George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Monumentenwet

Zwolle: bezwaar tegen neonreclame op rijksmonument

with 4 comments

Wat betekent het als een gebouw een rijksmonument is? Neem de voormalige Bethlehemkerk in Zwolle. Nr. 41801 in het Monumentenregister van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). De refter van het vroegere klooster dateert uit 1350. In Zwolle bestaat boosheid over de neonreclame op de kerk. Voorheen was er gedoe over een andere bestemming, een disco. Dus voormalige kerk en kerkplein zijn een schuldige plek.

De Vrienden van de Stadskern schetsen volgens De Stentor in een protestbrief aan het College het dilemma: ‘Het is vaak een lastige klus om een passende en exploitabele bestemming te vinden voor monumentale kerken. Naarmate de nood hoger wordt, moet de gemeenschap vaker een minder passende bestemming accepteren.’ Op de opvallend gebruiksonvriendelijke gemeentesite van Zwolle is de brief niet terug te vinden. Herbestemming van rijksmonumenten is een kwestie van een halfleeg of -vol glas. Worden de zegeningen afgemeten aan de voor- of aan de nadelen? Zo ontstaat een debat waarin alle kanten hun gelijk kunnen halen.

Deze kwestie gaat over uiteenlopende belangen. Is de gang van zaken er een voorbeeld van hoe het wel of hoe het niet moet? Duidelijk is dat herbestemming van het gebouw is gewenst. Hoe interpreteren gemeente en RCE de Monumentenwet? Komt dat erop neer dat ontsieren van een niet-archeologisch monument mag, maar beschadigen niet? In dat geval kunnen overheidsdiensten geen bezwaar maken tegen de neonreclame.

Aan leegstand van cultureel erfgoed heeft niemand iets. Het leidt op termijn tot verval. Maar verstoring van het stadsbeeld en de beschadiging van een rijksmonument helpt evenmin. Ondanks de voorwaarden van herstelbaarheid. Van een afstand lijkt de RCE vanwege de pragmatiek rekkelijk te hebben gehandeld. Een neonreclame wordt splijtzwam in de beeldvorming van een voormalige kerk die omgebouwd is tot restaurant.

800px-Exterieur_-_Zwolle_-_20229996_-_RCE

Foto: Klooster Bethlehem in Zwolle, 1962.

Advertenties

Tuinontwerp Oud-Amelisweerd is kwalitatief nog niet op orde

with 2 comments

OA Tuin

Uit de presentatie van bureau Copijn over de tuin van Oud-Amelisweerd blijkt dat tekst ondergeschikt is. Er staat geen zin in met een begin, midden en eind. Foto’s, schetsen, pijlen en citaten zetten de toon. Niet wordt duidelijk gemaakt wie eraan gewerkt hebben en wie ervoor verantwoordelijk zijn. Een landschapsarchitect met cultuurhistorische kennis, een architect zonder die kennis of een stagiaire? De expertise of juist het gebrek eraan blijken wellicht morgenavond uit de informatieavond over de landgoederen Amelisweerd en Rhijnauwen.

Vanwege bijzondere cultuur- en natuurwaarden zijn de landgoederen op de Rijksmonumentenlijst geplaatst. Evenals landhuis en koetshuis. Dat vraagt zorgvuldigheid omdat de monumenten beschermd zijn. De status van het schetsontwerp van Copijn is onduidelijk. Belangengroep De Vrienden van Amelisweerd is geschrokken van de voorlopige schets van het tuinontwerp: ‘In een tijd dat de gemeente in de stad aan bewoners vraagt hun tuinen vooral natuurvriendelijk in te richten, komt men met een tuinontwerp dat vooral uit een stenen voorplein bestaat. Wij roepen de gemeente en het MOA op hier nog eens goed over na te denken.’ Vraag is overigens of een exploitant als MOA iets over het ontwerp van een Rijksmonument te zeggen dient te hebben.

De Vrienden vinden dat de gemeente Utrecht onduidelijk is over de plannen, de uitvoering, de procedure en de inspraak. Gezien de hoge kosten vinden ze dat ongewenst. Omwonenden, belangengroepen en inwoners van Utrecht en Bunnik behoren in hun ogen volgens de normale gang van zaken inspraak te hebben.

