George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Mediawijsheid

Pleidooi voor de instelling van een Referendum-autoriteit

leave a comment »

mm

Update 29 juni 2016: Het stof van het Britse referendum is neergedaald en er heerst consensus dat de informatievoorziening ondermaats was en vele kiezers zich voorgelogen voelden. Dat had niet zo moeten zijn en zou voorkomen moeten worden. Achteraf blijkt dat de Leave-campage heeft nagelaten een plan op te stellen voor het geval het Verenigd Koninkrijk zou beslissen uit de EU te stappen. Zo moet een referendum niet gevoerd worden. Zo’n feitenvrije campagne over een Nexit bedreigt ook Nederland. Om het instrument ‘referendum’ te kunnen behouden moeten de campagnes door een ‘autoriteit’ aan strakke eisen worden gebonden. Zodat de garantie ontstaat dat er een publiek debat op niveau ontstaat dat uitgaat van de feiten. 

Net als bij het Britse EU referendum ontspoorde bij het Nederlandse Oekraïne-referendum vooral het NEE-kamp door de feiten te verdraaien. Een referendum is onmisbaar zonder een Referendum-autoriteit die de feiten toetst waarna deze vervolgens door beide kampen verplicht moeten worden doorgegeven. Want dat leren zowel het Nederlandse als Britse referendum: de waarheid sneuvelt het eerst als de gemoederen hoog oplopen. De keuze voor het bestuursorgaan ‘autoriteit’ garandeert onafhankelijkheid van de overheid.

Tegenstanders proberen te scoren door verwarring te zaaien en delen van het publiek op de mouw te spelden dat expertise en geobjectiveerde waarheid hetzelfde zijn als geruchten, onwaarheden of halve waarheden. In die dynamiek wordt een willekeurig Twitter-account hetzelfde als een al jarenlang bestaand gerenommeerd nieuwsmedium. Zo fragmenteert het publieke debat in deeldebatten. Zij die zich sociaal achtergesteld achten lopen de kans ontvankelijk te zijn voor valse profeten. Ze kunnen via een omweg beschermd worden door een Referendum-autoriteit indien ze mediawijsheid missen en in het publieke debat op kennisachterstand gezet zijn. Voorstander van de status quo kunnen ontsporen door het schetsen van onheilscenario’s.

Dit betekent echter niet dat een campagne die in een referendum de gevestigde orde aan de orde wil stellen om die te veranderen niet zou deugen. Integendeel. Een samenleving moet ruimte toestaan voor verandering en in beweging blijven. Daartoe is een referendum een prima hulpmiddel. Maar de voorwaarde is wel dat dat vanuit het algemeen belang beredeneerd wordt. En niet vanuit het deelbelang van een factie die met de meeste financiële middelen onder valse voorwendsels de meeste publiciteit kan genereren. Daar heeft een samenleving niets aan. Om dat de toetsen dient de Referendum-autoritiet in het leven geroepen te worden.

De taak van zo’n Referendum-autoriteit is onder meer het in kaart brengen van de hoofdrolspelers en hun screening op integriteit en beweegreden. Waarom tikken ze zoals ze tikken? Hoe is hun positie ontwikkeld en mogelijk gewijzigd? Wat is de logica van die positieverandering? Welke financiële, publicitaire en politieke belangen hebben de hoofdrolspelers en hun organisaties bij het referendum? Een voorbeeld hoe dat werkt is het hardnekkige gerucht dat nieuwsblog Geen Stijl enkel en alleen aandacht ging besteden aan een Oekraïne-referendum omdat de winstgevendheid als Telegraaf-dochter op de tocht stond en het verkocht dreigde te worden. De publiciteit bij de campagne voor het referendum zou die verkoop afgewend hebben.

