Titelbeschrijving van tekening van Marlene Dumas in MoMA roept vragen op

Marlene Dumas, ‘Daar is geen Indiane in Suid(e) (-) Afrika‘, 1976. Collectie MoMA. © 2022 Marlene Dumas.

De Afrikaanse naam van wat Nederlanders Zuid-Afrika noemen is ‘Suid-Afrika‘. Of zoals betreffend Wikipedia-lemma zegt ‘amptelik die Republiek van Suid-Afrika‘. Dumas schrijft de titel in het Afrikaans.

Het MoMA in New York City verbastert in de beschrijving van deze inkttekening op papier de titel van Dumas’ werk tot: ‘Daar is geen Indiane in Suide Afrika‘. Wat is in hemelsnaam ‘Suide Afrika‘? ‘Die suide‘ is vertaald in het Nederlands ‘het zuiden‘. Maar dat staat er niet. Dumas heeft de volgende titel op de tekening geschreven: ‘Daar is geen Indiane in Suid-Afrika‘.

Het is begrijpelijk dat een Engels-sprekende het koppelteken tussen ‘Suid‘ en ‘Afrika‘ dat wat bol is uitgevallen verkeerd interpreteert. Dat geeft aan dat het belangrijk is dat native speakers of medewerkers die grondige kennis hebben van een andere taal betrokken worden bij de beschrijving van cultureel erfgoed. Zij begrijpen en doorzien de details beter.

Bij de feedback staat: ‘This record is a work in progress. If you have additional information or spotted an error, please send feedback to digital@moma.org.‘ Dat is een goede open houding die aangeeft dat het museum bereid is om correcties aan te brengen, en zelfs oproept om die door te geven.

Ik heb per e-mail de volgende opmerking naar het MoMA gestuurd: ‘The name of the own country in Afrikaans is ‘Suid-Afrika‘. In the description of this drawing on paper, the MoMA corrupts the title of Dumas’s work into: ‘Daar is geen Indiane in Suide Afrika‘. That’s not there. Dumas has written the following caption on the drawing: ‘Daar is geen Indiane in Suid-Afrika’.’

Het is een klein onderwerp. Over één letterteken. Ik betwijfel of het de moeite van het opmerken waard is. Ach, wie het kleine niet eert is het grote niet weerd. Afgetekend is er geen indiaan in Suide Afrika.

.

Gemoedelijkheid

Arman, Dynamitage, performed during Fluxus Festival of Total Art and Comportment, Nice, July 27, 1963. Collectie MoMA, New York.

Waar is de gemoedelijkheid gebleven? De goedaardigheid om zachtaardig met elkaar om te gaan? Wanneer alles op scherp wordt gezet verdwijnt de ontspanning. Anderen wordt geen ruimte gelaten. De tussenruimte verdwijnt en wordt oorlogsgebied.

Het is trouwens de vraag of die gemoedelijkheid ooit bestond. Want mensen hebben er een handje van om het verleden te idealiseren en de eigen tijd te verfoeien. Daar begint de misvatting al over gemoedelijkheid. Het verleden wordt rooskleuriger voorgesteld om het heden voor schut te zetten.

Om de gemoedelijkheid te vergroten is het schipperen tussen het terugdringen van de rigiditeit van geharnaste overtuigingen die onverbiddelijk worden nagestreefd en de volhardende wijze om daar een einde aan te maken. Ontspoort de poging als dat op een vastberaden wijze gebeurt omdat het daardoor bevestigt wat het tracht te weerleggen? Maar te losjes werkt evenmin.

Gemoedelijkheid dient niet te vrijblijvend en slap, maar attent en waakzaam nagestreefd te worden.

Bovenste foto uit 1963 toont het overblijfsel van een gedynamiteerde auto. Het is een kunstwerk die wordt toegeschreven aan de Frans-Amerikaanse kunstenaar Arman. Dat gebeurde tijdens het Fluxus-festival in Nice met de titel (vertaald): ‘Festival van Totale Kunst en Gemoedelijkheid’.

Is deze framing ironie? Wie de Duitse vertegenwoordigers van Fluxus uit die jaren ziet kan zich niet aan de indruk onttrekken dat de manier waarop de realiteit wordt bevraagd, bespiegeld of aangevochten ernstiger is dan die realiteit zelf. Te plechtig, te militant en te pompeus. Het schiet zijn doel voorbij.

Het is dus nog niet zo makkelijk om de gemoedelijkheid te vergroten. Toch moeten we het blijven proberen. Voorwaarde is dat we de juiste mix van volharding, matiging en vertrouwen in het eigen standpunt weten te vinden. Dat is de kunst.

Greenwald kondigt onthullingen over spionage in Duitsland aan

De moderator van ARD’s Ochtendmagazine moma geeft bijzonderheden over de veiligheidssituatie van Glenn Greenwald. Opvallend. Uit voorzorg gaat deze in Rio de Janeiro wonende Guardian-journalist ’s avonds niet meer de straat op. In het gesprek kondigt Greenwald onthullingen aan die nog voor de Bondsdagverkiezingen op 22 september gepubliceerd worden. Redacteuren van Der Spiegel en de tegenwoordig in Berlijn residerende professionele partner van Greenwald Laura Poitras werken aan nieuwe verhalen. Wat kunnen we nog verwachten? Onder meer spionageactiviteiten van de Britse en Amerikaanse veiligheidsdiensten tegen Duitsland, en spionage van de Duitse BND samen met de Britse GCHQ en de Amerikaanse NSA.

