George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Meesterwerk

Mix Match Museum overschreeuwt en overdrijft in overbodigheid

leave a comment »

Dit filmpje is de schaamte voorbij. Ronkende en dreunende onzin waarvoor het Amsterdam Museum, het Groninger Museum, het Kröller-Müller Museum, Museum Boerhaave, Museum TwentseWelle en het Van Abbe Museum zich zouden moeten schamen. Deze musea weten dat ze de claim ‘6 musea geven de vrije hand’ of ‘Ga op de stoel van de tentoonstellingsmaker zitten’ niet waar kunnen maken. Met een selectie van 50 objecten per museum is dat onmogelijk. De variant ‘Ga in de stoel van de tentoonstellingsmaker zitten’ doet trouwens onbedoeld aan Gerrit Rietveld denken die zitten niet voor niets een werkwoord noemde. De musea die niet in het project Mix Match Museum zijn gestapt mogen zich achteraf gelukkig prijzen dat ze niet meegesleept worden in de marketing en de kaalslag van een publiekseducatie die geen nuances meer kent.

Dit project van Mix Match Museum doet denken aan de Rijksstudio van het Rijksmuseum dat iedereen zonder scholing of vakopleiding in 2013 beloofde een meesterwerk te kunnen maken. Da’s niet mis. Daarover schreef ik: ‘Het relativeert niet alleen het kunstenaarsschap, maar ook de meesterwerken in eigen bezit. Zo bijzonder kunnen ze niet zijn als elke bezoeker een meesterwerk kan maken. In het Rijksmuseum slaat de ‘écriture automatique’ van de marketing ruw toe.’ De projectorganisatie van het Mix Match Museum relativeert het maken van een museumtentoonstelling. De claim is dat iedereen dat kan. Waarom dan maar niet gelijk alle tentoonstellingsmakers de museumdeur uitgebonjourd? Verkleutering en fun, bij het Amsterdam Museum, het Groninger Museum, het Kröller-Müller Museum, Museum Boerhaave, Museum TwentseWelle en het Van Abbe Museum tot 10 januari 2015. Voor wie het echt serieus neemt: kans op een overdosis marketing en educatie.

Advertenties

Rijksmuseum laat jou je eigen Meesterwerk maken. Zo belooft het

with 4 comments

Rijks

Update 17 mei: Het Rijksmuseum is winnaar in de categorie ‘best brand’ van de Dutch Interactive Awards. In de uitleg zegt het projectteam dat het uitging van drie ontwerpprincipes: ‘eenvoud, dichtbij en ontwerpen voor de grote massa‘. Dat komt terug in de vorm die aansluit bij de Nederlandse traditie (Droog), maar ook in de wijze van benaderen van de bezoekers. Dat laatste leidt tot versimpeling die me verbaast. Kan dat niet scherpzinniger? De toekenning van deze prijs verbijstert me. De Dutch Interactive Awards is een platform waarop de branche (online communicatie, e-commerce en marketing) zichzelf promoot. Waarbij techniek leidend is. Mogelijk is de winning mood die de laatste tijd aan het Rijksmuseum kleeft een sterk argument. 

Maak je eigen Meesterwerk, zegt het Rijksmuseum op een van de vier voorpagina’s. Gaat dat zonder scholing of vakopleiding? Op de site van het Rijksmuseum wel. Het relativeert niet alleen het kunstenaarsschap, maar ook de meesterwerken in eigen bezit. Zo bijzonder kunnen ze niet zijn als elke bezoeker een meesterwerk kan maken. In het Rijksmuseum slaat de ‘écriture automatique’ van de marketing ruw toe. Wij die met ‘jij‘ worden aangesproken gaan op onderzoek. Naar de Rijksstudio waar Meesterwerken worden gemaakt. Aldus het Rijksmuseum. De afdeling educatie giet het in de vorm van een spel. En drukt ons met de neus op de les.

Opzet is de collectie te verkennen en te ontdekken ‘met welke werken jij matcht uit 125.000 meesterwerken van het Rijksmuseum‘. Alles klopt. Het museum zet de bezoeker op de hurken, spreekt ons idiotproof als kleuters aan en volgt nauwgezet het elfde gebod: ‘marketing zal de Nederlandse taal niet correct oprekken’.

