George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Meningsuiting

Veroordeling Egyptische acteur Adel Imam wegens belediging islam roept woede op

with 4 comments

Acteur Adel Imam tegen wie een strafzaak liep wegens belediging van de islam is veroordeeld tot drie maanden gevangenisstraf met dwangarbeid. Plus een boete van 1000 pond. De grootste komiek van Egypte werd ervan beschuldigd in zijn films te spotten met autoriteiten en politici en de islam en haar symbolen te beledigen. De verwachting dat-ie zou worden vrijgesproken is niet bewaarheid. Conservatieve Moslimbroeders en radicaal-conservatieve salafisten hebben een meerderheid van 70% in het parlement. Imam gaat in beroep.

De veroordeling bevestigt de vrees van de culturele en liberale elite dat de islamisten de meningsuiting willen inperken. Afschaffing van de artistieke vrijheid bedreigt kunstenaars in hun bestaansrecht en het land in zijn vrijheid. Al Ahram Online citeert acteur Amr Waked dat men het niet eens hoeft te zijn met een kunstenaar, maar dat niemand het recht heeft hem of haar het werken onmogelijk te maken of zelfs in de gevangenis te gooien. Filmmaker Ahmad Abdalla ziet het vonnis als een ‘terroristische daad tegen kunstenaars‘ en ‘een klap in het gezicht van de serieuze cinema‘. Anderen menen dat Egypte hiermee terugkeert naar de Middeleeuwen.

Het onlangs opgerichte Egyptian Creativity Front houdt op 26 mei een demonstratie. Tevens is het een protest tegen het proces van regisseurs Sherif Arafa, Nader Galal en Mohamed Fadel en schrijvers Wahid Hamed en Lenin El-Ramly wegens ‘belastering van de islam‘. Niet valt in te zien hoe een minderheid van weldenkende burgers zich nog kan verzetten tegen het conservatisme van de Moslimbroeders en het Al-Nour blok.

Foto 1: Adel Imam in The Terrorist (Al-irhabi), 1994
Foto 2: Baarden op site Al-Nour

Advertenties

Occupy, als je niet weet wat je doet, weetjewel

leave a comment »

Occupy Amsterdam moet per 24 maart weg van het Beursplein. Dat oordeelde de rechtbank naar aanleiding van een kort geding dat Occupy had aangespannen tegen een besluit van burgemeester Eberhard van der Laan de tenten in te pakken. Juist nu kamperen weer aangenaam wordt. Al in oktober 2011 vroeg de hoofdstedelijke VVD bij monde van Robert Flos om sluiting. Hij zag er een ‘antiglobalistische minicamping‘ in.

De wereldwijde Occupy-beweging biedt perspectief dat de politiek mist. Maar het duidt ook op de teruggang die we met z’n allen beleven. Zonder een uitweg te schetsen wijst het met geweldloos protest kritisch op de uitwassen van het kapitalisme. Occupy is een voortzetting van de protestgeneratie van 1968. Omdat het door de gevestigde politiek niet ingekapseld kan worden wordt Occupy nu de voet dwars gezet. Zo simpel is het.

Plekken kunnen ontruimd worden om elders opgebouwd te worden. Occupy kan niet meer onbezet worden. Ieder legt er een eigen wereldbeeld en gevoelswaarde in. Da’s sterkte en zwakte van de Occupy-beweging. Maar een oprechte stem die dommig klinkt is beter dan een valse stem die slim probeert te zijn. Weetjewel?

Ombudsman Brenninkmeijer vindt het publieke debat intolerant

with 2 comments

Vanavond spreekt de nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer de 15de Burgemeester Dales lezing uit in Nijmegen. Het onderwerp is de intolerantie in het Nederlandse publieke debat. Volgens Brenninkmeijer kan de politiek meer doen om intolerantie te bestrijden. Met name de toon van het debat kan volgens hem beter.

In een toelichting in Goedemorgen Nederland (31’30”) geeft de nationale ombudsman als voorbeelden de kopvoddentaks, haatpaleizen van Wilders en Nederland teruggeven aan de Nederlanders van Rutte. Dat zet de toon van een debat met een wij en een zij. Brenninkmeijer ziet dat als gevaarlijk ‘omdat mensen gelijkwaardig zijn’. In een onnavolgbare ketenredenering koppelt Brenninkmeijer toon, tolerantie, gelijkwaardigheid, discriminatie, het menselijk brein en politiek aan elkaar. Hij psychologiseert de volksgeest.

