George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Litouwen

Oekraïne: In Nederland gaan ‘leuke stukjes’ voorbij aan de geschiedenis vanwege partijpolitieke doeleinden

with 3 comments

Mijn reactie op het spotje Three Nations–One Freedom en bovenstaande reactie erop van Bert Brussen op TPO

Het is een tamelijk terughoudend spotje. De claim is dat 145 Canadezen van Oekraïense herkomst zijn gestorven bij de bevrijding van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Niet meer en niet minder.

Dat soort claims zijn altijd wat krom omdat het historische lijnen doortrekt naar het heden. Maar dat gaat zomaar niet. Dat valt ook te zien in de reacties waar het huidige Rusland (of: de Russische Federatie?) wordt gelijkgesteld aan de Sovjet-Unie, en het Rode Leger aan het leger van de Russische Federatie.

Dat klopt echter niet. In werkelijkheid zijn er relatief meer Wit-Russen en Oekraïeners in de strijd tegen Nazi-Duitsland gestorven dan etnische Russen. De verklaring daarvoor is niet zo moeilijk, de strijd tegen het Derde Rijk concentreerde zich immers in de gebieden waar Wit-Russen en Oekraieners woonden.

Het Kremlin voedt de onkunde van een slecht geïnformeerd westers publiek door daar op in te spelen. Dan wordt onder tafel geschoven dat Wit-Russen, Oekraïeners en Baltische volkeren meevochten in het Rode leger en in de frontlinie het hardste getroffen werden. Achteraf poetst het Kremlin dat weg, zoals het een Stalinistisch traditie is om de geschiedenis te herschrijven. Denk aan Leon Trotski die het Rode Leger op poten zette, maar na zuiveringen niet meer genoemd mocht worden en van foto’s werd geretoucheerd. Wie dat niet weet, kan die geschiedenis niet lezen.

Het spotje is te patriottisch om een Nederlands publiek aan te kunnen spreken. Nederlanders houden niet van uniformen, legers, heldenmoed en krijgshaftigheid. Misschien omdat het Nederlandse leger sinds de 17de eeuw nooit meer een oorlog gewonnen heeft. We hebben niets om trots op te zijn. Voor een Nederlands publiek slaat het daarom behoorlijk de plank mis. Het lijkt eerder voor een Oekraïens publiek bedoeld, dat wel van krijgshaftigheid houdt en zich nu al 3 jaar -van onderop- succesvol verzet tegen een Russische overmacht die het land bedreigt.

Het is het verschil tussen Oost en West. Tussen Nederland dat nooit bezet is geweest door de Sovjet-Unie en landen als Polen, Esland, Letland, Litouwen, Wit-Rusland en Oekraïne die in 1945 als Nederland niet bevrijd werden, maar juist bezet werden door de Sovjet-Unie. Stel dat Nederland van 1945 tot 1990 na de Duitse bezetting opnieuw bezet was geweest door een vreemde mogendheid. Dan hadden we nu heel anders tegen onze recente geschiedenis aangekeken.

Wat het na 1945 extra zuur maakte was dat Polen of Oekraïense Canadezen vol overgave meevochten bij de bevrijding van Nederland in 1944-45, maar vervolgens niet terug konden keren naar hun land van herkomst dat door de Soviet-Unie was bezet. Als gevolg van de koehandel in Jalta tussen Britten, Amerikanen en de Georgische Sovjet-leider Josef Stalin.

Wat doet dat met een volk zoals het Oekraïense? Van alles, het geeft onder meer een dubbel gevoel van trots en vernedering over een slecht verwerkt verleden dat nog nauwelijks afgesloten is. En maar door blijft malen in de hoofden. West-Europeanen die die worsteling niet beseffen en er zelfs met ‘leuke stukjes’ voordeel voor partijpolitieke doeleinden uit proberen te halen hebbn de fijngevoeligheid van een loden deur die met een klap dichtslaat. Lachen!

Foto: Schermafbeelding van deel artikelPro-Oekraïne-activisten zetten WOII-veteranen in voor Oekraïnereferendumhaat; Als al het andere faalt is er altijd nog de Tweede Wereldoorlog’ van Bert Brussen op TPO, 23 mei 2017.