Stap 1: ‘Vakantie! wat wordt het?‘ Strand, natuur, cultuur, geplons, gevaar of sneeuw? Ik kies ‘geplons‘. Stap 2: ‘Liefde of Lust?‘ met opnieuw zes mogelijkheden: lieve woorden, verbloemd, kaarslicht, preutse pracht, gouden bergen en lieve lust. Ik kies ‘lieve woorden‘. Stap 3: ‘Magisch magenta or basic beige?‘ Met 11 kleuren om uit te kiezen. Opvallend worden Engels en Nederland door elkaar heen gebruikt in een vermoedelijk als hip bedoelde mengelmoes. Ik kies ‘blauw‘. Stap 4: ‘Mijn hart verpand aan …‘ met foto’s van 11 Nederlandse steden. Ik kies ‘Utrecht‘. Stap 5: ‘In een vorig leven was ik …‘ met de keuze uit zes archetypen: koning, kluizenaar, soldaat, nar, engel of held. Ik kies ‘soldaat‘. Ben ik nu de maker van ‘een eigen Meesterwerk’?

Da’s afwachten. De vraag verschijnt: ‘Benieuwd naar de meesters die bij jou passen?‘ en de knop ‘Match mijn meesters!‘. Na aanklikken verschijnen 25 werken uit de collectie. Met eronder een van de gemaakte keuzes. De teleurstelling is groot. Waar is m’n Meesterwerk gebleven waarvan het Rijksmuseum me voorspiegelde dat ik het kon maken? Wie weet kon ik het voor goed geld op een veiling aanbieden. Zoveel Meesterwerken zijn er immers niet. Want de toezegging om een Meesterwerk te mogen maken wordt me niet dagelijks gedaan. Er klopt niets van. De belofte van een Meesterwerk is me tijdens het spel ontnomen. Dat neemt mijn oog voor de collectie weg. Het Rijksmuseum slaat bezoekers dood met een overmaat aan marketing en educatie. Killing.

Foto: Schermafbeelding van pagina met ‘Maak je eigen Meesterwerk‘ op de site van het Rijksmuseum.

Metropolis: suiker of vergif?

with 2 comments

Metropolis is een half gelukte stomme film. Waar moeten we beginnen iets over een icoon uit 1927 te zeggen? Door Lotte Eisner, Luis Buñuel, Stephen Jenkins en regisseur Fritz Lang is al zoveel gezegd. François Truffaut pakt in een van zijn films -was het La nuit Américaine?- een stapeltje boeken uit bruin knisperend pakpapier. Waaronder een monografie over Fritz Lang. Was dat rond 1967 toen Fritz Lang een regisseur speelde in Le Mépris van Jean-Luc Godard?

I. Metropolis ging in januari 1927 in première in het Berlijnse UFA Palast am Zoo. De versie van 2 uur werd vlak daarna ingekort. De ontvangst was niet positief en bracht de UFA-studio op de rand van de afgrond. In het kader van het Berlijnse Filmfestival, de Berlinale, werd op vrijdag 12 februari 2010 in Frankfurt een nieuwe versie van Metropolis vertoond met live orkestmuziek. Metropolis is van Fritz Lang. Metropolis is van Thea von Harbou. Metropolis is van de UFA-studio. Metropolis is van de Weimarrepubliek. Metropolis is van Duitsland. Metropolis is van de cinefiele filmwereld. In elk geval is Metropolis twee films.

II. In Argentinië was filmmateriaal uit de oorspronkelijke versie gevonden dat jaren ontbrak. De oplossing van de filmhistorische puzzel werd aanleiding voor een feestje. De Duitse Bundesminister van kunst verleende prestige aan de avond. Of gaf Metropolis prestige aan de bestuurders, waaronder de Oostenrijkse minister van kunst? Want Fritz Lang was immers van geboorte Oostenrijks.

Opmerkelijk wat hedendaagse bestuurders op Metropolis projecteren. Alsof het een geslaagde film is. Alsof het een radicaal meesterwerk is. Da’s het maar voor de helft. Is Metropolis de bom die nooit een bom is, maar wordt aangekleed als bom om vervolgens gedemonteerd te worden als heldenstuk? Kunst op afstand is het perfecte vehikel voor bestuurders. Een hedendaags radicaal kunstwerk komt te dichtbij en valt moeilijker te sturen.