Publieke figuren die de publiciteit zoeken kunnen weten dat hun privacy onderhevig is aan aandacht. Zo’n Referendum-autoriteit zou daar beheerst mee om moeten gaan. De logica voor zo’n screening ligt voor de hand. Politici, kandidaten voor het openbaar bestuur en bepaalde publieke functies worden nu ook al gescreend. Omdat een referendum nog beslissender kan zijn dan een gewone verkiezing -zoals het Britse referendum leert- zouden de hoofdrolspelers van de campagnes bij een referendum door een op afstand staande autoriteit gescreend moeten worden. Juist omdat ze machtsposities innemen en een politieke rol spelen worden ze weer kwetsbaar voor de druk van externe partijen die gewild of ongewild hun pad kruisen.

ptt

Een voorbeeld. Thierry Baudet is een voorman van het Forum voor Democratie en heeft zich ingespannen voor het NEE-kamp bij het Oekraïne-referendum. Nu ijvert hij voor een referendum over een Nexit. Het lijkt er sterk op dat zijn diepere politieke beweegreden de openbaarheid nog niet hebben bereikt. Dat zou betekenen dat hij zich anders voordoet dan hij is. De gevestigde media zien het blijkbaar niet als hun taak om daarin te spitten. Het maakt nogal een verschil of hij een rechts-nationalist in extreem vaarwater is of iemand die zonder bijbedoelingen welgemeend van democratische middelen als een referendum gebruikmaakt.

Ik schreef in een commentaar van 28 maart 2016: ‘Zo was er op 18 en 19 februari in een zoutmijn in het Poolse Wieliczki de conferentie ‘Prosperity of Europe after EU’ van de fractie van Europa van Naties en Vrijheid (ENF) in het Europarlement die wordt gedomineerd door het Front National. (..)  Opvallend was de aanwezigheid van Thierry Baudet die in de ENF geen officiële functie heeft. Nog opvallender was dat hij als fanatiek twitteraar op zijn twitter-account hierover geen verslag deed.’ Nederlandse media besteedden geen aandacht aan deze bijeenkomst van rechts-extremisten in Polen en in interviews werd Baudet er achteraf niet in het openbaar naar gevraagd. Het verdient overweging om een Referendum-autoriteit in te stellen die een referendum begeleidt en zorgt dat onregelmatigheden worden beperkt en de nieuwsvoorziening optimaal is.

Foto 1: Ben van Meerendonk, Boerin met melkemmers aan juk op de fiets, Walcheren, Zeeland, 1946. Credits: AHF, collectie IISG, Amsterdam.

Foto 2: Ben van Meerendonk, De bekabeling uit een reportage van de gemeentelijke telefoondienst, 24 oktober 1946. Credits: AHF, collectie IISG, Amsterdam.

Advertenties

Petitie: Film als vak op school. Nodig, maar onvolledig uitgewerkt

with one comment

fil

Een petitie aan minister Bussemaker en andere betrokkenen vanuit de organisaties die werkzaam zijn in de filmeducatie vraagt om film een vaste plek in het onderwijs te geven. Dit is een goed initiatief dat alleen 30 jaar te laat komt. In de jaren ’80 werd hetzelfde debat al gevoerd. Zonder resultaat. Nu is het door de toename van sociale media het onderwijs over film en beeldtaal om de mediawijsheid bij burgers te vergroten nog urgenter geworden dan toen. Dus beter laat dan nooit. Bewustwording begint bij onderwijs aan jongeren.

In een toelichting pleiten de initiatiefnemers voor veel tegelijk. Vraag is of het verstandig is om aan te koersen op zowel passieve als actieve filmeducatie: ‘Filmeducatie geeft kinderen en jongeren de kennis, vaardigheden en de mentaliteit om bewegend beeld te onderzoeken en te analyseren, de impact ervan en de invloed op de samenleving te kunnen begrijpen en zelf verhalen te kunnen maken en publiceren.’ Gezien alle mislukte pogingen uit het recente verleden vanwege behoudzucht in politiek en onderwijsveld om filmeducatie een reguliere plek in het onderwijsprogramma te geven lijkt het verstandiger deze keer niet te hoog in te zetten.

Haalbaar lijkt een elementair cursusprogramma dat jongeren door film- en media-educatie mediawijs maakt. Dat kan door de theoretische beginselen van film bij te brengen en te wijzen op de valkuilen van film, televisie en media. Bijvoorbeeld in propaganda en kwesties van privacy en identiteitsvorming. Laat deze petitie niet de verdenking op zich laden een verhulde sollicatie te zijn van de film- en audiovisuele mediasector om de eigen werkgelegenheid te waarborgen. Wie met filmische middelen verhalen wil maken kan dat alleen doen met begrip van de beeldcultuur. Opvallend bij de initiatiefnemers is het ontbreken van de universitaire opleidingen media en cultuur zoals bijvoorbeeld aan de Universiteit Utrecht waar wel degelijk professionele vakdocenten beeld en media worden opgeleid. Dit is een gemiste kans. De petitie schetst zo bewust een onvolledig beeld.

