Maakster podcast Deventer Moordzaak heeft kritiek op Maurice de Hond en media die zijn beweringen klakkeloos overnamen

Laatst schreef ik een commentaar over een cartoon van Maurice de Hond door Joost Halbertsma in De Volkskrant. Die had volgens sommigen een antisemitisch karakter. Ik vond dat niet. De cartoon ging over de Deventer moordzaak. Wat er gebeurde was typisch voor het opereren van De Hond in de publieke opinie en de media die zich telkens door hem laten intimideren. Het lukte De Hond door zijn goede netwerk de aanval op hem af te leiden door de cartoon te framen als antisemitisch. De Hond is van joodse afkomt. De Hond kreeg het gedaan dat Halbertsma en hoofdredacteur Pieter Klok afstand namen van de cartoon. De media en politici als Lodewijk Asscher hadden niet eens door dat ze zich opnieuw lieten gebruiken door De Hond.

Ik schreef over de manipulatie van De Hond die in Halberstma’s cartoon werd gethematiseerd: ‘Zonder diepgaande deskundigheid dringt hij zich in de publieke opinie telkens op als deskundige in zaken waar hij geen professionele binding mee heeft. Dat was zo in de Deventer moordzaak en is zo bij de coronapandemie. De Hond dringt zich op en heeft door zijn netwerk in de media toegang tot studio’s en redacties. Hij bespeelt de media en richt veel schade aan. Zo vergezocht is het dus niet van Halbertsma om hem als een poppenspeler af te beelden. Een botte bijl in De Honds handen was wellicht nog een geschikter beeld geweest’. 

Annegriet Wietsma heeft een podcast gemaakt over de rol van De Hond in de Deventer moordzaak. De titel ervan is veelzeggend: de ‘Deventer Mediazaak’. Volgens Wietsma heeft De Hond gezorgd voor een framing waardoor de schuld van de veroordeelde dader (Ernest Louwes) werd betwist en iemand die er niks mee te maken had, namelijk ‘de klusjesman’ (Michael de Jong) verdacht werd gemaakt. De media hebben zich volgens haar op een makkelijke manier door De Hond om de tuin laten leiden. Ze namen De Honds bewering klakkeloos over. Die misleiding door De Hond en het ontbreken van kritisch vermogen (noem het: ‘journalistieke kwaliteit’) van de Nederlandse media is het onderwerp van de podcast.

Wietsma verwijt de media dat ze niet zorgvuldig gehandeld hebben in de Deventer moordzaak. Ze hebben volgens haar De Hond te veel ruimte gegeven en lieten na om hun feiten te checken. Zij vindt dat een slechte ontwikkeling en meent dat dat moet veranderen. De podcast is populair en dat wordt verklaard door de opkomst van én kritiek op fake news. De beïnvloeding van de publieke opinie door De Hond via de media en sociale media is een goed voorbeeld van fake news. De media hebben De Hond nooit afgedwongen dat hij zijn verontschuldiging aanbiedt aan Michael de Jong of het Nederlandse publiek voor zijn bewuste misleiding van de publieke opinie. De Hond heeft met zijn inmenging veel kwaad aangericht.

Is het terecht dat illustratie met Maurice de Hond wordt gereduceerd tot antisemitisme?

Illustratie van Joost Halbertsma in de Volkskrant, 19 april 2021.

Voor een cartoon van Joost Halbertsma met een afbeelding van Maurice de Hond als poppenspeler heeft hoofdredacteur Pieter Klok van de Volkskrant zijn excuses aangeboden. Volgens hem had de cartoon niet geplaatst moeten worden.

De reden die onder meer een bericht in Adformatie geeft is: ‘De illustratie heeft grote overeenkomsten met de historische antisemitische poppenspeler-tekeningen die worden gebruikt om een ‘joods complot’ tot wereldoverheersing uit te beelden’. De Hond heeft joodse ouders.

Is dit een overdreven reactie van Klok? Ik twijfel. Wie cartoons van de laatste jaren bekijkt ziet dat het beeld verdeeld is. Ja, joden als George Soros of Bernie Sanders werden afgebeeld als poppenspeler die anderen bespelen. Maar nee, ook niet-joden als Vladimir Poetin, de Chinese president Xi Jinping, Donald Trump of de Britse spindoctor Dominic Cummings werden afgebeeld als poppenspeler die anderen bespelen.

Hoe dan ook is de poppenspeler die anderen bespeelt geen exclusief joodse topos. Het is een universeel thema en komt in alle landen en culturen voor waar iemand ervan wordt verdacht aan de touwtjes te trekken en anderen voor zijn of haar karretje te spannen. Dat neemt niet weg dat het in joodse kringen gevoelig kan liggen en men daarom van goede huize moet komen om dit stereotypische beeld zorgvuldig te gebruiken.

De vraag waar het dus draait is of dat hier gebeurt en vanuit welke intentie illustrator Joost Halbertsma heeft gehandeld. Welke elementen in zijn cartoon heeft hij benadrukt en welke niet? Heeft hij karakteristieken gebruikt waarmee joden in anti-semitische spotprenten worden afgebeeld? Nee, dat lijkt hier niet het geval. De figuur die De Hond moet verbeelden lijkt eerder op een Russische gevangenisboef dan op een mythologische karikatuur à la Jud Süß.

