with 6 comments

30051002809553

Ot van Daalen van de digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom vindt dat Bert van Delden als voorzitter van de toezichthouder op de veiligheidsdiensten CTIVD moet opstappen. Volgens Van Daalen verdedigt Van Delden de plannen om Nederland massaal af te luisteren. Dat past niet bij een onafhankelijke toezichthouder, meent-ie. De CTIVD heeft volgens de wet een beperkte taakomschrijving waaraan het zich te houden heeft. Van Daalen: ‘De Commissie hoort toezicht te houden op de uitvoering van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.‘ Het is niet aan de CTIVD om beleid te maken of de grenzen van het toelaatbare op te rekken. Het dient toezicht te houden door het handelen van de veiligheidsdiensten aan de wet te toetsen.

Eerder was de CTIVD in het toezichtsrapport over 2013 opvallend flexibel met het billijken van uitzonderingen op de notificatieplicht. Dat houdt in dat iedereen die door de veiligheidsdiensten afgeluisterd wordt hierover na verloop van tijd moet worden geïnformeerd. De inzet van bijzondere bevoegdheden, zoals het aftappen van een telefoon en het binnendringen in een woning is gebonden aan een wettelijke notificatieplicht. Uit de onderzoeksperiode 6 april 2010 tot 1 juli 2012 bleek dat niemand die afgeluisterd werd door de AIVD werd genotificeerd. In 2013 trad een lichte verbetering op. Maar de CTIVD billijkt te vaak de uitzonderingen.

Van Daalen merkt op dat Van Delden afgelopen weekend in De Volkskrant in een interview verklaarde dat de AIVD de wet overtreedt om te voorkomen dat er ‘iets’ gebeurt. De CTIVD-voorzitter keurt aanschaf van een Israëlisch spionagesysteem Argo 2 goed, hoewel met het gebruik ervan de AIVD buiten de wet komt. Hij schat in dat eind december 2013 een adviescommissie voorstelt om de wet te verruimen. Zodat de AIVD massaal Nederlanders kan afluisteren zonder notificatieplicht. Zoals de NSA en GCHQ nu al doen. Maar de verwachting van een advies en een mogelijke wetswijziging is niet iets waarop Van Delden vooruit kan lopen. Bestuurlijk heeft-ie de wet te volgen die zijn dienst dient te volgen. Het is trouwens onzeker of een wetswijziging er werkelijk komt. Zo gooit Van Delden zijn eigen geloofwaardigheid en die van de CTIVD te grabbel.

Een deel van de politiek en journalistiek viel afgelopen week over Van Delden heen. Met z’n afhankelijke opstelling maakt-ie zich tot woordvoerder van de AIVD, niet tot een onafhankelijke toezichthouder. De SP’er Ronald van Raak is ongerust over de onafhankelijkheid van de CTIVD en is kritisch: ‘De CTIVD zegt dat de diensten hun gang kunnen gaan, omdat de wet toch wel zal worden aangepast. Dat is de omgekeerde wereld. De Tweede Kamer moet eerst de kaders stellen en aangeven hoe ver de diensten mogen gaan.’

Het probleem wie het toezicht houdt op de toezichthouder en waardoor de NSA zo kon ontsporen geldt ook voor Nederland. Met een juridische schijnwereld van FISA-rechtbanken werd in de VS jarenlang het parlement buiten het toezicht gehouden. De wettelijke toetsing was een ‘rubber stamp‘ die automatisch alle verzoeken tot spionage goedkeurde. De tragiek van het kabinet Rutte is dat het nu technische middelen aanschaft die elders politiek niet meer aanvaardbaar worden geacht. Terwijl in de VS langzaam, maar gestaag het inzicht doorbreekt dat echt toezicht op de veiligheidsdiensten nodig is voor een werkbare democratie spannen minister Plasterk en CTIVD-voorzitter Van Delden het paard achter de wagen. Het zou Van Delden die aan geloofwaardigheid verloren heeft sieren als-ie de eer aan zichzelf houdt en opstapt. Zodat Nederland een nieuwe start kan maken door de CTIVD tot een onafhankelijke toezichthouder te maken zoals het bedoeld is.

Foto: Eppo Doeve, Spionage. 1965. Ontwerp omslag. Credits: IISH.