Foto: Petitie ‘Film als vak op school‘ op Petities.nl.

Gaan Nederlandse leraren studenten online monitoren?

leave a comment »

gl2

De toekomst hoe scholen de sociale media van studenten volgen om deze te disciplineren kondigt zich aan in Californië. Somini Sengupta beschrijft het in The New York Times. Eerder besteedde The Huffington Post er aandacht aan. Gaan leraren straks online om studenten te monitoren? In de VS kondigt deze ontwikkeling zich nu aan. Het techbedrijf Geo Listening wordt door scholen betaald om studenten op hun sociale media te volgen. Onder het mom van de veiligheid van studenten. Dat gebeurt volgens GL-directeur Chris Frydrach door een combinatie van technologie en een boel menselijk kapitaal. Een monitorprogramma zoekt naar sleutelwoorden en gevoelens op openbaar toegankelijke berichten (‘sentiments on posts’).

Uitbesteden aan bedrijven door scholen om studenten te monitoren is big business. Zo betaalt het Glendale schooldistrict in Californië Geo Listening 40.500 dollar (30.000 euro). Voorstelbaar is dat deze ontwikkeling binnen enkele jaren naar Nederland overwaait. En schoolbesturen particuliere bedrijven inhuren om hun studenten op Facebook, Twitter, Instagram, Hyves of in welk programma dan ook te volgen. Waar in de VS wapengebruik een reden is om pro-actief in te grijpen, zijn dat in Nederland vooral pesten en zelfmoord.

Digitale monitorprogramma’s die studenten volgen kunnen in strijd komen met de vrijheid van meningsuiting. Big Brother volgt Little Brother. Daarom moeten de politiek en schoolbesturen goed nadenken voordat ze aan de slag gaan met de privatisering van een deel van het onderwijs. Van de andere kant  bepalen Facebook en Google nu al de manier van denken en de keuzes die studenten maken zonder dat ze dit beseffen. Dus hoe hypocriet is de opwinding over een ontwikkeling die hiermee in lijn is? Echte oplossing zijn niet programma’s die studenten monitoren, maar lesprogramma’s die studenten mediawijsheid bijbrengen. Nog steeds een ondergeschoven kindje in het Nederlands onderwijsprogramma. Nu kan de omslag nog gemaakt worden.

gl1

Foto’s: Schermafbeeldingen van Geo Listening.

Assange: Twitter en Facebook volgen de bevelen van Obama

with 11 comments

LP

Het Franse weekblad Le Point heeft een interview met Julian Assange. Met een Vidéo exclusive. Uiteraard in de Ecuadoriaanse ambassade in Londen waar-ie zich verschanst. Le Point is een goede bemiddelaar om de gedachten van Assange naar buiten te brengen. Gestoeld op de formule van het Amerikaanse Time Magazine en Newsweek, verzeild in een conservatieve-liberale hoek en met de altijd aanwezige Franse animositeit jegens Amerikaanse machtspolitiek geeft het Assange de ruimte die hij in de Angelsaksische pers niet krijgt.

Onderwerp van het interview zijn sociale netwerken als Twitter of Facebook die bij het grote publiek nog een goed imago hebben, maar volgens Assange steeds meer naar de pijpen van de regeringen dansen. Dat uit zich in het doorgeven van berichten aan overheden tot het blokkeren op hun verzoek van accounts om politieke redenen. Julian Assange geeft als voorbeeld Anonymous Zweden dat door Twitter werd afgesloten. Eerst wist Twitter zich nog tegen dit soort druk te verzetten, maar het afgelopen jaar kon het dat niet langer volhouden. Die hechte samenwerking van overheden en bedrijfsleven is dus een tamelijk recente ontwikkeling.