Alex Brenninkmeijer maakt zich door het noemen van de voorbeelden kwetsbaar omdat-ie naar Wilders en Rutte verwijst. Dat conflict zegt-ie echter niet aan te gaan omdat-ie alleen wil zeggen dat tolerantie in het politieke debat terug moet keren. Concreet moet de politiek ervoor zorgen dat Nederlanders met elkaar in gesprek gaan. Want Nederlanders vinden het belangrijk hoe ze met elkaar omgaan, aldus de ombudsman.

In de toelichting hamert Brenninkmeijer op de toon van het debat en het fatsoen. Dat zie ik als een zwaktebod omdat het aan de buitenkant blijft. Het oogt ook kleinburgerlijk. Naar mijn idee benadrukt-ie te weinig de spelregels van de politiek en de weerbaarheid van de democratie. Of de frisheid, sprankeling en heerlijke dwarsheid van een mening. Hij laat zich in een oubollige rol duwen. Met een pleidooi voor directe democratie, burgerrechten en openheid was-ie verder gekomen. Nu blijft-ie hangen in een fixatie voor politieke partijen.

Toch is zijn oproep sympathiek en noodzakelijk. Maar hij kiest de verkeerde inzet door te focussen op toon en omgangsvormen. Ik schreef eerder: Het is onze burgerplicht om de roep om openheid te concretiseren. Door meer deelnemers aan de inrichting van de samenleving en meer gebruikers van het vrije woord kan het glazen plafond doorbroken worden. Da’s een langlopend project. Het begint met het besef om zonder moralisme vrij te denken. De valse schijn moet aan diggelen. Hopelijk gooit Brenninkmeijer zijn steen in de juiste richting.

Foto: Nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer schudt kamervoorzitter Gerdi Verbeet de hand in de Tweede Kamer, 2011. Credits: ANP

VVD Amsterdam wil vrijheid Occupy-beweging beperken

with 7 comments

De open mind van de VVD is het laatste jaar dichtgeslibd. De huidige VVD verhoudt zich tot het Liberaal Manifest uit 2005 als een sociaal-democraat tot Marx’ Het Kapitaal. Door dit revisionisme krijgt de VVD akelig reactionaire trekken. Ofwel, de Haai in de VVD is dood, leve de VVD!

Een dichtregel in de vertaling van Jorge Luis Borges’ gedichten is: ‘De waarheid is dat niemand ons kan kwetsen behalve de mensen van wie we houden’.  Precies om deze reden trek ik me de ruk naar rechts van de VVD aan. Want ik stemde op Rutte om koste wat kost Job Cohen te vermijden. Maar ik rekende op een VVD waarvan ik dacht dat het me compassie, hervormingen en een weldadig ontbrekend moralisme beloofde.

De VVD schuttert onderhand op alle niveau’s. Nu weer de Amsterdamse fractievoorzitter en beleidsadviseur veiligheidsbeleid bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie Robert Flos die vindt dat er volgende week een eind moet komen aan het tentenkamp op het Beursplein van de Occupy-beweging. Want hij vindt niet dat de stad een ‘antiglobalistische minicamping‘ op het plein moet hebben. Flos gaat vragen stellen aan burgemeester Van der Laan als de Occupy-beweging er volgende week nog zit. Of in dit geval: staat.

Da’s de Flos die in een interview op de vraag waarom-ie een Vrije Amsterdammer is het volgende antwoordt: Omdat ik met volle teugen geniet van de vele vrijheden en voorzieningen die Amsterdam biedt. Van het uitgaan, van de cultuur, van de winkels, van het vrije debat. Ik ervaar Amsterdam als een City of Freedom waarin iedereen zichzelf kan zijn. Is dat echte vrijheid? Is het niet zo dat vrijheid er pas toe doet als het schrijnt? Die vrijheid wil Flos blijkbaar niet. Hij lijkt vrijheid eerder als marketing voor zijn stad te zien.

