George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Matthijs van Boxtel

Heertje: Domheid en arrogantie nekten PvdA. Hoe verder?

with 6 comments

Oud-hoogleraar Economie en kritisch PvdA-lid Arnold Heertje geeft in een opiniestuk ‘Domheid en arrogantie hebben de Partij genekt‘ in De Volkskrant aan wat er volgens hem mis is met de PvdA. Da’s veel zoals de titel doet vermoeden. De partij zou geen antwoord hebben op de problemen van deze tijd en daar verkeerd op reageren, maar doet alsof het dat antwoord wel heeft. Dus: domheid en arrogantie. Het is geen nieuwe vraag.

Ik vermoed trouwens dat het met de uitwerking van de domheid net iets anders gesteld is dan Arnold Heertje denkt. Met dank aan Matthijs van Boxtel: ‘Intelligentie biedt nog geen garantie voor zelfbehoud. Sterker nog: intelligentie kan domheid zelfs kracht bij zetten.’ Als de leden van het kabinet Rutte-Asscher uitsluitend dom waren zouden ze allang tot inzicht gedwongen zijn. Maar hun domheid is kern van een denken dat wordt gemaskeerd door intelligentie en daarom niet tot zelfbesef komt. Zelfreflectie wordt niet overdacht.

PvdA-denker René Cuperus zag eerder Nederland voor drie vuurproeven staan: de uitweg uit de financiële crisis, het antwoord op het politieke onbehagen, en herstel en rehabilitatie van het publieke ethos van overheid en publieke sector. Daarbij komt voor de PvdA nog eens de alarmtoestand bij die alle sociaal-democratische partijen treft. In de PvdA wordt goed nagedacht, maar verkeerd gekozen. De leiders zijn te pragmatisch (Kok), te weinig tactisch (Bos), te weinig operationeel (Cohen) of te weinig strategisch (Samsom).

In het programma gaat het mis. Heertje verwijst de verklaring van de nederlaag die Diederik Samsom en andere PvdA’ers geven regelrecht naar de vuilnisbak: ‘Tegen deze historische achtergrond herleidt de leiding van de PvdA de vernietigende verkiezingsuitslag tot de lange duur van de crisis en het onvermogen van de potentiële aanhang reeds nu de vruchten te zien van een beleid dat inzet op een sterk en sociaal Nederland. De grootscheepse nederlaag ontspruit aan oorzaken van voorbijgaande aard, waaraan niemand iets kan doen.’

Want vervolgt Arnold Heertje: ‘Intussen schrijven in de Verenigde Staten economen als Robert Reich en Joseph Stiglitz indrukwekkende boeken over de toenemende scheefgroei in de inkomens- en vermogensverdeling, waardoor de samenhang in de maatschappij verkorrelt, de traditionele arbeiders verpauperen en in hun voetspoor de middenklasse wordt bedreigd. Die schrikbarende verschijnselen doen zich ook in Nederland voor, maar daarover geen woord van de zijde van de Partij van de Arbeid.’

Wegkijken en blijven hangen in symboliek is karakteristiek voor de PvdA sinds Kok. Met als gevolg dat het vlees nog vis is. Geen VVD of D66, evenmin SP. Zo ontstaat door een rammelend zelfbeeld een voorstelling van zaken die niemand kan volgen. De pretentie van brede volkspartij noemde gisteren bij Nieuwsuur minister Frans Timmerman leidend voor de PvdA. Was het maar zo. Om met Heertje te spreken: ‘Kortom, de Partij van de Arbeid is ongewild aan de verkeerde kant van de geschiedenis terechtgekomen door het samengaan van een intellectueel tekort (..) met de intimiderende en arrogante houding van met de Partij van de Arbeid verbonden bestuurders en ambtenaren, jegens de werkvloer van de samenleving.‘ Wat de PvdA nodig heeft is nadenken over programma en mensen die onvervalst de pretentie van brede volkspartij kunnen waarmaken.

Advertenties

Intelligente domheid zit kabinet Rutte in de weg

with 10 comments

somriure11

Update 5 juli: ‘Overheid en burgers verstikken elkaar’, kopt Trouw. Het verwijst naar de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling dat vandaag een advies aan kabinet en parlement presenteert. De overheid moet haar bemoeizucht staken en via lagere belastingen financiële ruimte bieden. Dan komt het goed. Kortom, de overheid moet economische en juridische voorwaarden scheppen en zo de burger ruimte geven.

Schrijft nooit aan kwaadwilligheid toe, wat verklaard kan worden door domheid. Aldus Napoleon Bonaparte: ‘N’attribuez jamais à la malveillance ce qui peut s’expliquer par la stupidité‘. De uitspraak lijkt gemaakt voor het kabinet Rutte-Asscher dat zegt terug te treden, maar de burgers wantrouwt en met steeds meer regels opzadelt, de burgerrechten inperkt en zich onderhand gedraagt als een bemoeial die zich met alle facetten van het leven wil bemoeien. Hoe kunnen goed opgeleide en intelligente mensen zo het verkeerde doen?

Types als staatssecretaris Teeven of minister Opstelten die zich van de bewindslieden het meest onverzoenlijk gedragen ogen eerder kwaadwillig dan dom. Niet onmogelijk is dat ze onder hun kwaadwillige uiterlijk een fikse portie domheid verbergen. Die domheid betreft dan niet de politieke vaardigheid om in parlement of partijpolitiek een weg te vinden, maar de zelfdestructie die handelt tegen het eigenbelang. In dit geval het belang van zowel Nederland als de VVD, de partij waar het duo Teeven en Opstelten deelt van uitmaakt.

Op zoek naar de grootste dommeriken schreef Matthijs van Boxtel een Encyclopedie van de Domheid. Hij zegt: ‘Domheid heeft de mens gedwongen zijn intelligentie te ontwikkelen. Maar intelligentie biedt nog geen garantie voor zelfbehoud. Sterker nog: intelligentie kan domheid zelfs kracht bij zetten.‘ Dat komt tot uiting in oorlogen, maar ook in de bureaucratie die in zichzelf verstrikt zit. Zijn Teeven en Opstelten voorbeelden van intelligente domheid die wordt gemaskeerd door kwaadwilligheid? Ja. Ze denken door hun regelgeving, verboden, doelmatigheidseisen en vergroting van de veiligheid het goede te doen, maar doen het verkeerde.

Intelligente domheid wordt een valkuil voor beleidsmakers die het eigen handelen niet meer doorzien omdat ze menen slim te handelen. Behalve voor het standaardvoorbeeld Teeven en Opstelten geldt dat ook voor de rest van het kabinet Rutte-Asscher en de EU die een ruïneuze economische politiek voert die tot zelfdestructie voert. Als deze bestuurders uitsluitend dom waren zouden ze allang tot inzicht gedwongen zijn. Maar hun domheid is kern van een denken dat wordt gemaskeerd door intelligentie en daarom niet tot zelfbesef komt. Zelfreflectie wordt niet overdacht. Dat leidt tot een variant op de uitspraak van Napoleon: ‘Schrijft nooit aan kwaadwilligheid toe, wat verklaard kan worden door intelligente domheid’. Gevraagd: echte pure domheid.

Foto: Fernando Arrabal en schaakbord. Collage: Jordi Soler.