George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Mubarak

Einddoel Egypte mist doel

with 7 comments

Update 23 november 2012: De moslimbroeders en president Morsi hebben gisteren de macht naar zich toegetrokken. Het verbaast mij dat dit nog iemand verbaast. Ruim anderhalf jaar geleden kondigde de machtsgreep zich al aan. 

Egypte is een islamitische staat en moet dat volgens Sheikh Dr Ahmed Al-Tayeb blijven. Allerlei vergelijkingen met het katholieke Polen van Lech Walesa slaan de plank mis. Het dualisme waardoor het Westen ooit stilzwijgend voor de dictators in de Arabische wereld koos, lijkt zo ingebakken dat critici de hoofdzaak uit het oog verliezen. Universele waarden worden nog steeds niet verenigbaar geacht met de islam.

In Egypte gaat het niet om de keuze tussen Mubarak en Moslimbroeders, ofwel tussen M&M. Vestiging van de liberale democratie is aan de orde. Of de autoritaire staat door veiligheidsdienst of islam wordt gestuurd is bijzaak. De liberale democratie wordt summier vertegenwoordigd door jonge, seculiere krachten die verder gemarginaliseerd worden door de onderhandelingen achter de schermen.

In Arabische staten zijn de laatste decennia de linkse en liberale krachten weggevaagd. Da’s de reden dat het tegenwicht tegen wereldse of islamitische autocratie ontbreekt. Moslimbroeders kunnen alleen het vertrouwen van de anderen winnen als ze een fundamentele herziening van de Grondwet niet blokkeren. Da’s de enige toets van hun goede wil.

Wie de verkiezingen in Egypte wint is niet de hoofdzaak. Praten daarover in het verlengde van de straatprotesten is zelfs een afleiding. Het gaat er enkel en alleen om hoe de Grondwet wordt gewijzigd. Da’s het kader voor echte democratie. Die lijkt nu al uit zicht geraakt in het machtsspel tussen M&M.

Volgens Monique Samuel (vanaf 9’35”) is de inzet van de demonstraties al weggeven omdat er niet ingezet wordt op een nieuwe Grondwet die gebaseerd is op Frans civiel recht, maar op amendatie van bestaande wetten. Huidige Egyptische wetten zijn gebaseerd op de sharia en kennen geen scheiding tussen religie en staat. De race is al gelopen. Er zal in Egypte de komende tijd niets fundamenteels veranderen.

Lopende onderhandelingen tussen oppositie en vice-president kunnen nooit uitkomen bij een pluriforme, liberale democratie met een rechtsstatelijk karakter. Demonstraties hebben hun urgentie al verloren. Vertrekdag betekent in Egypte niet het vertrek van de autocratie, maar het vertrek van de liberale democratie. M&M moeten niks hebben van pluriformiteit en machtsdeling.

Advertenties

Brandpunt Egypte

with 70 comments

De onlusten in Egypte draaien rond twee vragen. Hoe sterk zijn de islamitisch-conservatieve Moslimbroeders en is na president Mubarak een overgang naar gematigdheid mogelijk. Deze vragen worden door alle hoofdrolspelers gesteld. Het antwoord bepaalt de uitkomst meer dan de situatie op straat. Focus is het inkaderen van de protesten.

Dictaturen van Egypte, Marokko, Jemen, Jordanië, Golfstaten en Saoedi-Arabië hebben jarenlang de roep om democratisering weerstaan. Hun verwijzing naar de dreigende islamisering en de relatief goede verstandhouding tot Israel maakte dat mogelijk. Repressieve tolerantie, soms samengaand met een stop op de ontwikkeling van hun bevolkingen, deed de rest.

Al onder president Bush zette de VS leiders uit de regio onder druk om te beginnen met democratisering. Maar het is een verdeelde boodschap. De speech in Cairo van president Obama hintte zowel op rechten en plichten van de bevolkingen, waarbij hij de gebruikelijke fout maakte om iedereen te reduceren tot een moslim-identiteit. De VS gelooft soms haar eigen retoriek.

De soennitische Moslimbroederschap is een institutie in zichzelf met een traditie van 80 jaar en te verdedigen belangen. De conservatieve beweging heeft ongeveer 20% steun en lijkt even vermolmd als het regime van Mubarak. Haar invloed gaat verder dan Egypte. Sommigen vergelijken het met het Turkse, anderen met het Iraanse model. Die onzekerheid over kracht en intenties heeft tot nu de blokkade van de democratisering gelegitimeerd.

De protesten in Egypte worden gevoed door de jeugd die minder hoogopgeleid is dan het gebruik van sociale media en internet suggereert. Ze springen in het diepe en willen van de repressie af. Maar ongewis is wie hun werk afmaakt en profiteert. Zeker is dat het Egyptische leger in contact met de VS een matigende rol kan spelen.

Het valt te hopen dat niet de Moslimbroeders hun eigen agenda voor Egypte bepalen. Het valt evenmin te hopen dat de VS hun simplistisch wereldbeeld opleggen met Egypte als zetstuk. Het valt te hopen dat vanuit de seculiere, liberale, sociaal-democratische, gematigd islamitische en panarabische geledingen een overgang naar een liberale democratie mogelijk wordt. Maar niets is zeker.

Foto: Piramiden van Gizeh, Egypte