Hoe kan Europa terugvinden wat het na 1945 verloor?

Na de Tweede Wereldoorlog was Europa Europa niet meer. Niet alleen dat steden in puin lagen en grenzen werden herzien, maar de Europese landen waren hun zelfstandigheid kwijt. Centraal-Europa kwam onder de invloed van de Sovjet-Unie en de rest onder de invloed van de VS. Leo Panitch licht toe hoe Europa na 1945 haar zelfstandigheid verloor en een vrijhandelszone werd onder Amerikaanse invloed. Het Marshallplan stelde voorwaarden aan de Europese landen hoe dat te realiseren. Volgens Panitch werd die onderhorigheid van Europa aan de VS binnen het Amerikaanse establishment al aan het eind van de jaren ’30 voorbereid.

Nu in Europa bewegingen alle kanten opwijzen is het de vraag hoe Europese landen hun onafhankelijkheid kunnen terugveroveren. Extreem-linkse en extreem-rechtse partijen richten zich op Rusland als voorbeeld en stellen zich steeds afhankelijker op jegens dat land. Van de andere kant richten de gevestigde politieke partijen in de Europese landen zich nog steeds op de VS. Zowel, politiek, economisch als mentaal. Da’s dus een proces dat al sinds 1945 loopt. De afkeur van de VS of Rusland en de keuze voor een van de twee is een schijntegenstelling die leidt tot een overgave aan dat andere machtsblok. Dat verzwakt Europa nog verder.

Is het mogelijk dat de Europese landen hun eigen kracht terugvinden? Tussen de machtsblokken in, waarbij zich ook China voegt. Met als kanttekening dat in het globalisme landen afhankelijk van elkaar zijn. Maar da’s vooral economisch, Europa moet politieke kracht vinden die het sinds 1945 kwijt is. Europa heeft niets te winnen bij voorbeelden als de VS, Rusland of China omdat die geen model voor Europa bieden. Feit is dat het euroscepticisme de EU -om ons daar toe te beperken- verzwakt. Of het opzet is doet niet eens terzake, maar de verzwakking en het interne gekissebis dienen de VS, Rusland en China die lachen in hun vuistje.

Tendens is dat eurosceptici geen politieke EU willen, maar wel sterke nationale staten. Hoe realistisch het is om dat binnen een zwakke EU te realiseren die ze nog verder proberen te verzwakken is de vraag. Want het maakt de afhankelijkheid van de VS, Rusland of China eerder groter. Voor de logica zou het beter zijn als de rechts-nationalistische partijen in hun aankruipen tegen Rusland zouden toegeven dat ze geleid worden door hun haat voor Europa. Zoals ook de meeste gevestigde partijen in hun aankruipen tegen de VS niet geleid worden door liefde voor Europa, maar door hun eigen positie die ze sinds 1945 opgebouwd hebben.

Oplossing zijn eurokritische partijen die zich mentaal vrijmaken van de VS en afstand tot dat land nemen, bouwen aan een politieke EU dat gaat voor het Rijnlands model met een sterke verzorgingsstaat. De redding voor de EU zou wel eens haar onbetekenis kunnen zijn die volgt uit indicatoren. Haar belang is kwalitatief. Het afgelopen decennium is het globale evenwicht verschoven naar Azië. Dat geeft de EU de mogelijkheid om zichzelf terug te winnen. Als het daartoe de energie, de ambitie, de eensgezindheid en het leiderschap heeft.

Picture5

Foto: Poster van de Franse Communistische partij: ‘Nee, Frankrijk moet geen gekoloniseerd land zijn. Amerikanen in Amerika’.

Overwegingen bij de kritiek van Blommaert op onze Vrije Wereld

71b

Jan Blommaert (Hoogleraar taal, cultuur en globalisering in Tilburg en Gent) geeft op Knack.be een balans van onze bewustwording over de wereld waarin we leven. Sinds de onthullingen van Edward Snowden zijn we snel tot inzicht gekomen over de ware aard ervan. Zomer 2013 was in dat opzicht onthullend. Ons zelfbeeld ligt in de revisie. Volgens hem staat ‘de Vrije Wereld‘ die altijd zo pocht op eigen waarden in z’n blootje. Want stelt-ie: ‘De Vrije Wereld blijkt heel erg onvrij en lang niet zo democratisch, open, tolerant, respectvol, rationeel, menselijk.’ Hoe waar zijn Blommaerts woorden, maar toch gaan ze niet ver genoeg. Ik citeer enkele passages:

Het regent heel erg onfrisse onthullingen. Eerst was er de verbijstering over het feit dat de Amerikaanse NSA zowat de hele wereld afluistert en surveilleert, rustig daarbij bijgestaan door internetgiganten zoals Google en Facebook. We vernemen dat de Britse geheime dienst vermoedelijk heeft ingebroken in de servers van Belgacom, om van daaruit het Smartphone-verkeer van niets vermoedende mensen te volgen. Ook de servers van Buitenlandse Zaken blijken gehackt; door wie is nog onbekend.’

Een vrije democratie was niet bang van z’n burgers en wantrouwde ze niet. Ze was immers de staatsvorm van, voor en door die burgers. De vijand, daarentegen, dat was een ‘regime‘ en geen democratie: een autocratische kliek zonder legitimiteit, gedreven door een fanatieke machtshonger die, niets ontziend, de eigen bevolking terroriseerde.

We zijn nu onze maagdelijkheid kwijt: de ideologische zelfverbeelding van vrijheid en democratie, met daaraan gekoppeld mensenrechten, openheid vrijheid van meningsuiting, respect voor het individu, democratische inspraak en nog een pak andere fraaie attributen – die zelfverbeelding kunnen we niet meer handhaven. Wij zijn in deze wereld niet meer zomaar en vanzelfsprekend de ‘goeden’.

Dat ontnuchterende inzicht, dat we onze Vrije Wereld dringend opnieuw moeten bevrijden, onze democratie democratiseren, onze gelijkheid gelijk maken, onze openheid en tolerantie open en tolerant moeten maken: dat inzicht kunnen we niet meer vermijden. Als we blijk geven van dat inzicht zullen we misschien terug, ooit, een geloofwaardig gesprekspartner worden van al wie ons nu als hypocrieten beschouwt. Want, tja, ze hebben gelijk.’

Wat te doen? Hoe veroveren we ‘onze vrije Wereld‘ terug op de machtige samenwerking van politiek, bestuur en bedrijfsleven? Als iemand die globalisme bestudeert ziet Blommaert de scheiding vooral als verschil tussen werelden. Tussen ‘wij‘ en ‘zij’. Tussen ‘de Vrije Wereld‘ en ‘de slechteriken‘. Maar heeft de zomer van 2013 ons niet geleerd dat de scheiding dwars door ‘onze vrije Wereld‘ loopt? En juist rationeel is. Daarom lastig te bestrijden omdat vijanddenken tekortschiet om burgers te mobiliseren. De vijand zit al in ons en bezet onze media, onze democratische instituties, onze veiligheidsdiensten, onze parlementen en onze bedrijven.

strength

Foto 1: Dansen in de natuur belichaamt de geest van gemeenschap en terugkeer naar het leven.

Foto 2: Strength For The Free World. In de Amerikaanse documentaire televisieserie ‘The Marshall Plan in Action‘ (1950-1953). Propaganda. Geproduceerd voor The March of Time.