Damegambiet van VVD’er Queeny Rajkowski: samenwerking met FvD moet kunnen

Iedereen ziet met verwondering de kaderleden van lokale politieke partijen die er alles aan doen om in die publiciteit te komen. Vaak de lokale omroep of een plaatselijk sufferdje. Het kan niet gek genoeg zijn. Daarbij ligt het evenwicht gevoelig. Want in fractie of bestuur zijn ze elkaars concurrenten in een meedogenloze rattenloop om hoog op de kandidatenlijst te staan of fractieleider te worden, maar tegelijk concurreren ze met andere fracties. Maar de wetmatigheid is dat partijen van elke oprisping in de media kond doen.

Maar er zijn uitzonderingen. Want ongunstig op te vatten uitspraken kunnen maar beter niet benadrukt worden. Ze blijven ongemeld. Een voorbeeld ervan gaf het Utrechtse raadslid Queeny Rajkowski die nummer 13 op de lijst van de Tweede Kamer staat. Ze benadrukte dat ‘uit eigen beweging’ een betekenis van spontaan is. Juist dat is in ongebruik geraakt in de partijpolitiek die bepaald wordt door fractiediscipline.

Gisteren 7 december 2020 was ze gast op de landelijke televisie, bij een aflevering van de linksige talkshow ‘M’ (KRO-NCRV) van gastvrouw Margriet van der Linden op NPO1. Rajkowski had het niet makkelijk, maar bleek dat zelf niet door te hebben. Eerst werd met rasse schreden het neoliberalisme afgebrand waar door andere gasten haar partij de VVD verantwoordelijk voor werd gehouden. Ze gaf geen weerwoord.

Toen overviel Van der Linden Rajkowski met de vraag van een ‘rondje actualiteit’ of ze het goed vindt dat de VVD met FvD in een regering gaat zitten. Rajkowski merkte op dat iedereen met iedereen moet kunnen samenwerken en ze overal voor open staat. Boem, ze was in de val gelopen die de gastvrouw met haar redactie had gespannen. Daar zouden nog wat mediatrainingen voor nodig zijn, moest de kijker erbij denken. Terwijl Rajkowski even later bij een vraag aan de CDA’er warempel opmerkte dat ze allemaal mediatrainingen hebben gehad (‘Ik zit zeven jaar in de politiek’). Daar reageerde Van der Linden enigszins verrast op, waarschijnlijk vanwege Rajkowski’s antwoord op die eerdere vraag.

Het leek er sterk op dat Rajkowsi nog steeds niet besefte dat het antwoord op haar vraag over samenwerking met FvD tegen haar zou kunnen worden gebruikt. Vervolgens sloot Van der Linden dit onderwerp af met twee ‘zachte bal’ vragen aan kandidaat-kamerleden van GroenLinks en de PvdA.

Op de site van VVD Utrecht of de persoonlijke sociale pagina’s van Queeny Rajkowski is op dit moment geen verwijzing te vinden naar Rajkowski’s optreden op de landelijke televisie. Toch een uitzonderlijke gebeurtenis voor een lokale politicus. Dat geeft aan hoe haar optreden binnen de VVD wordt beoordeeld. Als lesstof voor mediatraining hoe het niet moet. Namelijk nooit antwoord geven op een vraag die men niet wil beantwoorden, maar het initiatief overnemen met een wedervraag of een afleiding.

Toch was bij nader inzien Rajkowski’s optreden niet verkeerd, maar verfrissend. Bij de andere kandidaat-kamerleden van CDA, PvdA en vooral die van GroenLinks was elke spontaniteit en originaliteit eraf getraind. Voorzichtigheid en voorspelbaarheid waren belangrijker dan authenticiteit. Ze toonden nu al de dood in de pot van de voorgeprogrammeerde lesjes. Het was niet om aan te zien zo saai. Terwijl ze nog niet eens kamerlid zijn hebben ze hun eigenheid al ingewisseld voor fractiediscipline die ze desgevraagd nota bene ontkenden. Ze zijn nu al in de mal van de middelmaat gegoten. Als politieke partijen slim zijn dan bewandelen ze de omgekeerde weg en geven ze de kamerleden meer persoonlijke vrijheid zodat er originaliteit, spontaniteit en lekkere dwarsigheid ontstaat. Maar wel met politiek inzicht. Laat daar de training over gaan. Het damegambiet van Queeny verdient navolging.

Foto’s: Schermafbeeldingen van de Netflix serie ‘The Queen’s Gambit’ (2020) met hoofdrolspeler Anya Taylor-Joy.