Greenwald en Poitras richten zich naast de Angelsaksische wereld in hun berichtgeving op Latijns-Amerika en Duitsland. Daar menen ze met invloed een verschil te kunnen maken. In Duitsland wordt het  wantrouwen tegen grootschalige overheidsspionage gevoed door de 20ste eeuwse vaderlandse geschiedenis. Vele landen in Latijns-Amerika hebben zich de afgelopen jaren aan de invloed van de VS onttrokken en voelen zich nu politiek vrij om tegen de Amerikaanse spionage en de claim op de wereldhegemonie  te protesteren.

7728547-deutscher-reichstag--bundestag--berlin-deutschland

Foto: Duitse Rijksdag in Berlijn.

Christiaan Braun valt Stedelijk Museum frontaal aan

Christiaan Braun is verzamelaar en lid van het Trustee Comittee van het Museum of Modern Art in New York. En criticus van het Stedelijk Museum (SM), de cultuurpolitiek van de gemeente Amsterdam en schrijver van ingezonden stukken over dit onderwerp naar de NRC. Het laatste verscheen gisteren en draagt de titel ‘Stedelijk heeft acht jaar verprutst’. Braun valt de Raad van Toezicht (RvT) frontaal aan. Hij verwijt het te weinig afstand van de gemeente te nemen.

In het krantenarchief van de NRC valt in het bijzonder een stuk van 15 juli 2005 op. Braun valt volgens Micha Kat NRC-correspondent Victor Frolke aan die het belang van toenmalig hoofdsponsor van het SM ABN Amro op oneigenlijke gronden relativeert. Braun zegt: ‘Ik kan maar één ding concluderen: hier is sprake van journalistieke vervalsing met het kennelijke oogmerk de overname van het Stedelijk door ABN Amro opnieuw goed te praten.’ Volgens ingewijden had niet directeur Gijs van Tuyl, maar de voorzitter van de RvT de leiding.

Ook toen viel Braun die voorzitter van de RvT frontaal aan. Dat was toenmalig topman van ABN Amro die zei met tegenzin een bonus van 26 miljoen euro geïncasseerd te hebben: Rijkman Groenink. Nu herhaalt zich de geschiedenis met Alexander Ribbink, voormalig topman van TomTom. Opvallend en tamelijk incestueus was de Eerste Turing Toekenning 2009 van 450.000 euro die naar het SM ging, voor een tentoonstelling van Mike Kelley. Oprichter van de Turing Foundation is Pieter Geelen, medeoprichter van TomTom.

Kortom, de RvT van het SM speelt een sturende rol. Volgens Christiaan Braun is dat geen constructieve rol. Hij verzoekt nu de hele raad om wegens wanprestatie af te treden. Naar zijn idee heeft het sinds 2004 niets gedaan om het SM terug te brengen in de kopgroep van voorname internationale musea. Ofwel, directeur Ann Goldstein bakt er niks van, de RvT corrigeert haar niet en laat het gebeuren.

Andere kritiek is dat Braun het onverstandig vindt dat de heropening een tentoonstelling van de tamelijk onbekende Mike Kelley is. Met geld van de Eerste Turing Toekenning. Verder dat Ann Goldstein er niet op aangesproken wordt dat ze niet inspireert en naar buiten treedt. En dat cultuurwethouder Gehrels steeds kan ontsnappen met ‘verzinsel en smoezen’ over de vertraging van de nieuwbouw. En tevens dat Ann Goldstein door RvT en Gehrels misleid is over het tijdstip van de opening. Dat valt veel later dan ze suggereerden.

Ook vindt Braun dat in de RvT notie van en passie voor de beeldende kunst ontbreken.  Braun vindt dat de RvT niet onafhankelijk opereert en aan de leiband van Gehrels loopt. Hij had van de RvT meer initiatief verwacht om te bereiken dat het SM weer meetelt.

Wie van een afstand naar het SM kijkt moet Christiaan Braun gelijk geven. In 10 jaar tijds is het museum akelig weggezakt  en voorbijgestreefd door Boijmans en het Haags Gemeentemuseum. Dus zelfs in de kopgroep van nationale musea ontbreekt tegenwoordig het SM. Laat staan dat een internationale pretentie nog waargemaakt zou kunnen worden. Dat hangt uiteraard samen met de vertragingen in de bouw, maar het verwijt dat ook binnen die beperkingen het SM niet optimaal presteert klinkt geloofwaardig.

Een terughoudende RvT hoeft niet slecht uit te pakken, maar moet op het goede moment komen. Waar de vorige RvT onder Rijkman Groenink te dwingend was is deze RvT vermoedelijk te onderhorig aan de Amsterdamse politiek. De benoeming van PvdA-politica Guusje ter Horst eerder dit jaar is een teken aan de wand. Opvallend is dat Braun Ann Goldstein uit de wind houdt. Hij schuift haar foute passen in de schoenen van de RvT. Maar dan gaat-ie toch voorbij aan de eigen verantwoordelijk van een directeur. Zij zou zelf in staat moeten zijn om de politiek te bewerken. Waarom zij dat nalaat is de vraag die blijft hangen.

Foto: Impressie façade Stedelijk Museum, Amsterdam met ‘badkuip’