III. De sentimentaliteit van Hoofd (kapitaal) en Handen (arbeid) dat door het Hart (plan) verzoend wordt door een Bemiddelaar. Dat klinkt symbolistisch. Dramaturgie die ook in 1927 ongeloofwaardig was. Metropolis eindigt als naïef verhaal dat ver afstaat van de realiteit. Later herinnerde Lang zich dat iedereen in die dagen sentimenteel en uitbundig van emotie was. Deze sentimentele symboliek wordt aan Thea von Harbou, Langs toenmalige echtgenote en scenariste toegeschreven. Het maakt de film voor een hedendaags publiek zwaar verteerbaar.

Het verhaal gaat als volgt. Uitvinder Rothwang en de leider John Frederson begeerden ooit dezelfde vrouw. De overleden moeder van Freder. Rothwang heeft dat nooit kunnen verkroppen en zweert wraak op John. Als deze bij hem aanklopt om help om de arbeiders in de benedenstad te controleren ziet Rothwang zijn kans schoon. Hij boetseert het beeld van de religieus aandoende Maria over de robot die hij ontwikkelt. Zo ontstaat de Maschinen-Maria die de arbeiders misleidt en ze opzet tot opstand. Rothwang raakt John Frederson doordat dankzij de Maschinen-Maria en de opstandige arbeiders diens stad vernietigd wordt. In wezen wordt slechts de kernmachine vernietigd en loopt de benedenstad onder water. De echte, charismatische Maria loopt in allerlei opzichten achter de feiten aan.

In Freders ogen wordt de kernmachine die de benedenstad aandrijft getransformeerd tot een Moloch, de afgod aan wie de arbeiders worden geofferd. Als machines sjokken de arbeiders in het gelid met gebogen hoofd de afgrond in. De arbeiders zijn geen menselijke individuen, maar machines.

De opstand breekt uit door een keten van gebeurtenissen met als motivatie de persoonlijke relatie tussen mensen. Het sentimentele aan het verhaal werkt op verschillende niveau’s: karakterisering, stijl en verhaallijn. Men kan nog verder gaan: Metropolis is kitsch. Acteurs acteren uitbundig en vol emotie en de karakters zijn uitvergroot. Maria is niet goed, maar is Het Goede. Het zijn stereotiepen zonder menselijkheid. Dit past bij dat naoorlogse tijdperk.

Het einde is onwaarachtig omdat de wereld niet symbolisch in elkaar zit. Wie denkt dat in het Duitsland van 1926 of in een toekomstvisie een bemiddelaar het kapitaal kan verzoenen met de arbeid spiegelt het publiek een schijnwereld voor. Da’s geen realiteit, maar escapisme dat uitgaat van een motto, dat niets met de verbeelding van de echte wereld te maken heeft. Dat laatste hoeft geen bezwaar te zijn. Het is toch een kunstwerk met een eigen werkelijkheid?

IV. Een kunstwerk als Metropolis moet allereerst op eigen interne logica beoordeeld worden. Dat gaat om vragen hoe onderdelen samenhangen, hoe overtuigend en geloofwaardig een en ander wordt getoond en wat de diepere intentie van het kunstwerk is om op de wereld te reflecteren. Metropolis is ook techniek en overrompelende visualisering. Metropolis is een blik in de toekomst in de stijl van de jaren ’20 (vdve). Verdiende Fritz Lang in Parijs in 1914 niet de kost als beeldend kunstenaar, de man met de artistieke flair van de Wener? Luis Buñuel vond het verhaal triviaal en romantisch, maar ook een film met prachtige fotografie. Twee tegengestelde elementen onder een dak, zuivere lyriek en irritante anecdotiek.

Metropolis is al met al een belangrijke film in de filmgeschiedenis. Het heeft de weg geopend voor een heel genre van science fiction films, evenals de city-symphonies. Metropolis heeft kwaliteiten, maar ook gebreken. Het feit dat de film geen eenheid wordt valt te herleiden tot de verschillen in inzicht van betrokkenen, de angst te veel van het publiek te vervreemden en de productieomstandigheden van een dure studioproductie met complex teamwork en technische hoogstandjes. Metropolis verdient lof, maar het begrip voor de film is ermee gediend dat haar zwakke kanten worden genoemd.

Foto: Brigitte Helm in Metropolis