Wethouder Steenbergen schuwt dreigement van burger niet

De spin van de dag die bestuurders zo graag naar buiten brengen is dat ze bedreigd worden door de burger. Die steeds kwader en mondiger lijkt te worden. In een wereld waarin het belang van sociale media toeneemt, zo wordt er steevast bijverteld. Gedraai in de media hoort bij het afbakenen van wederzijdse machtsposities.

Gewenst nieuws is dus dat kamerlid, raadslid, burgemeester, wethouder of ambtenaar worden bedreigd. De vraag waarom dat zo is wordt nauwelijks gesteld, en al helemaal niet beantwoord. Maar dat de leden van het openbaar bestuur ook best hun mannetje weten te staan en de burger kunnen bedreigen leert dit filmpje.

Wethouder van Steenbergen Vincent van den Bosch (D66) bedreigt Vladimir Hornicek. Op een moment dat hij zichzelf verliest. We mogen de wethouder dankbaar zijn dat hij zich van zijn menselijke kant toont en  zich niet verschuilt achter zijn mediatraining die hem tot een robot maakt die de burger op nog meer afstand zet.

Petitie: Film als vak op school. Nodig, maar onvolledig uitgewerkt

fil

Een petitie aan minister Bussemaker en andere betrokkenen vanuit de organisaties die werkzaam zijn in de filmeducatie vraagt om film een vaste plek in het onderwijs te geven. Dit is een goed initiatief dat alleen 30 jaar te laat komt. In de jaren ’80 werd hetzelfde debat al gevoerd. Zonder resultaat. Nu is het door de toename van sociale media het onderwijs over film en beeldtaal om de mediawijsheid bij burgers te vergroten nog urgenter geworden dan toen. Dus beter laat dan nooit. Bewustwording begint bij onderwijs aan jongeren.

In een toelichting pleiten de initiatiefnemers voor veel tegelijk. Vraag is of het verstandig is om aan te koersen op zowel passieve als actieve filmeducatie: ‘Filmeducatie geeft kinderen en jongeren de kennis, vaardigheden en de mentaliteit om bewegend beeld te onderzoeken en te analyseren, de impact ervan en de invloed op de samenleving te kunnen begrijpen en zelf verhalen te kunnen maken en publiceren.’ Gezien alle mislukte pogingen uit het recente verleden vanwege behoudzucht in politiek en onderwijsveld om filmeducatie een reguliere plek in het onderwijsprogramma te geven lijkt het verstandiger deze keer niet te hoog in te zetten.

Haalbaar lijkt een elementair cursusprogramma dat jongeren door film- en media-educatie mediawijs maakt. Dat kan door de theoretische beginselen van film bij te brengen en te wijzen op de valkuilen van film, televisie en media. Bijvoorbeeld in propaganda en kwesties van privacy en identiteitsvorming. Laat deze petitie niet de verdenking op zich laden een verhulde sollicatie te zijn van de film- en audiovisuele mediasector om de eigen werkgelegenheid te waarborgen. Wie met filmische middelen verhalen wil maken kan dat alleen doen met begrip van de beeldcultuur. Opvallend bij de initiatiefnemers is het ontbreken van de universitaire opleidingen media en cultuur zoals bijvoorbeeld aan de Universiteit Utrecht waar wel degelijk professionele vakdocenten beeld en media worden opgeleid. Dit is een gemiste kans. De petitie schetst zo bewust een onvolledig beeld.

Foto: Petitie ‘Film als vak op school‘ op Petities.nl.

Ook ‘bond tegen vloeken’ miskent functie van grof taalgebruik

GOD

De bond tegen vloeken voegt zich in het pleidooi van PvdA-voorzitter Hans Spekman en premier Mark Rutte voor een beschavingsoffensief op internet. Dit naar aanleiding van het voornemen van Spekman om haatmails van ene ‘Gert Kruier‘ te publiceren op z’n Facebook-pagina. Die daar trouwens niet te traceren zijn. Hiermee kondigt zich een monsterverbond aan tussen een christelijke organisatie, een sociaal-democratische en een conservatief-liberale partij. Wat je noemt vreemde bedgenoten. De bond is trouwens niet alleen tegen vloeken, maar ook tegen schuttingtaal en verwensingen. Het ervaart het vloeken als een groot kwaad.