Advertenties

Militaire oefening Bison Drawso in Polen als noodzakelijk kwaad

leave a comment »

Nostalgie, als ik de kazerne zie waar ik lang geleden een klein jaar gelegerd was. Zwaar tegen mijn zin. De Johannes Post kazerne in Havelte, Drenthe. Voor een jonge Zeeuws-Vlaming viel het niet mee om de cultuur van de Friezen en Drenten goed te begrijpen. Ze vormden de meerderheid aan manschappen op die kazerne.

Nu is er ‘de grootste landmachtoefening in jarenBison Drawso in Polen waarover het ministerie van Defensie in een nieuwsbericht zegt: ‘Aan Bison Drawsko, genoemd naar de bizon in het brigade-embleem en oefenterrein Drawsko, nemen zo’n 3.600 Nederlandse militairen deel. Zij vormen samen met meer dan 900 militairen uit België, Canada, Duitsland, Estland, Polen en de Verenigde Staten een eenheid ter grootte van een brigade.’ De oefening heeft een drieledig doel: trainen van personeel, testen van de logistiek en het afgeven van een signaal aan de Russische Federatie dat NAVO-landen hun verplichtingen serieus nemen. Onder meer via de zogenaamde NAVO-flitsmacht waar Nederland met Duitsland en Noorwegen aan deelneemt.

Deze oefening is het inwisselen van naïviteit voor ernst. Voor degenen die geweld en oorlog niet verheerlijken is zo’n oefening een nederlaag. Voor degenen die het geld liever aan zorg, onderwijs, sociale huisvesting of kunst besteden is het een schande. Het ‘metaal’ wordt door de arbeiders naar voren geleid om de strijd aan te gaan. Of in dit geval: de oefening van de strijd. De militaire oefening is uiteindelijk het ontkennen van de waarde in de wereld door het te camoufleren met een voorstelling van zingeving. Dit maakt dat niemand met enig sociaal gevoel zo’n oefening kan steunen, maar iemand met gezond verstand het evenmin kan afwijzen.

1x-1

De oefening roept tegenreacties op die zich voor de feiten baseren op Breitbart, Tot zijn overstap naar het Witte Huis als invloedrijk adviseur werd deze Alt-right nieuwssite geleid door de conservatief en voormalige bankier van Goldman Sachs Steve Bannon. Deze reactie voedt het misverstand door het geven van onjuiste feiten: ‘Als reactie op de aankomst van 3000 Amerikaanse militairen en duizenden tanks, pantserwagens in Polen.’ Volgens opgave van het Amerikaanse leger gaat het om 87 tanks. Het valt te bezien of de in november 2016 aangekondigde permanente stationering van de S-400 Iskander raketten in de enclave Kaliningrad die met kernkoppen kunnen worden uitgerust een reactie is op het invliegen van een Amerikaanse tankbrigade, of andersom. Wat escalatie van beide kanten voor politieke zin heeft is de vraag. Want de Russische Federatie is afhankelijk van Europa voor de afzet van gas en de Baltische staten zijn militair niet te verdedigen tegen de Russische militaire overmacht in de regio. Stationering en oefening van troepen, men kan het eenzijdig afkeuren omdat men het perspectief van één partij kiest. Of men kan het als noodzakelijk kwaad accepteren.

Foto: Diagram van de opbouw van Westerse en Russische troepen in de Baltische regio, Bloomberg, juli 2016.

Baltische landen zijn soeverein. Rusland heeft moeite dat te erkennen

with one comment

Estland, Letland en Litouwen zijn sinds 29 maart 2004 lidstaten van de NAVO. De bevolking van die landen heeft daarvoor in meerderheid gekozen, en staat nog steeds achter de keuze. Soevereiniteit van landen houdt in dat ze eigenstandig kunnen kiezen om zich bij een supranationale organisatie aan te sluiten. Op de voorwaarde dat ze geaccepteerd worden. Estland, Letland en Litouwen zijn zowel lid van de EU als NAVO. Er bestaan geen internationale afspraken of verdragen die dit soort militaire verdediging reduceert of verhindert. Omgekeerd bieden de niet-bindende Helsinki-akkoorden (1975) Europese landen recht op soevereiniteit.

