Naastenliefde: Van Kerst Inn (1960) tot Eetkast (2020)

Eind jaren 1960 kwam in Nederland de Kerst Inn in de mode. Interessant is wat een bericht van de TU Eindhoven daarover zegt. Het geeft perfect het tijdsbeeld van die tijd weer: ‘Rond de kerstdagen slaat het medeleven met de minder bedeelden in de samenleving onverbiddelijk toe. Aan het eind van de jaren zestig bouwt de THE een naam op met het organiseren van een zogenaamde Kerst Inn. Tweeduizend bezoekers komen in de kerstnacht naar het Auditorium voor een interkerkelijke dienst. Er is eten en drinken, de lokale kunstschilder Sjef Smeets vervaardigt live een paar grote schilderijen op panelen, er treedt een bewegingsgroep op en de muziek wordt verzorgd door de Experimental Lighttown Gospelsingers. Op eerste en tweede kerstdag gaan de deuren van studentencentrum de Bunker open voor bezoekers uit de stad. Er zijn optredens van wat we nu interculturele muziekgroepen zouden noemen.

In een toelichting legt toentertijd Ton de Wilde, een van de organiserende studenten, uit waarom er een Kerst Inn wordt gehouden: ‘Wij proberen om hier een maatschappelijke integratie tot stand te brengen tussen verschillende groepen welke normaal aan de rand van de maatschappij gesitueerd zijn, zoals studenten, buitenlandse arbeiders, ouden van dagen, gehandicapten en dergelijke. En tenslotte willen we proberen een alternatief te bieden voor de kerstviering zoals die vroeger plaats vond in de huiselijke kring, terwijl er duidelijk een andere behoefte bestaat op dit moment.’

Tijden veranderen en het medeleven met de minder bedeelden zoekt nieuwe vormen. De Kerst Inn van de jaren 1960 is vervangen door de Eetkast van de jaren 2020. Mensen die het minder breed hebben kunnen tamelijk anoniem en buiten groepsverband op buurtniveau hun voedsel halen uit een lokale voedselbank. Ook naastenliefde vindt nieuwe vormen.

Vaticaan loopt risico met heiligverklaring Moeder Teresa. Was zij een atheïst?

Paus_Moeder_Teresa_heilig_c57c47c588d590af58278986279694a6

Moeder Teresa -ofwel Agnes Bojaxhiu- is vandaag heilig verklaard door paus Franciscus. Hij deed dat tijdens een mis op het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad. Een staaltje van religieuze marketing. Zij is populair en haar populariteit straalt af op de kerk. In 1979 won ze de Nobelprijs voor de Vrede. Wie achter haar heiligverklaring kijkt ziet een risico dat het Vaticaan loopt. Want er zijn sterke aanwijzingen die zijn af te leiden uit haar geheime brieven dat Moeder Teresa de laatste 50 jaar van haar leven niet gelovig was. Dit roept de vraag op wat het Vaticaan bezielt om met Moeder Teresa een atheïst te canoniseren. De logische vervolgvraag is wat dat zegt over de marketing van het Vaticaan en waarom het dit publicitaire risico meent te moeten lopen.

Het zijn niet alleen geharnaste atheïsten als Christopher Hitchens die de afgelopen jaren vragen stelden over het geloof van Agnes Bojaxhiu, zoals hier in een uitzending van MSNBC’s Hardball, maar ook priester Brian Kolodiejchuk die jarenlang ijverde voor haar heiligverklaring en haar geheime brieven publiceerde. In 2007 memoreerde David van Biema in een artikel voor Time dat Moeder Teresa ‘bijna 50 jaar van haar leven doorbracht zonder de aanwezigheid van God in haar leven waar te nemen’. Dit roept de vraag op wat de voorwaarden zijn voor een heiligverklaring door het Vaticaan. Het leidt geen twijfel dat Moeder Teresa wordt vereerd, wonderen heeft verricht en goede werken verrichtte onder de armen van Calcutta, maar dat is nog geen antwoord op de vraag of ze dit deed vanuit een christelijke of een algemeen-humanitische intentie.

Andrew Brown zette het in 2007 in een artikel in The Guardian op een rijtje onder de titel ‘Was Mother Teresa an atheïst?’ Deze alinea slaat de spijker op de kop: ‘Told just by itself, the story would be interesting enough: a peasant woman of extraordinary tenacity and drive moves halfway around the world, using religion to lift her out of obscurity and give her a fulfilling and important life, even though the faith and its consolations are taken away from her when she gets the autonomy she really wanted.’ Met Moeder Teresa’s heiligverklaring is de cirkel rond en probeert het Vaticaan ook twijfels over haar geloof in God te overstemmen. Agnes Bojaxhiu gebruikte religie om in de wereld verder te komen en het Vaticaan gebruikt Moeder Teresa nu zij de wereld verlaten heeft. Dat is de stilzwijgende afspraak. Marketing van religie is het grootste wonder dat religie kent.

