Uitkomst van botsing tussen Polen met VS over mediawet werkt door in het gezag van EU

Voor de tweede keer binnen enkele maanden zet de regering Biden politiek en diplomatiek kapitaal in om de regering van een EU-lidstaat in een gevoelig dossier te overtuigen. Dat gaat niet alleen over de machtsuitoefening van de VS en de relatie van dat land met Europa, maar indirect ook over de geloofwaardigheid en kracht van de buitenlandpolitiek van de EU.

Enkele maanden geleden mislukte dat met Duitsland dat zich niets gelegen liet liggen aan de Amerikaanse bezwaren tegen de Russische gaspijplijn Nord Stream II die de EU afhankelijker maakt van Russisch gas en vanuit milieu-oogpunt in strijd is met het klimaatakkoord van Parijs dat beoogt om de uitstoot van broeikasgassen en het gebruik van fossiele brandstoffen zoals gas te minimaliseren. De VS bonden in omdat ze de goede relatie met de strategische partner Duitsland belangrijker vonden dan hun bezwaren tegen de pijplijn die de EU afhankelijker maakt van Russisch gas en de Russische staatskas spekt.

Nu is er de rechtse regering van Polen die zich verzet en onderhand elk buitenland als vijand is gaan beschouwen. Niet alleen de EU waarvan het notabene aanzienlijke financiële steun ontvangt, maar ook de VS. Indirect ontstaat zo een partij schaduwboksen tussen Brussel en Washington over de vraag naar wie Warschau het beste luistert. Als dat Washington is, dan zet Warschau Brussel extra in haar hemd.

Omdat Polen minder machtig en belangrijk is dan Duitsland en voor de bescherming tegen de agressie van de Russische Federatie afhankelijk is van de militaire steun van de VS valt niet te verwachten dat de VS in zullen binden, zoals ze in het geval Nord Stream II deden. Waarom zou de VS Polen blijven beschermen als dat eenzijdig de belangen van de VS schaadt?

De tragiek is dat in beide gevallen EU-lidstaten, te weten Duitsland en Polen de Russische Federatie in de kaart spelen en zich vanuit vermeend eigenbelang bewust vervreemden van de VS. De EU kan voor haar verdediging niet zonder de militaire kracht van de VS en deze beide EU-lidstaten spelen daarom gevaarlijk spel door de VS tegen de haren in te strijken. Uiteraard zal de VS Europa niet laten vallen, maar kan het wel haar steun verminderen. Frankrijk is op dit moment de sterkste militaire macht van de EU, maar is te klein om de EU in bescherming te nemen.

Omdat na president Trump ook president Biden de aandacht van Europa verlegd heeft naar Oost-Azië is deze Alleingang van Duitsland en Polen onverantwoordelijk omdat het direct en indirect de EU schaadt. Direct omdat beide landen ingaan tegen het beleid van de EU op het gebeid van energie en wetgeving en indirect omdat de VS ermee afstand neemt van de EU.

In Polen is de aanleiding een wetsvoorstel over de media dat gisteren met een kleine meerderheid in het lagerhuis, de Sejm is gepasseerd. Het voorstel moet ook de Senaat passeren waar links een meerderheid heeft en ondertekend worden door president Duda.
De VS hebben daar op het hoogste niveau contact over met de Poolse regering om dit voorstel niet in te voeren. Dat blijkt uit de antwoorden op de dagelijkse persconferentie van woordvoerder Ned Price van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Het gaat om de grootste Amerikaanse investering in Polen, een meerderheidsbelang van Discovery in zender TVN24 die door de wet aanstaande september haar licentie dreigt te verliezen. Daarom dreigt Discovery haar aandeel te moeten verkopen. Deze zender is kritisch op de rechtse regering en het sterke vermoeden is dat daarom de wet wordt ingediend. In zekere zin trotseert de rechts regering hiermee de macht van de VS dat de schoffering door Polen als gezichtsverlies ziet. VS kan de afweging maken om als reactie hierop de Amerikaanse troepen te verplaatsen naar Roemenië. Opnieuw speelt dat de Russische Federatie in de kaart.

Verder is er ook nog een wetsontwerp over restitutie van Joods eigendom dat na 30 jaar verloopt. Ook dat ligt in Washington slecht. Zeker van een land als Polen dat toch al in de beeldvorming bekend staat als een land dat antisemitisch en conservatief-katholiek is en niet openstaat voor kritiek van buiten. Dat is echter de halve waarheid omdat er ook een ander, meer Europees gezind Polen is dat de helft van de bevolking vertegenwoordigt. Het is de uitdaging van de VS en de EU om door haar antwoorden op de politiek van de aartsconservatieve Poolse regering de constructieve krachten in het land een handje toe te steken.

Nog is Polen niet verloren. Regeringscrisis dreigt door opstappen coalitiepartij Akkoord

Voor ondertiteling: Klik op wieltje en dan op Ondertiteling en pas taal aan.