De RCE is op afstand betrokken. In de procedure zijn historisch onderzoek en ontwerp uit elkaar gehaald. Mede om te voorkomen dat de beschrijving en de waardering van de historische gegevens worden beïnvloed door vooropgezette plannen of verborgen agenda’s van de opdrachtgever. Daarnaast gaat de RCE ervan uit dat onderzoekers inventiviteit en ontwerp vaardigheid missen om een goed inrichtingsplan te maken. Door historische onderzoekers/landschapsarchitecten wordt hier bezwaar tegen gemaakt. Een goed plan vraagt juist geen strikte scheiding tussen onderzoek en ontwerp. Samenwerking tussen historische onderzoekers en ontwerpers leidt in deze visie tot meer diepgang en betere resultaten. Voorzover niet verenigd in een persoon.

Bij een gescheiden traject is overdracht van onderzoeker naar ontwerper onontbeerlijk, maar niet afdwingbaar. Daar hapert de procedure. Dat lijkt zich nu te wreken. Bureau Copijn is los van het historisch onderzoek door ecologisch adviesbureau Maes en landschapsarchitecte Anja Guinée aan de slag gegaan. Werken aan een Rijksmonument stelt hoge eisen. Daarom is het gebrek aan afstemming dat zich nu voordoet onacceptabel.

OA-BA

Foto 1: Schermafbeelding van het schetsontwerp voorplein Oud-Amelisweerd door bureau Copijn.

Foto 2: Schermafbeelding van de kaart van de belangrijkste historische elementen als uitgangspunt voor een ontwerp door Anja Guinée in: ‘De tuin van Oud Amelisweerd – uitgangspunten voor inrichting en beheer‘, 2012. Historisch onderzoek in opdracht van de gemeente Utrecht.

Renovatie koetshuis Oud-Amelisweerd zonder uitgebreide vergunning

leave a comment »

Bunnik1

Bunnik2

Het landhuis, koetshuis en tuin, prominent gelegen aan de Kromme Rijn zijn een rijksmonument.’ Aldus de omschrijving op armandomuseum.nlDeze informatie staat in alle publicaties over de ‘Historische Buitenplaats Oud-Amelisweerd‘. En moet dus als bekend worden verondersteld bij betrokken wethouders en ambtenaren van de gemeenten Bunnik (grondgebied en vergunningen) en Utrecht (eigenaar en financiering).

In de informatiekrant van Bunnik van 23 januari worden bovenstaande twee omgevingsvergunningen gemeld voor werkzaamheden aan de Historische Buitenplaats Oud-Amelisweerd. Wat opvalt is dat (links) voor ‘het renoveren van het koetshuis‘ (Koningslaan 11a) en het ‘aanpassen van verschillende ruimtes voor het Museum Oud Amelisweerd’ (Koningslaan 9) een ‘reguliere omgevingsvergunning’ verplicht wordt gesteld. En (rechts) ‘het restaureren van het papieren behang in landhuis Oud Amelisweerd‘ (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) WABO-vergunningsplichtig wordt gesteld met een uitgebreide omgevingsvergunning. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed RCE laat geen misverstand ontstaan over de werking: ‘Ook ‘gedeeltelijk’ slopen, verstoren, verplaatsen of aanpassen van een monument valt onder de werking van de WABO.’

Sinds 1 januari 2012 is het vergunningenstelstel voor onderhoud aan rijksmonumenten versoepeld. Dit houdt in dat minder ingrijpende werkzaamheden vergunningvrij zijn. Dit betreft onder meer ‘gewoon onderhoud’. Het ligt eraan waaruit het ‘renoveren van het koetshuis‘ bestaat. Zonder inzage in de werkzaamheden is niet uit te maken of een vergunning nodig is. Hoe meer materiaal vernieuwd wordt of handelingen verricht worden, hoe onwaarschijnlijker het echter is dat er geen vergunning nodig is. Dat de renovatie ingrijpend is blijkt uit het Ondernemings- en huisvestingsplan dat op p.8 zegt dat het koetshuis nog moet worden ‘gerestaureerd‘. Ook dit roept de vraag op waarom de gemeente Bunnik geen uitgebreide omgevingsvergunning verplicht stelt.

Foto’s: Schermafbeelding van delen van de informatiekrant Bunnik van woensdag 23 januari 2013.