Het ondermijnt niet alleen het vertrouwen van de burger in de overheid, maar ook in bedrijven als Twitter, Facebook of Google. Hoe dan ook moeten internetgebruikers zich bewust zijn van de censuur, de politieke druk, de schending van de privacy en de samenwerking tussen overheden en bedrijven. Internet wordt voor burgers in het Westen steeds belangrijker. Het is een ongewenste ontwikkeling dat afwijkende stemmen zonder recht op beroep kunnen worden afgesloten. Dat gebeurt nu al. Assange waarschuwt hiertegen.

Foto: Schermafbeelding uit video van Le Point met Julian Assange, 20 maart 2013.

Ook ‘bond tegen vloeken’ miskent functie van grof taalgebruik

leave a comment »

GOD

De bond tegen vloeken voegt zich in het pleidooi van PvdA-voorzitter Hans Spekman en premier Mark Rutte voor een beschavingsoffensief op internet. Dit naar aanleiding van het voornemen van Spekman om haatmails van ene ‘Gert Kruier‘ te publiceren op z’n Facebook-pagina. Die daar trouwens niet te traceren zijn. Hiermee kondigt zich een monsterverbond aan tussen een christelijke organisatie, een sociaal-democratische en een conservatief-liberale partij. Wat je noemt vreemde bedgenoten. De bond is trouwens niet alleen tegen vloeken, maar ook tegen schuttingtaal en verwensingen. Het ervaart het vloeken als een groot kwaad.

Probleem met dit ethisch reveil en roep om een beschavingsoffensief is vijfledig. Het dringt iedereen een burgerlijk idee van fatsoen op, bestrijdt symptomen, miskent de functie van grof taalgebruik om sociale structuren  te doorbreken, miskent dat vloeken pijn kan verzachten en miskent de ‘verbinding’ en creativiteit van grof taalgebruik. De bond tegen vloeken doet al sinds 1917 een moreel appel op de samenleving. De bond meent dat het niet de bedoeling kan zijn dat ‘scheld- en vloekwoorden mensen raken’. Maar dat gaat voorbij aan de functie van grof taalgebruik om mensen te raken. Of ze in beweging te zetten om vastgeroeste structuren te doorbreken. Ofwel, de bond verdedigt de status quo en vloekers proberen die te doorbreken.

De bond tegen vloeken publiceert op haar site enkele haatmails met de opzet haar betoog kracht bij te zetten. Zoals de verwensing: ‘GODVERDOMME flikker toch eens op met dat christelijke gezeik van jullie en ga terug met kindjes molesteren stelletje kankerlijers! (..) GOD wat was de wereld mooi geweest zonder religie‘. Wie er van een afstandje naar kijkt kan er een sappig verwoorde politieke uitspraak in zien die zich richt tegen religieuze organisaties. Er wordt niet gedreigd en geen wet overtreden. Dit voorbeeld toont aan dat de norm van de bond tegen vloeken niet door iedereen vanzelfsprekend overgenomen wordt. Zodat brede steun voor het beschavingsoffensief richting fatsoen van de heren Spekman, Rutte en de bond ontbreekt. Godzijdank.

Foto: Schermafbeelding van ‘haatmail‘ die de bond tegen vloeken op haar site plaatst.

It’s the social media, stupid. Niet wij politici. Maar de burgers.

with 9 comments

01_leeuwenstraat_450

PvdA-voorzitter Hans Spekman roept op tot een ‘beschavingsoffensief‘. Hij hoopt dat premier Mark Rutte daarbij helpt. Deze heeft daaraan inmiddels gehoor gegeven. Je moet je aan grenzen van beschaving en fatsoen houden, ‘een beetje chique‘ zijn, aldus Rutte in De Telegraaf. En helemaal erg is het als het richting hulpverleners gebeurt. Rutte en Spekman verwijzen niet naar het gebrek aan chic van het regeringsbeleid, maar naar sociale media. Spekman ziet internet steeds meer ‘als afvalputje van de Nederlandse samenleving‘.