Foto: Heiligverklaring van Moeder Teresa door paus Franciscus, 4 september 2016.

Timmermans waarschuwt voor rechts-extremisme. En dekt Europees falen toe

gisc

De uitspraak ‘Als we de vluchtelingencrisis niet goed aanpakken, komt er een golf van rechts-extremisme over heel Europa’ van de vice-voorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans is misleidend. Het poogt te suggereren dat met goed beleid een duiveltje in een doosje gehouden kan worden dat er allang aan is ontsnapt. Het spook van het rechts-extremisme waart al vrijelijk door Europa. Timmermans onderstreept zijn onmacht nog verder: ‘We moeten ervoor zorgen dat vluchtelingen sneller worden geregistreerd, zodat iedereen die geen recht heeft op opvang snel teruggestuurd kan worden’. Registratie was allang staand beleid dat vanwege de chaos en slechte organisatie in zowel enkele EU-lidstaten als de EU-leiding is losgelaten. Als klap op de vuurpijl van zijn onmacht pleit Timmermans voor betere grensbewaking langs de grenzen van de EU. Notabene een van de uitgangspunten dat de Schengen-zone zonder binnengrenzen mogelijk maakte.

Universitair docent literatuurgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht Bas van Bommel zet in een opinieartikel in De Volkskrant vragen bij de golf van barmhartigheid die de afgelopen weken Nederland overspoelde en waar de politieke partijen behalve de PVV naar zijn idee op meesurfden. Voor Geert Wilders heeft een goed woordje over omdat deze in de tijden van globalisering het volkseigen vooropzet. Van Bommel legt het christelijke wereldbeeld dat naastenliefde predikt langs de maatlat en vraagt zich af wat de grenzen eraan zijn: ‘Met de migrantenstroom, zo erkende vorige week Eurojust (een juridisch agentschap van de Europese Unie), komen nog veel meer potentiële terroristen ons continent binnen. Hoe barmhartig is het om dit te laten gebeuren?’ Voor sommigen is het stellen van deze vraag al een daad van rechts-extremisme.

Wie Timmermans en Van Bommel combineert kan niet anders dan concluderen dat onder coördinatie van de EU de aanpak van de vluchtelingencrisis is ontspoord en dat dit het vertrouwen in EU en Europese politiek in het algemeen heeft beschadigd. Rechts-extremisme dat zich in allerlei verschijningsvormen voordoet heeft de afgelopen jaren geprofiteerd van een verzwakte en verdeelde EU. Slim geholpen door het Kremlin dat graag verdeeldheid in Europa ziet. Bas van Bommel is in dat circus van malcontenten de nieuwste verschijningsvorm.

De tragiek is dat Van Bommel zijn vragen kan stellen omdat Timmermans met nieuw beleid komt dat oud beleid is dat niet goed is uitgevoerd. Timmermans en andere EU-leiders hebben door hun falen het rechts-extremisme in de hand gewerkt. Dat weegt zwaarder dan de argumenten van Bas van Bommel en consorten.

Foto: Adolf Hitler rijdt in 1938 bij Wildenau het geannexeerde (Heim ins Reich) Egerland binnen en overschrijdt de voormalige Tsjechisch-Duitse grens.

Zijn religies vredelievend als ze makkelijk geëxploiteerd kunnen worden door kwaadwillenden?

Opperrabijn van de synagoge van Brussel Albert Guigui legt uit hoe godsdiensten kunnen ontsporen. Al te vaak worden godsdiensten vertegenwoordigd door mensen die de godsdienst exploiteren. Da’s het grote ongeluk van godsdiensten. Guigui ziet dat als drama. Ondanks het feit dat godsdiensten voor naastenliefde of broederliefde pleiten. Islambestuurder Mohamed Achaibi kan in zijn beleving maar één islam zien: de gematigde islam. Een islam die voor vrede en barmhartigheid gaat. Maar Achaibi erkent dat er moslims zijn die niet gaan voor vrede en rust. Het antwoord is volgens hem om toch in het goede te blijven geloven.

De opvattingen van deze twee religieuze bestuurders leren ons dat het lastig is om theorie en praktijk te scheiden. Godsdiensten zijn vehikels die niet al te moeilijk door kwaadwillenden gekaapt kunnen worden. Die kaping is de tragiek van religie die zegt het goede te bedoelen, maar in de kern de exploitatie van het kwade in zich draagt. Zodat gelovigen goedgelovig door kwaadwillenden om de tuin geleid kunnen worden.

Het Bisdom Gent komt in de toelichting op YouTube desondanks tot een positieve conclusie: ‘Voor Albert Guigui, Mohamed Achaibi en Hilde Kieboom vormt het geloof een vredeskracht, een positieve energie voor stad en samenleving.’ Een tegengestelde conclusie lijkt even gerechtvaardigd en realistisch. Namelijk dat godsdiensten alles in zich dragen om misbruikt te worden door kwaadwillenden en wankele constructies zijn.