De toch al losse Poolse regeringscoalitie is in problemen gekomen. Reparatie is nog mogelijk, maar vervroegde verkiezingen dreigen aan de horizon. Niks is zeker.

Als de coalitie van Verenigd Rechts verkiezingen verliest van een centrumcoalitie onder leiding van Donald Tusk dan is dat ook van belang voor de EU dat moeite heeft met de politisering door de huidige regering van de rechterlijke macht. In dat geval verliest ook de Hongaarse premier Viktor Orbán de politiek dekking die hij in de EU van Polen krijgt.

De aanleiding voor de breuk in de rechtse coalitie is tweeledig. Eerst was er het ferme optreden binnen de regering van premier Mateusz Morawiecki tegenover de minderheidspartner Akkoord (‘Porozumienie’). Een rechts-liberale partij. Vorige week stuurde Morawiecki de Akkoord-onderminister Anna Kornecka de laan uit omdat ze kritiek had op een nieuw belastingsysteem. In die ‘Poolse Deal’ zouden met het oog op de verkiezingen van 2023 sommige belastingen verlaagd en andere verhoogd worden. Kornecka en het leiderschap van Akkoord zagen dat als een onevenwichtig fiscaal beleid.

Een grotere steen des aanstoots is de nieuwe mediawet die parlementair in behandeling is en waarvan het de bedoeling is dat er vandaag over gestemd wordt. Deze wet wordt algemeen beschouwd als een middel om de omroep TVN24 die de regering kritisch volgt, en in Amerikaanse handen is, het zwijgen op te leggen.

Vice-premier en leider van Akkoord Jarosław Gowin heeft geprobeerd een compromis te smeden over de mediawet, bijvoorbeeld door eigenaren uit landen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling waar de VS lid van is toe te staan en niet te blokkeren. Gowin vindt het vanuit een oogpunt van veiligheidspolitiek onverstandig om de VS dat de militaire steunpilaar van Polen is tegen het hoofd te stoten. Er gaan al geruchten dat de regering Biden uit heeft laten lekken dat als de mediawet wordt aangenomen en TVN24 moet sluiten omdat de licensie niet wordt verlengd de VS de Amerikaanse troepen die nu als afschrikking in Polen zijn gestationeerd naar Roemenië verplaatst.

Morawiecki wees het compromis over de belastingwet en de mediawet af en ontsloeg Gowin. Met als gevolg dat Gowin met Akkoord uit de regering en de coalitie is gestapt. Het heeft 13 (van de 460) parlementsleden in de Poolse Tweede Kamer, de Sejm. Daarmee komt de minderheidsregering van 221 zetels nu op een steun van 208 zetels van de 460. Het is maar net de vraag of Tusk formeel steun voor een nieuwe coalitie kan krijgen die boven de 230 stemmen uitkomt. Anders wordt het doorkwakkelen.

Links is niet in de Sejm vertegenwoordigd. Aardig is om leider Adrian Zandberg van Partia Razem – Lewica Razem (Linkse Partij Samen Links) dat zich als de enige vertegenwoordiger van links beschouwt aan het werk te zien. In bovenstaande video bij een staking. Hij zou een West-Europese sociaal-democraat of Groene leider kunnen zijn.

Veelzeggend is de naar binnen gerichtheid van bijna alle Poolse omroepen en politieke partijen die in hun filmpjes op YouTube geen optie hebben voor ondertiteling. Ze willen de verbinding naar andere landen en taalgebieden blijkbaar niet leggen. Partia Razem – Lewica Razem wel. Het hoopt uiteraard op vervroegde verkiezingen waarbij het deze keer de kiesdrempel van 5% haalt en onderdeel van een liberaal-centrum-linkse coalitie kan worden. Maar zoals gezegd, niets is zeker in Polen.

Publieke omroep zit zichzelf in de weg. Hoe kan het 123 weg?

Iedere Nederlander betaalt de omroepbijdrage, het kijk- en luistergeld. Maar toch weer niet. Vanaf 1 januari 2000 is de omroepbijdrage afgeschaft. Zodat niemand meer een acceptgiro in de bus krijgt. De financiering komt nu uit de belastingheffing. Dat hield een verhoging van de eerste schijf van de inkomstenbelasting met 1,1% in. Dus toch weer wel. De verandering was een efficiencymaatregel. Gevolg is dat niemand meer principieel kan weigeren om de omroepbijdrage te betalen. Dat ontneemt mensen een tegendemonstratie.

De publieke omroep is een petitie gestart. Daarin roepen de omroepen het publiek op om te protesteren tegen een extra korting van 100 miljoen euro. Bovenop een eerdere korting van 200 miljoen. Het omschrijft het als ‘de doodsteek voor veel te veel van die mooie programma’s‘. Dat mag. Maar het getuigt van een merkwaardig zelfbeeld. Van een reservaat van een oud wordend medium dat zichzelf verschanst tegen de moderne tijd.