De framing van dit item door Euronews is daarom onbegrijpelijk. De minister van Buitenlandse Zaken van de Russische Federatie Sergej Lavrov zegt ‘niet nader omschreven maatregelen’ te zullen nemen als reactie op de verhoogde aanwezigheid van de NAVO in de Baltische landen. Maar Lavrov draait het om. De Russische Federatie heeft volstrekt niets te zeggen over de soevereiniteit van Estland, Letland en Litouwen. Zijn dreiging om maatregelen te nemen bewijst juist het gelijk van landen om rekening te houden met de agressie van derde landen en zich daar militair op voor te bereiden. Vooral de inname van de Krim door reguliere onderdelen van de krijgsmacht van de Russische Federatie in 2014 en de militaire inmenging van het Kremlin in Oost-Oekraine hebben landen als Polen, Estland, Letland en Litouwen alert gemaakt op Russische agressie.

Verleden, verlangen en verlakkerij: geschiedenis

leave a comment »

Update 4 februari 2016: Commentator Dmitry Altufyev verhaalt over het ontstaan van de Russo-Balten die een eigen identiteit ontwikkelen die verschilt van de andere inwoners van de Russische Federatie die het idee van ‘de Russische wereld’ (Roesski Mir) volgen die hun wordt voorgehouden. Paul Goble zet het in een blogposting op een rijtje. De ontwikkeling van die nieuwe identiteit maakt het er des te prikkelender op omdat Königsberg of Kaliningrad officieel niet bij de Russische Federatie hoort. Dat biedt perspectief voor externe inmenging. 

Wat is dat toch het verlangen naar wat geweest is? Niet naar het eigen voorbije leven, maar naar een tijdperk voor de eigen geboorte. Het is een reconstructie naar oude luister, praal en macht. Een restauratie van landen die niet meer bestaan of in een andere vorm voortleven.

Waartoe dient dat verlangen? Welk tekort vult het? Tempoe doeloe voor de Nederlanders, Congo voor de Belgen, Algerije voor de Fransen, Oost-Pruisen voor de Duitsers, de dubbelmonarchie voor de Oostenrijkers, Cuba voor de Amerikanen. De geschiedenis is een prullenmand vol landsnippers, verschoven grenzen en nostalgie naar het land van ooit. Terugkijken is een voortgaande beweging die het verleden leefbaar maakt. En functioneel is.

Een bijzonder geval zijn regio’s die afscheid namen van hun oude status, maar officieel nog geen nieuwe status hebben verworven. Ze zijn juridisch statenloos. Op de vlucht, maar nog niet geland. Als Vliegende Hollanders van de geschiedenis. Ze vinden geen rust, maar zoeken die wel. Het uitstralen ervan komt soms in de plek van het bezit.

Zoals het vroegere Königsberg -nu: Kaliningrad- dat sinds 1945 volgens het verdrag van Potsdam tussen de geallieerden en de Sovjet-Unie geen deel meer uitmaakt van het Derde Rijk, maar officieel nog steeds geen deel is van de Sovjet-Unie, of haar juridische opvolger de Russische Federatie. Raymond Smith zette dat na de opdeling van de Sovjet-Unie in 1992 op een rijtje en concludeerde dat het voor de hand ligt om het vroegere Königsberg bij Litouwen te voegen. Wie weet.

Anderen met andere belangen denken daar weer heel anders over. Zo is de geschiedenis naast versnipperde en verscheurde kaarten in een prullenmand, ook een lappenmand en een kruitvat. Maar bovenal een phenakistiscoop, een optisch instrument uit de vroege filmgeschiedenis dat zoals elke film de toeschouwer bedriegt door beweging in stilstand te suggereren. Dat ons laat aanvullen wat ontbreekt. Dat is het wonder. We zien allen dezelfde film of maken dezelfde geschiedenis mee, maar hebben er andere gedachten bij.

Inzet wapen ‘Russische minderheden’ is niet zonder risico

with 3 comments

Paintings_by_Mikhail_Lermontov,_1840,_Valerik

Vertegenwoordiger mensenrechten, democratie en rechtsstaat  van het ministerie van Buitenlandse Zaken van de Russische Federatie Konstatin Dolgov trok in een toespraak van 13 september de nationalistische kaart. Deze keer niet over de Krim of Oost-Oekraïne maar over de Baltische staten. Dolgov zoekt de vlucht vooruit.