Het valt te voorzien dat burgemeester Van der Laan voor een liberale opstelling kiest zoals New Yorks burgemeester Mike Bloomberg ook consequent doet als het om meningsuiting gaat. Over de Occupy Wall Street beweging zegt Bloomberg dat de demonstranten voor onbepaalde tijd kunnen blijven mits ze binnen de wet blijven. Dit staat in schril contrast met de uitspraken van Flos. Hij zegt dat andere mensen ook gebruik moeten kunnen maken van het plein. Da’s te flauw voor woorden want Amsterdam is groot genoeg.

Flos verwoordt in zijn gebrekkig gevoel voor wat vrijheid van meningsuiting in een open samenleving is oude reflexen die niet bij zijn partij passen. Ze zijn er een Yuppie-achtige vervorming van. Flos mist de essentie als-ie de Occupy-beweging reduceert tot antiglobalisten. Iedereen die er zich in verdiept kan weten dat het meer dan dat is. De uitspraken van Flos geven aan dat de vrijheid bij de huidige VVD in slechte handen is.

Foto: Tentjes op het Beursplein in Amsterdam. © ANP

Glazen plafond in het publieke debat

with 7 comments

Met ongenoegen bekijk ik al jaren het publieke debat in Nederland. Wat me niet bevalt wist ik niet precies, maar dat het me niet bevalt weet ik wel. Ik zie geen frisheid, sprankeling en heerlijke dwarsheid. Het is voorspelbaar en defensief. Sinds kort weet ik het. Het zijn kruimels verzuiling die ons door identificatie en groepsvorming de toegang tot de moderne tijd ontzeggen.

Burgemeester Bloomberg van New York verwoordde het vorig jaar zoals geen openbaar bestuurder van Nederland. Hij zegt dat iedereen moet kunnen zeggen wat-ie wil, zonder dat anderen het daarmee eens zijn. Da’s vrijheid van meningsuiting die betekenis krijgt als een opponent ruimhartig aan het woord gelaten wordt.

Zet dat tegenover de politieke, journalistieke en sociale bovenlaag van Nederland die lippendienst bewijst aan de meningsuiting. Het zegt voor te zijn, maar stelt vervolgens zoveel voorwaarden van fatsoen, moraal, religieuze pacificatie, sociale vrede en economisch belang dat een grondrecht betekenisloos wordt. Niet de bekommernis om fatsoen, maar het valse beroep erop valt op.
           


Beperkingen aan de meningsuiting bestaan. Dat betreft aanzetten tot geweld en discriminatie van personen of een groep. Het gaat over een grens als de aangesprokene niet als gelijkwaardige deelnemer kan antwoorden. Na fysieke beschadiging of geestelijke vernedering is dat onmogelijk. Ofwel, beledigen mag, maar het bestaan en de motivatie van anderen in twijfel trekken is ontoelaatbaar.

Waar maak ik me druk over? Het gaat niet om de schijnheiligheid van degenen die vanuit de coulissen hun eigenbelang verdedigen. Of om een weemakende moraliteit van kleinburgerlijke snit. Of om religie die in het publieke debat extra politieke en juridische bescherming geniet. Of om de koninklijke drijfjacht in de bossen.

Het gaat om de democratische orde. Wat inhoudt dat we elkaar binnen spelregels accepteren. Dat is niet onderhandelbaar. Maar democratie is niet voor bange mensen. Het oneigenlijk gebruik van spelegels met het beroep op fatsoen bouwt een vangnet in dat een fuik wordt.

Burgemeester Bloomberg begrijpt beter dan onze spraakmakende gemeente dat een debat noodzakelijk is voor de weerbaarheid van de democratie. Anders vervallen we in autoriteit die vrijheid inperkt. Het oneigenlijke beroep op fatsoen, moraal en beschaving leidt tot zelfcensuur. Tot zwijgen dat haaks staat op het idee van een open, levenskrachtige samenleving.

Het polderland moet in de moderniteit treden. Het glazen plafond van moralisme en beschaving, religiositeit, politieke consensus, sociale vrede en economisch eigenbelang perkte het publieke debat decennialang in omdat het gelijk liep met belangen die doorgaans verborgen bleven.  

Opzet is om de ander weer recht in de ogen te kijken. Ook bij zakelijke onenigheid. Zonder tussenkomst van woordvoerders die verwoorden en verwarren. Die zelfs onze identificatie voor hun rekening willen nemen. Pas als we onszelf zijn kunnen we coalities smeden.

