George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Königsberg

Verleden, verlangen en verlakkerij: geschiedenis

leave a comment »

Update 4 februari 2016: Commentator Dmitry Altufyev verhaalt over het ontstaan van de Russo-Balten die een eigen identiteit ontwikkelen die verschilt van de andere inwoners van de Russische Federatie die het idee van ‘de Russische wereld’ (Roesski Mir) volgen die hun wordt voorgehouden. Paul Goble zet het in een blogposting op een rijtje. De ontwikkeling van die nieuwe identiteit maakt het er des te prikkelender op omdat Königsberg of Kaliningrad officieel niet bij de Russische Federatie hoort. Dat biedt perspectief voor externe inmenging. 

Wat is dat toch het verlangen naar wat geweest is? Niet naar het eigen voorbije leven, maar naar een tijdperk voor de eigen geboorte. Het is een reconstructie naar oude luister, praal en macht. Een restauratie van landen die niet meer bestaan of in een andere vorm voortleven.

Waartoe dient dat verlangen? Welk tekort vult het? Tempoe doeloe voor de Nederlanders, Congo voor de Belgen, Algerije voor de Fransen, Oost-Pruisen voor de Duitsers, de dubbelmonarchie voor de Oostenrijkers, Cuba voor de Amerikanen. De geschiedenis is een prullenmand vol landsnippers, verschoven grenzen en nostalgie naar het land van ooit. Terugkijken is een voortgaande beweging die het verleden leefbaar maakt. En functioneel is.

Een bijzonder geval zijn regio’s die afscheid namen van hun oude status, maar officieel nog geen nieuwe status hebben verworven. Ze zijn juridisch statenloos. Op de vlucht, maar nog niet geland. Als Vliegende Hollanders van de geschiedenis. Ze vinden geen rust, maar zoeken die wel. Het uitstralen ervan komt soms in de plek van het bezit.

Zoals het vroegere Königsberg -nu: Kaliningrad- dat sinds 1945 volgens het verdrag van Potsdam tussen de geallieerden en de Sovjet-Unie geen deel meer uitmaakt van het Derde Rijk, maar officieel nog steeds geen deel is van de Sovjet-Unie, of haar juridische opvolger de Russische Federatie. Raymond Smith zette dat na de opdeling van de Sovjet-Unie in 1992 op een rijtje en concludeerde dat het voor de hand ligt om het vroegere Königsberg bij Litouwen te voegen. Wie weet.

Anderen met andere belangen denken daar weer heel anders over. Zo is de geschiedenis naast versnipperde en verscheurde kaarten in een prullenmand, ook een lappenmand en een kruitvat. Maar bovenal een phenakistiscoop, een optisch instrument uit de vroege filmgeschiedenis dat zoals elke film de toeschouwer bedriegt door beweging in stilstand te suggereren. Dat ons laat aanvullen wat ontbreekt. Dat is het wonder. We zien allen dezelfde film of maken dezelfde geschiedenis mee, maar hebben er andere gedachten bij.

Advertenties

Krim, Rusland en grensland: liefde kan niet van één kant komen

with 52 comments

Naamloos

Het eind is zoek als historische claims van minderheden ingewilligd worden. Zelfs van meerderheden in een deelgebied. Grenzen veranderen en worden vastgesteld. Moeten ze daarna opnieuw ter discussie worden gesteld? Dan is het einde zoek. Als het niet anders kan, geef het dan de tijd zoals in Schotland of Catalonië. Via onderhandeling. Het militaire geweld van Rusland in Oekraïne om een nieuwe werkelijkheid te forceren is bruut geweld. Maar een reactie blijft uit. Hoe lafhartig is dat? Sudetenland 1938? Iedereen die geweld goedpraat en relativeert staat aan de verkeerde kant van de geschiedenis. De kant waar Immanuel Kant tot kennis kwam. Maar met welk doel? Waartoe dient kennis als het wegglipt in de tijd? Geborneerd is het begrip.

675px-Kant-Denkmal_Königsberg_(1._Platz)

Foto 1: Schermafbeelding van tweet Garry Kasparov, 7 maart 2014.

Foto 2: ‘Bild des Kant-Denkmals in Königsberg an seinem ersten Platz, im Hintergrund die Altstädtische Kirche‘, eerste helft 19de eeuw.