Ik zal de petitie niet tekenen. Want ik vind het Hilversumse bestel met de vele omroepverenigingen niet meer van deze tijd. Verder verbaast het me dat de zendtijd die bedoeld is om programma’s uit te zenden gebruikt kan worden voor eigen propaganda en de aankondiging van acties. Alsof de zendtijd de omroepverenigingen toebehoort. Het meest zwaarwegende argument om de petitie niet te tekenen is dat de publieke omroep haar claim niet waarmaakt dat het mooie programma’s maakt. Ze zijn er wel. Met name NOS en VPRO zijn de gunstige uitzondering. Maar doorgaans zijn de programma’s van een tenenkrommend conformisme. De huidige publieke omroep emancipeert niet, verheft niet, verbindt niet en gaat niet voorbij aan de status quo. De publieke omroep is tot rem op de vooruitgang geworden. Waar het eigen voortbestaan zaligmakend is.

Wat is het alternatief voor de drie publieke televisienetten? Er zijn in tientallen jaren tientallen voorstellen voor ontwikkeld. Omdat Hilversum zo nauw verweven is met de Haagse politiek is er nooit een knoop doorgehakt. Daar is zelfs een woord voor: omroeppolitiek. Denkbaar is om terug te gaan naar twee netten zonder reclame en de opheffing van de meer dan 20 omroepverenigingen. Die vaak niet eens zelf meer programma’s produceren maar deze buiten de deur uitbesteden. Ze bewaken op kantoren hun identiteit. Koste wat het kost. Da’s het Nederlandse omroepbestel. Dat kan beter. Dat kan sneller. Maar dat hoeft niet per se goedkoper. Omdat de huidige omroepverenigingen elke geloofwaardigheid hebben verloren zijn het slechte pleiters voor een goede zaak geworden. Ik pleit voor meer geld voor een publieke omroep die volledig gereorganiseerd is.

4072339390

Foto: Philips presenteert televisietoestellen.

Overwegingen bij een topinkomen van een Ziggo-bestuurder

media_xl_1703707

De publieke omroep moet 200 miljoen euro bezuinigen en medewerkers ontslaan. Ziggo-bestuurder Bernard Dijkhuizen heeft een inkomen van 15,7 miljoen euro. In een ingezonden brief in de NRC van 11 juni legt VPRO-directeur Lennart van der Meulen een verband tussen het een en ander. De kabelmaatschappijen maken door hun fysieke monopolie ‘exorbitante overwinst’ op de doorgifte van programma’s. Ziggo behaalde in het eerste kwartaal van 2013 op een omzet van 388 miljoen euro 222 miljoen euro winst. Da’s geen uitzondering.

Absurd, zoals ook het inkomen van 15,7 miljoen euro voor een Ziggo-bestuurder absurd is. Geld dat naar de creatieve sector zou moeten gaan verdwijnt in de zakken van bestuurders of als dividend naar het buitenland. Terwijl de Mediawet in artikel 2.141 verbiedt dat de publieke omroep bijdraagt aan de winst van derden. De VVD plaatst zonder gevoel voor verhoudingen en urgentie de belangen van het bedrijfsleven voorop. D66 en CU zien wel de nadelen van de marktwerking. Dat bleek uit het kamerdebat over de Wijziging Mediawet. Van der Meulen probeert dat debat diepgang te geven en pleit voor een markt-conforme vergoeding van de kabelaars voor de doorgifte van de programma’s van de publieke omroep. Dat kan betaald worden uit de dividenden en de beloningen aan topbestuurders en hoeft niet tot duurdere abonnementen te leiden.

SP-leider Emile Roemer noemt bij WNL op Zondag de stijging van topinkomens ‘moreel onaanvaardbaar’ en ‘beschamend’. Dit naar aanleiding van een onderzoek van De Volkskrant waaruit blijkt dat de inkomens van bestuurders van 134 grote bedrijven gemiddeld met zo’n 7,5% stegen. Het is vooral een kwestie van innerlijke beschaving om zich ten koste van de gemeenschap geld toe te willen eigenen. Het inkomen van 15,7 miljoen euro van Ziggo-bestuurder Dijkhuizen valt niet alleen op te vatten als het eigenbelang van een graaier die elk maatschappelijk perspectief kwijt is. Zonder gemeenschapsmiddelen was het niet eens tot stand gekomen. Dat soort weeffouten dient het kabinet te herstellen. De termen ‘beschamend’ en ‘moreel onaanvaardbaar ‘ kunnen Dijkhuizen mogelijk aanzetten zijn bonus terug te geven aan de samenleving. Waar het thuishoort.

Foto: CEO van Ziggo Bernard Dijkhuizen. Credits: ANP.