Dolgov vergeet dat niet-Russische nationaliteiten binnen de Russische Federatie de Russische cultuur en taal opgelegd krijgen. Op de openbare scholen in de Russische Federatie krijgt 97% Russisch onderwijs. Het is onbegrijpelijk dat vertegenwoordigers van de Russische Federatie denken zonder consequentie en reactie zo selectief met zelfbeschikking, minderheids- en taalrechten om te kunnen gaan. Hoe kunnen ze denken dat niet-Russisch etnische minderheden binnen de Russische Federatie hierdoor niet wakker geschud worden? Hoe geloofwaardig is het als de Russische regering aan etnische Russen in Letland of Oekraïne rechten zegt te willen geven als het dezelfde rechten die nationale minderheden binnen de Federatie claimen afwijst?

China, de VS, Finland, Duitsland, Turkije of Zuid-Korea kunnen in de inmenging van de Russische Federatie met de ‘eigen’ minderheden buiten de federatie een legitimatie zien om de Kareliërs, Basjkieren, Tsjoevasjen, Jakoeten, Avaren, Tsjetsjenen, Krimtataren, Tataren, Wolgaduitsers, Sachalin-Koreanen of minderheden die zo’n 20 procent van de bevolking uitmaken te ondersteunen als reactie op wat Dolgov nu doet.

De Russische Federatie speelt een gevaarlijk spel. Het opent een doos van Pandora die vele openingen heeft. Niet alleen in de confrontatie met het Westen, maar nog meer in de confrontatie met de eigen minderheden. Dat is haar achilleshiel. De Russische Federatie is een immens, divers rijk dat zo ontvlambaar is als een tondeldoos. Arbeidsonrust inclusief stakingen neemt al sinds ruim een jaar toe, de voedselprijzen staan door de sancties onder druk, de economie stagneert en politieke rechten en zelfbeschikking compenseren dat niet.

De vraag is wat eerder komt: een implosie van de Russische Federatie door de optelsom van interne etnische, politieke en economische confrontaties of een explosie met het Westen door de externe confrontaties in Oekraïne, Moldavië, de Baltische staten of Polen? Vanuit machtspolitiek denken lijkt het onvermijdelijk dat landen uit politieke bedoelingen de taal- en minderhedenpolitiek de Russische Federatie gaan aanpakken zoals het nu op dezelfde manier andere landen aanvalt. Vraag is welk scenario schadelijker is voor Europa.

Foto: Michael Lermontov, Slag bij de Valerik rivier, 1840.

Kans op een niet neutraal, maar wel zelfstandig Oekraïne?

with 108 comments

800px-Latviya_SSSR_unification_1940

Michael Weiss wijst in FP op het patroon van inmenging door Rusland in Oekraïne. Het grensland bij uitstek. Geen nieuwe methode maar een erfenis van de Sovjet-Unie die opnieuw wordt toegepast door de huidige machthebbers in het Kremlin. Grensstaten of limitrofe staten vormden na de Eerste Wereldoorlog een ring rond de toen nieuwe Sovjet-Unie. Zoals de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen, Polen, Moldavië,  Oekraïne, Wit-Rusland en Finland. Deze historische werkelijkheid is een erfenis van het tsaristische Rusland.

Bufferstaten kennen de tragiek hun bestaan te ontlenen aan het belang van grootmachten die zich militair tegen elkaar willen verdedigen. In 1939 verklaarde Adolf Hitler dat ‘als de gebeurtenissen zich ontwikkelen kan de noodzaak ontstaan ​​om de limitrofe staten te bezetten en deze gebieden te annexeren.’ Zo konden de Baltische staten in de jaren ’30 en vroege jaren ’40 kiezen tussen twee kwaden: Duitsland en de Sovjet-Unie. Zonder enig zicht op neutraliteit. Inmenging van beide grootmachten leidde tot interne verdeeldheid en marginalisering van de middenpartijen door provocaties, gebruik van een vijfde colonne en militaire druk.