Advertenties

Hypponen: hoe de NSA ons vertrouwen beschaamde

with 4 comments

Het internet en de mobiele telefoon zijn de verworvenheden van de nieuwe tijd. Maar ook precies de instrumenten van de controlestaat. Hoe heeft dat kunnen gebeuren? In welke aap zijn we op dit moment gelogeerd? De Finse Mikko Hypponen legt uit hoe de NSA het vertrouwen van de gebruikers verraden heeft. Tijd om ertegen op te treden. De beschuldigingen tegen Edward Snowden van spionagechefs, politici en anonieme bronnen die gelekt worden in de gevestigde media proberen de aandacht af te leiden. Maar het is niet Snowden die de nationale veiligheid van staten en de veiligheid van internet in gevaar heeft gebracht, het zijn president Obama, premier Cameron, de chefs van veiligheids- en inlichtingendiensten die dat deden. Dat u niet in de misleiding trapt.

Parlementair onderzoek naar massale spionage, nationaal belang en nationale veiligheid gevraagd

with 10 comments

img-030813-077.onlineBild

Gisteren maakte het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken bekend een spionageverdrag uit 1960 met de Britten en Amerikanen op te zeggen. Dit vanwege de onthullingen van Edward Snowden over de massale spionage van Duitsers en Duitse vertegenwoordigers door de NSA. Duitsland is het meest bespioneerde land van Europa. Het doet de Duitsers pijn dat dit tussen vrienden gebeurt, omdat ze dachten dat dit eerder kenmerkend is voor de relatie met vijanden. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle ziet het opzeggen van het verdrag als een noodzakelijke en gepaste stap. De Duitse verkiezingen geven een eigen dynamiek aan de relatie met de Amerikanen die in andere landen zoals Nederland volstrekt ontbreekt.

In een andere ontwikkeling wil de Duitse procureur-generaal een onderzoek instellen naar de kennis bij alle Duitse inlichtingendiensten en ministeries over de spionageprogramma’s. Vraag is of de massale spionage door de Amerikanen -mogelijk samen met bondgenoten- ten koste van het belang van de Bondsrepubliek is gegaan. Zo’n onderzoek gaat verder dan het toezicht op het opereren van de nationale veiligheidsdiensten.

Zo’n breed onderzoek dat de nationale veiligheid beredeneert vanuit het perspectief van een bepaalde staat en niet vanuit het belang van de relatie van die staat tot de VS verdient ook aanbeveling voor Nederland. Het kan gefaseerd gebeuren. Eerst in een verkennende fase via openbare bronnen en daarna via afgeschermd onderzoek bij AIVD, MIVD en ministeries. Omdat in Nederland een passend onderzoeksinstrument ontbreekt zou een breed parlementair onderzoek door Eerste en Tweede Kamer ingesteld kunnen worden. Denkbaar is dat zo’n onderzoek onder meer de nationale veilgheid, de relatie tot NAVO-bondgenoten, de burgerrechten waaronder de privacy en het functioneren van de nationale veiligheids- en inlichtingendiensten omvat.

Foto: Tweede kamerlid Ronald van Raak (SP) die minister Plasterk vragen stelt over de massale spionage. Zie hier.

CTIVD opvallend positief over falende notificatieplicht AIVD

with 8 comments

com

Inzet van bijzondere bevoegdheden, zoals het aftappen van een telefoon en het binnendringen in een woning is gebonden aan een wettelijke notificatieplicht. De Commissie van Toezicht betreffende Inlichtingen- en veiligheidsdiensten (CTIVD) controleert of de AIVD volgens de regels opereert: ‘De notificatieplicht houdt in dat de AIVD vijf jaar na de beëindiging van het toepassen van een bijzondere bevoegdheid moet onderzoeken of degene jegens wie deze bevoegdheid is ingezet hiervan in kennis kan worden gesteld‘.