Probleem met dit ethisch reveil en roep om een beschavingsoffensief is vijfledig. Het dringt iedereen een burgerlijk idee van fatsoen op, bestrijdt symptomen, miskent de functie van grof taalgebruik om sociale structuren  te doorbreken, miskent dat vloeken pijn kan verzachten en miskent de ‘verbinding’ en creativiteit van grof taalgebruik. De bond tegen vloeken doet al sinds 1917 een moreel appel op de samenleving. De bond meent dat het niet de bedoeling kan zijn dat ‘scheld- en vloekwoorden mensen raken’. Maar dat gaat voorbij aan de functie van grof taalgebruik om mensen te raken. Of ze in beweging te zetten om vastgeroeste structuren te doorbreken. Ofwel, de bond verdedigt de status quo en vloekers proberen die te doorbreken.

De bond tegen vloeken publiceert op haar site enkele haatmails met de opzet haar betoog kracht bij te zetten. Zoals de verwensing: ‘GODVERDOMME flikker toch eens op met dat christelijke gezeik van jullie en ga terug met kindjes molesteren stelletje kankerlijers! (..) GOD wat was de wereld mooi geweest zonder religie‘. Wie er van een afstandje naar kijkt kan er een sappig verwoorde politieke uitspraak in zien die zich richt tegen religieuze organisaties. Er wordt niet gedreigd en geen wet overtreden. Dit voorbeeld toont aan dat de norm van de bond tegen vloeken niet door iedereen vanzelfsprekend overgenomen wordt. Zodat brede steun voor het beschavingsoffensief richting fatsoen van de heren Spekman, Rutte en de bond ontbreekt. Godzijdank.

Foto: Schermafbeelding van ‘haatmail‘ die de bond tegen vloeken op haar site plaatst.

It’s the social media, stupid. Niet wij politici. Maar de burgers.

01_leeuwenstraat_450

PvdA-voorzitter Hans Spekman roept op tot een ‘beschavingsoffensief‘. Hij hoopt dat premier Mark Rutte daarbij helpt. Deze heeft daaraan inmiddels gehoor gegeven. Je moet je aan grenzen van beschaving en fatsoen houden, ‘een beetje chique‘ zijn, aldus Rutte in De Telegraaf. En helemaal erg is het als het richting hulpverleners gebeurt. Rutte en Spekman verwijzen niet naar het gebrek aan chic van het regeringsbeleid, maar naar sociale media. Spekman ziet internet steeds meer ‘als afvalputje van de Nederlandse samenleving‘.

Klopt de analyse van beide heren, of spannen ze het paard achter de wagen? Het klopt dat het er in het publieke debat soms ruw en onbeschoft aan toegaat. Zeker op internet. Dodelijke ziekten worden de ander toegewenst. Voor surfen op internet of gebruik van sociale media is geen vaarbewijs vereist. Evenmin voor het gebruik van de ouderwetse telefoon. Dooddoener is dat beeldbepalende bestuurders en politici zelf de hitte van de keuken opzoeken. En daar tegen moeten kunnen. Politici hoeven geen Facebook-pagina of Twitter-account tte hebben. Mediatraining behoort tegenwoordig tot hun basisopleiding. Dus ook mediawijsheid.

Opvallend is dat Spekman en Rutte dit initiatief nemen. Zei de PvdA-voorzitter tegen zijn achterban niet volstrekt onnodig dat nivelleren een feest is? En de premier kwam uit een achtergrondartikel in de NRC tevoorschijn als een autistisch-achtige politicus die als het heet onder de voeten wordt niet thuis geeft. Al zijn politieke ex-partners getuigen dat hij slecht luistert en samenwerkt. Hij laat het bij een arm om de schouder en mooie woorden. Empathie als vormmiddel. Spekman en Rutte zijn dus twee eigengereide en autonoom reagerende politici die nu anderen oproepen tot beschaving, fatsoen en chic. Tot luisteren naar elkaar.

Reden voor het uitschelden van politici op sociale media zou wel eens met iets anders te maken kunnen hebben. Namelijk de toegenomen kloof tussen politiek en burgers en de snelle veranderingen waardoor met name kanslozen zich machteloos voelen. Dat gevoegd bij het uitblijven van een hervorming van het kiessysteem, Nederland dat uiterst gecentraliseerd bestuurd wordt, schandalen waarbij politici betrokken zijn, het gegraai in de semi-publieke sector, de miljardensteun aan de banken op kosten van de belastingbetaler zonder dat de bankiers aangepakt worden, en de politieke cultuur om de oppositie niets te gunnen. Maar volgens de heren Spekman en Rutte is het een gebrek van fatsoen, beschaving en chic. Bij de ander. Tja.

Foto: De Leeuwenstraat in de Zandstraatbuurt, Rotterdam, 1908. Foto: H. Berssenbrugge. Collectie: Gemeentearchief Rotterdam.