Het is onze burgerplicht om de roep om openheid te concretiseren. Door meer gebruikers van het vrije woord kan het glazen plafond doorbroken worden. Da’s een langlopend project. Het begint met het besef om zonder moralisme vrij te denken. De valse schijn moet aan diggelen. 

Met dank aan Johanna Nouri voor haar commentaar. 

Foto: Coney Island, Brooklyn, New York

Meningsuiting voorziet in vrijheden

leave a comment »

Artikel 137c Wetboek van Strafrecht met het verbod op groepsbelediging krijgt veel kritiek. De zaak tegen Wilders is er deels op gebaseerd. VVD’er Nicolai wil het afschaffen en de vrijheid van meningsuiting verruimen. Dat voornemen zweeft al sinds 2008 boven de markt, maar wordt door christelijke partijen geblokkeerd. CDA-ministers als Hirsch Ballin of Donner staan als partijpolitici telkens op de rem.

Mark Rutte kwam in moeilijkheden toen bleek dat bij afschaffing de Holocaust-ontkenners vrijuit zouden gaan. Liberale partijen vertrouwen op een open debat Amerikaanse stijl met voldoende tegenwicht maar wachten het juiste moment af. Vraag is of deze informele traditie sterk genoeg is. De samenwerking met het CDA en de SGP helpt de liberalen overigens niet om vrijzinnig te zijn. Vraag is of het niet volgen van de eigen principes voor de VVD een nieuw principe wordt.

Het gaat bij 137c om het verbod op het geven van een mening. Hetzelfde geldt voor 147 over de godslastering. Maar het uit 1932 daterende wetsartikel heeft geen praktische betekenis en is zo goed als dood. Hoewel men dat vanuit christelijke hoek graag anders ziet. Revitalisering vanuit de VN is de enige reddingslijn. En bedreiging. Wrang is dat dit vanuit Pakistan is geïnitieerd, waar wegens religieuze intolerantie deze week de katholieke minister Shahbaz Bhatti werd vermoord.

Vanwege politieke en juridische redenen is 137c belangrijker. Opmerkelijk dat ongelijke grootheden als ras, godsdienst of levensovertuiging, hetero- of homoseksuele gerichtheid of handicap naast elkaar zijn gezet. Godsdienst en levensovertuiging passen in dat rijtje niet thuis omdat men ze vrij kan kiezen. Ras, gezindheid of handicap niet. Als het de bedoeling is om groepen tegen belediging te beschermen dan is het overigens onlogisch dat vrouwen of intersexuelen ontbreken. Zij worden wereldwijd gediscrimineerd.

De vrijheid van meningsuiting omvat de vrijheid van godsdienst. Arresten waarin aangeklaagden als toenmalig RPF-kamerlid Van Dijke werden vrijgesproken waren gebaseerd op zijn uitingsvrijheid en rol in het maatschappelijk debat. Niet zijn beroep op godsdienst waaraan hij de motivatie ontleende om homosexualiteit aan diefstal gelijk te stellen was bepalend. Die motivatie was ondergeschikt en bleef een geloofsopvatting of een mening die aan het geloof ontleend was.

Kortom, een aparte vrijheid van godsdienst is onnodig als de vrijheid van meningsuiting correct en ruim wordt toegepast. Ook zonder vrijheid van godsdienst mag iemand als imam El Moumni zijn geloofsopvatting geven in het maatschappelijk debat. Maar spanning tussen beide grondrechten bestaat.

Nodig is een ondubbelzinnig vaktechnisch arrest van de Hoge Raad waarin staat dat de vrijheid van godsdienst is gegarandeerd binnen de vrijheid van meningsuiting vanwege het maatschappelijk debat. Godsdienstig geïnspireerden kunnen en mogen zeggen wat ze willen in dat debat. Ze behoeven geen extra juridische bescherming om zich voluit uit te spreken. Ze hebben dit recht al en het geeft hun een onnodige extra juridische bescherming boven niet-godsdienstig geïnspireerden.