Het ‘toezichtsrapport inzake het vervolgonderzoek naar de rechtmatigheid van de uitvoering van de notificatieplicht door de AIVD‘ van 29 mei 2013 door de CTIVD gaat over de notificatieplicht. Het is per brief door minister Plasterk aan beide kamers gestuurd. In een persbericht concludeert de CTIVD met een positieve toon dat de aanbevelingen uit het eerste toezichtsrapport uit 2010 zijn overgenomen door de AIVD.  Maar de vooruitgang is relatief, tamelijk raadselachtig en tegen beter weten in als blijkt dat in de onderzoeksperiode 6 april 2010 tot 1 juli 2012 niemand door de AIVD werd genotificeerd.  Achteraf blijkt dat in 2013 bij negen personen wel gebeurd. Onder druk van de CTIVD. Daarom kan opgemerkt worden dat de AIVD het idee van notificatieplicht nog steeds niet verinnerlijkt heeft. Zie hier voor toezichtsrapport, persbericht en brief.

De publiciteit duikt op twee opvallende gevallen. De CTIVD constateert dat een Nederlandse man die ‘gelieerd [is] aan de Nederlandse afdeling van een buitenlandse politieke partij’ door de AIVD niet op de hoogte is gesteld omdat ‘dit de betrekkingen met het desbetreffende land ernstig zal kunnen schaden‘. De CTIVD vindt dat de AIVD dit onvoldoende heeft gemotiveerd, maar het wijst afstel van notificatie niet bij voorbaat af. Het hangt er mede van af of de persoon vermoedt dat zijn onderzoek met de buitenlandse partij te maken heeft.

In het andere geval zijn bijzondere bevoegdheden ingezet tegen een ‘voormalig lid van een vertegenwoordigend orgaan van een politieke partij’. De CTIVD kan zich niet vinden in het besluit van afstel door de AIVD omdat ‘het als bekend mag worden verondersteld dat de AIVD de bevoegdheid heeft om in het kader van de eigen taakuitvoering onderzoek te verrichten naar leden van politieke partijen‘. Dit is een terecht bezwaar van de CTIVD.  Want het schermen door de AIVD met een achterhaald idee van beeldvorming mag niet ten koste gaan van de wettelijke verplichting die het heeft om iemand achteraf op de hoogte te stellen van inzet van bijzondere bevoegdheden. Het is tevens het verschil tussen een politiestaat en een democratie.

Foto: Schermafbeelding uit ‘toezichtsrapport inzake het vervolgonderzoek naar de rechtmatigheid van de uitvoering van de notificatieplicht door de AIVD‘ van 29 mei 2013 door de CTIVD over de notificatieplicht.

Pleidooi voor verscherpt toezicht op inlichtingen- en veiligheidsdiensten door overheid én burgers

with one comment

3f28JvJ

Nederland kent geen burgerrechtenbeweging die zich inzet voor privacy. In 2008 pleitte D66-leider Alexander Pechtold voor de oprichting ervan bij de presentatie van het boek ‘Alles onder controle‘ van Bart de Koning. Nederland heeft het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) dat toeziet op de omgang door bedrijven, instellingen en organisaties met persoonsgegevens. Deze waakhond spreekt wellicht voor de burgers, maar niet namens en door de burgers. En er zijn ook de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten CTIVD)  en de Nationale Ombudsman die evenmin namens en door de burgers spreken.

Er is Bits of Freedom dat opkomt voor de digitale burgerrechten. Maar de doelstelling is breder dan die van het Britse Privacy International dat zich uitsluitend op de privacy richt. In het Verenigd Koninkrijk heeft deze organisatie een proces aangespannen om per omgaande het gebruik door de Britse geheime dienst GCHQ van de programma’s Prism en Tempora op te schorten. Hiermee worden miljoenen e-mails, telefoongesprekken en Skype-gesprekken van burgers opgeslagen door de veiligheidsdiensten. Privacy International wil in een proefproces toetsen of er een wettelijke basis is voor deze door Edward Snowden geopenbaarde spionage.

In een opiniestuk voor de Volkskrant vraagt Laura de Jong om een onafhankelijk instantie die toezicht houdt op het afluisteren en opslaan van gegevens door de overheid. ‘Maar goede democratische controle zou een deel van het ongemak kunnen wegnemen‘, stelt De Jong. Ze heeft gelijk dat verscherpt toezicht door een onafhankelijke instantie die toeziet op de privacy en daarbij de afweging tussen de democratische rechtsorde en de veiligheid van de staat in het oog houdt de democratische controle binnen de overheid kan vergroten. Alleen al de maatschappelijke onrust die is ontstaan na de reeks onthullingen maakt dat toezicht wenselijk.