Klopt de analyse van beide heren, of spannen ze het paard achter de wagen? Het klopt dat het er in het publieke debat soms ruw en onbeschoft aan toegaat. Zeker op internet. Dodelijke ziekten worden de ander toegewenst. Voor surfen op internet of gebruik van sociale media is geen vaarbewijs vereist. Evenmin voor het gebruik van de ouderwetse telefoon. Dooddoener is dat beeldbepalende bestuurders en politici zelf de hitte van de keuken opzoeken. En daar tegen moeten kunnen. Politici hoeven geen Facebook-pagina of Twitter-account tte hebben. Mediatraining behoort tegenwoordig tot hun basisopleiding. Dus ook mediawijsheid.

Opvallend is dat Spekman en Rutte dit initiatief nemen. Zei de PvdA-voorzitter tegen zijn achterban niet volstrekt onnodig dat nivelleren een feest is? En de premier kwam uit een achtergrondartikel in de NRC tevoorschijn als een autistisch-achtige politicus die als het heet onder de voeten wordt niet thuis geeft. Al zijn politieke ex-partners getuigen dat hij slecht luistert en samenwerkt. Hij laat het bij een arm om de schouder en mooie woorden. Empathie als vormmiddel. Spekman en Rutte zijn dus twee eigengereide en autonoom reagerende politici die nu anderen oproepen tot beschaving, fatsoen en chic. Tot luisteren naar elkaar.

Reden voor het uitschelden van politici op sociale media zou wel eens met iets anders te maken kunnen hebben. Namelijk de toegenomen kloof tussen politiek en burgers en de snelle veranderingen waardoor met name kanslozen zich machteloos voelen. Dat gevoegd bij het uitblijven van een hervorming van het kiessysteem, Nederland dat uiterst gecentraliseerd bestuurd wordt, schandalen waarbij politici betrokken zijn, het gegraai in de semi-publieke sector, de miljardensteun aan de banken op kosten van de belastingbetaler zonder dat de bankiers aangepakt worden, en de politieke cultuur om de oppositie niets te gunnen. Maar volgens de heren Spekman en Rutte is het een gebrek van fatsoen, beschaving en chic. Bij de ander. Tja.

Foto: De Leeuwenstraat in de Zandstraatbuurt, Rotterdam, 1908. Foto: H. Berssenbrugge. Collectie: Gemeentearchief Rotterdam.

Mediawijsheid nodig voor plaatsing eigen foto’s op Facebook

with 3 comments

eelinolsson

Op Belgische Facebook-pagina’s verschenen laatst foto’s van meisjes die ze zelf openbaar hadden gemaakt en anderen hadden doorgeplaatst met een beledigend bijschrift. Onder de titel ‘Antwerpse Hoeren‘, en allerlei lokale varianten stonden de meisjes te kijk. Ze schrokken zich rot, Facebook reageerde en sloot de pagina’s. Media schreeuwden moord en brand. ‘Zie je wel’, zeiden ze, ‘dat internet is een jungle waar brutalen de dienst uitmaken’. Zoals het gaat op dat nieuwe continent openden pagina’s zich weer. Zoals RIP Antwerpse Hoeren of Antwerpse fotomodellen. In een alleenspraak van eigenliefde waar spot en kritiek op spot hetzelfde worden.

Waarom besteden meisjes zoveel tijd aan het optutten en foto’s van zichzelf nemen, om ze vervolgens op Facebook te zetten? In soms uitdagende poses. Bedoeld voor vrienden, maar makkelijk kopieerbaar door wie dan ook. Dus elke kwaadwillende. Wat ontbreekt bij de meisjes is mediawijsheid. Het besef dat een eigen portretfoto misbruikt kan worden. Want een foto krijgt met een bijtend bijschrift of in een erotische omgeving een onbedoelde lading die de naam van de meisjes beschadigt. Kwestie van onderwijs. Niet van verbod.

De recente voorbeelden van de zelfmoord van Amanda Todd en de Instagram-rellen in Gothenburg leert dat er geen grens is aan het voorzien van foto’s van een nieuwe betekenis. En het navolgen van dat idee in een ander land. Pestkoppen die meisjes willen uitmaken voor sletten bestaan, en meisjes die zich daartegen wapenen ook. Maar als het de sport is om het randje op te zoeken, dan kan het gebeuren dat het ontspoort.

603283_230023623798484_239488855_n

Foto 1: Zweedse Instagram-foto van Elin Olsson

Foto 2: Waar gaat de wereld naartoe? Facebook – Antwerpse fotomodellen.