Foto: Kinderen en snoepverkoper in Japan, 1905-1910

Written by George Knight

3 maart 2011 at 14:01

Geplaatst in Politiek, Religie

Tagged with , ,

Liberale democratie

with 19 comments

I. Liberale democratie kan een voorbeeld zijn. Er zit perspectief in een kleine, krachtige nationale staat, vrijheid voor het individu, een grondwet met grondrechten en een open samenleving met een krachtig publiek debat. De politieke filosofie die dat schraagt is het liberalisme. Als onderstroom van het conservatisme. Da’s geen tegenstelling van progressiviteit, maar van anti-revolutionarisme. Daarom kan er progressief liberalisme bestaan, maar geen revolutionair liberalisme. Vandaar dat de ongelijksoortige VVD, D66 en GroenLinks in dezelfde stroming onder te brengen zijn.

Dit houdt in dat iedereen vrijheid heeft te doen wat-ie wenst, maar niet met voorbijgaan aan bepaalde uitgangspunten. Een duidelijke grens zijn de voorwaarden van de rechtsstaat die uitmonden in het secularisme waaronder de meest uiteenlopende meningen gebracht kunnen worden zonder dat ze conflicteren. Iedereen die de vrije keuze van de open samenleving en het levendig publieke debat accepteert kan er een plaats vinden. Alles gegarandeerd door een neutrale overheid.

Vanzelf gaat het niet. Verhoogde dijkbewaking is nodig. De waakvlam moet aanblijven. De liberale democratie moet elke dag verdedigd worden. Het getuigt van naïviteit om te denken dat er nooit gecorrigeerd hoeft te worden. Ofwel, dat een kleine staat niet optreedt. Anderen de eigen wil opleggen of beperken hoort niet thuis in een liberale democratie. Zo is het ongewenst dat godsdienstig geïnspireerden anderen hun normen opleggen. Hierop kan niet afwachtend gereageerd worden. De staat dient pro-actief op te treden.

De liberale democratie staat van verschillende kanten onder druk. Merkwaardig is dat de grootste dreiging van binnenuit komt. Het is een mechanisme dat fijn afgestemd moet zijn om optimaal te werken. Partijen dienen terughoudend te zijn om hun eigen doelstelling erin te willen verwezenlijken. Daar gaat het mis. Politieke partijen verwarren hun verschillende functies van controleren, beleid maken en besturen. Het is ongewenst dat een regering partij kiest tussen burgers. Daarom is het de vraag of politieke partijen bij de liberale democratie passen.

In elk geval moet voorkomen worden dat partijen een loopje met de rechtsstaat nemen. Zo is de ene partij (PvdA) selectief in het formuleren van plichten en de andere (PVV) in het formuleren van rechten. Zo handhaven partijen (CDA, CU, SGP) de extra juridische bescherming van religie in het publieke debat. Zo zijn bijna alle partijen onvoldoende kritisch jegens het bedrijfsleven.

Partijen die actief het mechanisme van instituties en waarden in standhouden verdienen onze voorkeur. Op dit moment zie ik dat het beste vertegenwoordigd door de liberale partijen van Nederland. Het komt voort uit de uitgangspunten van hun politieke filosofie en doordat ze de laatste jaren het minste zijn blootgesteld aan de verleidingen van de macht.

II. Aan de huidige VVD zijn onvolkomenheden te herkennen. De omgang met duurzaamheid, met cultuur, met veiligheid boven burgerrechten, met de gevolgen van de bankencrisis en de hypotheekrenteaftrek komt gemankeerd over.

Interessant zou zijn om een actuele vorm van liberalisme te formuleren die de meest waardevolle elementen uit het gedachtengoed van de VVD, D66 en GL combineert. Immers levensvatbare parlementaire partijen met een gemeenschappelijke liberale kern. Een vorm die optreedt waar de gemeenschap wordt beschadigd en vrijlaat waar initiatieven worden genomen. Maar partijen zitten zichzelf in de weg.

Dan resteert een vorm van liberalisme waarin duurzaamheid, compassie met de zwakkeren, culturele en educatieve focus, rust in huis boven open grenzen, individualisering en vergroting van burgerrechten, actief burgerschap, politieke hervormingen en een kleinere overheid samengaan met een straf bezuinigingsbeleid, geen staatssteun voor banken en afschaffen van allerhande overbodige subsidies. VVD, D66 en GL kunnen dat afzonderlijk niet bieden, maar samen wel. Door een verstandige uitruil van programmapunten. Een idee voor de toekomst.

Foto: Eugène Delacroix, De Vrijheid leidt het volk (La Liberté guidant le peuple), 1830