Daarnaast is om een proefproces uit te lokken zoals Privacy International dat in het Verenigd Koninkrijk doet een krachtige burgerrechtenbeweging nodig die zich specifiek inzet voor de privacy. Zodat er zowel vanuit de overheid als de burgers verscherpt en onafhankelijk toezicht komt op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Maar ook op de andere beleidsterreinen die van belang zijn voor de privacy. Mogelijk met herschikking van expertise die nu bij CBP, CTIVD en Nationale Ombudsman aanwezig is. Vanuit de burgers kan Privacy Holland als burgerrechtenbeweging dan stevig de wettelijkheid van het handelen door de overheid controleren.

Foto: Strip Spy vs. Spy van Antonio Prohías.

Hoe een onafhankelijke opstelling verdween uit Europa

with 5 comments

diaporama1832-Montage-du-chapiteau-Pinder1949-4

Europa is de verliezer van de affaire Snowden. Europa is een façade zonder kern, zonder ruggegraat en zonder zelfbewustzijn. De VS leggen ‘bondgenoten’ hun zin op, Edward Snowden heeft de controlestaat op de agenda gezet en kan asiel krijgen in Venezuela, Bolivia en Nicaragua, en de Zuid-Amerikaanse landen verenigen zich tegen de macht van de VS en winnen zo aan zelfbewustzijn. VS, Snowden en Latijns-Amerika zijn zichzelf op hun manier. Maar niet Europa. Het heeft het denken en handelen uitbesteed. Daarmee geconfronteerd vlucht het zelfs voor de verantwoording om uit te leggen waarom het zich zo afhankelijk van anderen heeft gemaakt.

Toen Frankrijk, Spanje en Portugal onder druk van de VS het Boliviaanse regeringstoestel met president Evo Morales waarin Edward Snowden werd vermoed toegang tot hun luchtruim ontzegden, reageerden de Zuid-Amerikaanse landen fel. Ze merkten op dat het waarschijnlijk nog niet tot de VS was doorgedrongen dat het imperialisme niet meer werkte en tegen Europa dat het kolonialisme voorbij is. Hoe relevant zijn de zorgen van Latijns-Amerika, maar hoe onwaar is hun blik op de geschiedenis. Want de Europese landen stellen zich op als kolonie van de VS. Onder normale omstandigheden dringt dat nauwelijks tot de Europese burgers door omdat het indirect werkt. Via het grote geld, de media en de techniek die in handen van de Amerikanen zijn.

Wanneer is de ruggegraat uit de Europese politiek verdwenen? Het lijkt er sterk op dat het te maken heeft met de overdracht van soevereiniteit naar Brussel. Voor het ontstaan van de EEG hadden landen weliswaar meer autonomie maar maakten ze ook deel uit van de NATO. In een Koude Oorlog met duidelijke vijandbeelden. Toch liet dat landen meer ruimte voor eigenheid. De halfslachtige Europudding van vlakke buitenlandse politiek zonder reuk of smaak ontstond vanaf 1992 toen het Verdrag van Maastricht werd ondertekend. Zijn de gemeenschappelijke markt en de euro om economische redenen niet onder Amerikaanse druk tot stand gekomen? Het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid van de EU was het begin van het einde.

Het tij is voorlopig niet meer te keren. Europa is een verloren continent zonder zelfbewustzijn. Wel een economische grootmacht, maar bovenal een politieke dwerg. Door het verdeel en heers van de Amerikanen hebben de Europese landen zich laten opsluiten in een Europees project. Ooit bedacht om de oorlog tussen Frankrijk en Duitsland voorgoed uit te sluiten. Maar de oplossing ligt evenmin in de opwaardering van de nationale staten. Hoewel zonder EU de delen meer zouden zijn dan het geheel van nu, is het vals sentimentalisme om terug te keren naar de 19de eeuw. Daartoe is de overdracht van soevereiniteit te ver gevorderd. Europa heeft zich in een spagaat laten dwingen zonder zicht op focus en concurrentiekracht.

BOgDm46CQAASQ62.jpg-large

Foto 1: Robert Doisneau, Montage du chapiteau Pinder, 1949. Credits: Atelier Robert Doisneau. 

Foto 2: Spaanstalige spotprent: Obama veegt zijn gat af aan de EU. Met dank aan Dirk Poot