In Oekraïne wordt 75 jaar later exact hetzelfde scenario van inmenging gebruikt. Vraag is of Oekraïne net als Finland in 1939-1940 weerstand kan bieden aan de Sovjet-Unie en uit haar invloedssfeer kan blijven of net als de Baltische staten in die periode zich niet uit de greep van de Sovjets kan ontworstelen. Hoe liggen de kansen voor een zelfstandig en neutraal Oekraïne dat levensvatbaar is tussen Rusland, Europa en de VS?

Rusland opteert voor een neutraal en verzwakt Oekraïne dat geen lid is van Navo of EU. Samen met Zweden, Georgië en Finland moet het neutraal blijven volgens een analyse van journalist Jevgeni Krutikov. Trouwens een merkwaardig standpunt omdat Zweden nu al een van de meest trouwe Europese partners van de VS is. De Europeanen en de VS opteren voor een gebonden Oekraïne dat lid is van de EU binnen hun invloedssfeer.

De analogie tussen Oekraïne van nu en de Baltische staten in de jaren ’30 is opvallend en gaat verder dan de methode van inmenging. Probleem is dat echte neutraliteit voor Oekraïne nu niet bestaat zoals het kleine Finland dat wel kon bevechten op de Sovjets. Oekraïne is op dit moment te verdeeld en verzwakt om op eigen benen te staan. De ‘neutraliteit’ die Rusland voorstaat is dat niet en houdt praktisch afhankelijkheid van Rusland in. Maar de associatie die EU en VS voorstaan houdt feitelijk weer afhankelijkheid van het Westen in.

Er is perspectief voor een autonoom Oekraïne op de lange termijn. Ook daar geeft de geschiedenis aan wat de beste kans op overleving biedt. Het gaat de goede kant op met de marginalisering van de extremisten en de interne coherentie. De Rechtse Sektor en Svoboda worden door gematigde politici langzaam uit de kern van de macht geweerd. Een proces dat met de presidentsverkiezingen van 25 mei voltooid kan worden. Weliswaar bezetten strijdgroepen die door Rusland aangestuurd worden nu in Oost-Oekraïne overheidskantoren, maar enquêtes geven aan dat deze acties niet door een meerderheid van etnische Russische Oekraïners in Oost-Oekraïne gesteund wordt. De opbouw van de veiligheidstroepen en de infiltratie door de Russische geheime dienst verkleint weer de kans op krachtig ingrijpen en autonomie. Oekraïne dat bestaat als eigen entiteit kan niet neutraal zijn, maar heeft kans om als een economisch Europees en militair neutraal Finland te overleven.

Scene-from-Alexander-Nevs-001

Foto 1: Bewoners van Letland ‘vragen’ om toetreding tot de Sovjet-Unie, 1940.

Foto 2: Still uit ‘Alexander Nevski van Sergei Eisenstein (1938).

Rusland kan claims over ingelijfde gebieden verwachten

with 13 comments

De geest is uit de fles als landen hun ooit ingepikte gebieden terugeisen. Nog dramatischer wordt het als verloren terrein met intimidatie en gebruik van geweld wordt teruggepakt. Dat zorgt voor onrust, maar ook voor herwaardering van de geschiedenis. Kaarten komen weer op tafel. Of op het digitale scherm. Kijk hier om door die verbeelde geschiedenis te grasduinen. Maar opgelet, want kaarten behoren tot het meubilair van het imperialistisch interieur. Ze tekenen en pikken door vertekening in. Selectie van een kaart is als de selectie van de geschiedenis. Uit honderden kaarten kiezen de leiders er een paar uit. Zo simpel is het. Zo simpel zijn ze.

Merkwaardig aan de Russische annexatie van de Krim is dat het tsaristisch Rusland rond 1600 betrekkelijk bescheiden van omvang was. Maar daarna met een imperialistische aanpak kwam en groeide als kool. Zo als een Hollebolle Gijs andere gebieden en volkeren opslokte. Maar wat als buurvolkeren als Chinezen, Polen, Litouwers, Mongolen of inheemse volkeren van Siberië de gebieden terugeisen die de Russen ooit inpikten?

Growth_of_Russia_1613-1914

Foto: Groei van het Russische Rijk (1613-1914).