Verder is De Hond iemand die dit beeld oproept. Zonder diepgaande deskundigheid dringt hij zich in de publieke opinie telkens op als deskundige in zaken waar hij geen professionele binding mee heeft. Dat was zo in de Deventer moordzaak en is zo bij de coronapandemie. De Hond dringt zich op en heeft door zijn netwerk in de media toegang tot studio’s en redacties. Hij bespeelt de media en richt veel schade aan. Zo vergezocht is het dus niet van Halbertsma om hem als een poppenspeler af te beelden. Een botte bijl in De Honds handen was wellicht nog een geschikter beeld geweest.

Wat verklaart dan de felle, afwijzende tweet van de joodse oud-leider van de PvdA Lodewijk Asscher? Hij noemt het een ‘hufterige cartoon’. Het zich beledigd voelen is subjectief. Noemt Asscher de cartoon hufterig omdat die oude anti-semitische stereotypen op zijn netvlies staan gebrand en hij onvoldoende beseft dat ze de afgelopen 80 jaar zijn overschreven door ander gebruik van dit motief dat niet per se antisemitisch van strekking is? En dat een jongere generatie waar Halbertsma een vertegenwoordiger van is daar heel anders naar kijkt?

Kortom, is hier sprake van te weinig gevoeligheid van de illustrator of overgevoeligheid van degenen die zich beledigd voelen en de cartoon reduceren tot een antisemitisch vehikel ? Of is het allebei waar? Dat Pieter Klok het niet eens is met de cartoon kan waar zijn, maar dat hij er in het openbaar afstand van neemt is nogal een rigoureuze stap omdat het de verloochening van de Volkskrant en illustrator Joost Halbertsma inhoudt.

De afrekencultuur als gevolg van identiteitsdenken heeft vandaag een slachtoffer gemaakt. Volgens sommigen is dat Maurice de Hond, volgens anderen illustrator Joost Halbertsma. Hoe dan ook is de vrije meningsuiting de getroffene. Dat zegt iets over onze gevoeligheid voor afwijkende meningen en de krimpende marges om nog iets te mogen vinden in de publieke opinie.

Das Land des Lächelns. Heeft Franz Lehár iets om te lachen in Parijs 1941? Een duistere romance

De koning van de Weense operette Franz Lehár trad in 1941 op in het Parijse Théâtre de la Gaîté Lyrique en dirigeerde zijn stuk Das Land des Lächelns. Verfilming ervan in 1930 door Max Reichmann was het eerste internationale succes van de Duitse geluidsfilm. Geproduceerd door de productiemaatschappij van de hoofdrolspeler: Richard Tauber Tonfilm-Produktion GmbH, ter bevordering van de verkoop van zijn platen.

De voorstelling diende de Duitse propaganda. Een fragment ervan werd in de Deutsche Wochenschau 543 (na 3’27’’) van 29 januari 1941 getoond. Maar Lehárs omgang  met de nationaal-socialisten was ongemakkelijk. Niet alleen omdat hij een Joodse vrouw had die in 1938 dankzij Joseph Goebbels de status van ‘Ehrenarierin’ (ere-Ariër) kreeg, maar ook door zijn hechte band met Richard Tauber die Joodse grootouders van vaderskant had, en het niet-Duitse karakter van de Weense operette. Wat wel of niet kon was niet altijd duidelijk. Beide kanten waren opportunistisch. Stefan Frey omschreef de relatie van Lehár met de nazi’s in een artikel in De Groene treffend met diens woorden: ‘De belangstelling van de Führer verplicht mij tot diepste dankbaarheid’.

Dat dubbelzinnige verdriet valt uit de beelden af te leiden. Franz Lehár werd gegijzeld in dankbaarheid. Het is lastig om die lijn naar het heden door te trekken en te beseffen hoe kunstenaars, musici of componisten op dit moment in autoritaire landen handelen. Kunnen ze door de omstandigheden niet anders en worden ze gegijzeld in dankbaarheid of kunnen ze anders, maar tonen geen ruggengraat? Lachen ze het ongemak weg?

Foto: Fragment uit journaal van ‘Actualités Mondiales N°026 – Edition du 25 janvier 1941’ opgenomen in het archief van INA.fr met een dirigerende Franz Lehár in het Gaîté Lyrique op 25 januari 1941. Hier beschrijving (Franstalig).

Antisemitisme in Apeldoorn: politie weigert aangifte slachtoffer

Een joods Marokkaans-Nederlandse vrouw uit Apeldoorn voelt zich overvallen, verlamd, verdrietig en boos door een anti-semitische actie die tegen haar gericht is. De deur van haar kelderbox werd bekrast met een davidster en het woord ‘hoer’ was er naast gekladderd. Inmiddels hersteld door de woningbouwvereniging.

Over dader en de reden van de actie tast mw. Fatiha Chass Eddine in het duister. Ze durft niet meer alleen in haar appartement te slapen. Toen ze aangifte of melding wilde doen op het politiebureau op de Europaweg in Apeldoorn werd ze weggestuurd. Omdat dit niet in lijn is met onderstaande regels die de politie zelf zegt te hanteren is het onduidelijk waarom de politie haar aangifte niet wilde opnemen. Het slachtoffer begrijpt niet dat wat haar overkomt zomaar in Nederland kan gebeuren. Haar veiligheidsgevoel is behoorlijk aangetast.

Foto: Schermafbeelding van voorwaarden om aangifte of melding te doen bij de politiek van geweld, bedreiging of discriminatie.

Joseph Stiglitz neemt afstand van Marine Le Pen. Hij acht haar ongeschikt als president

Hoe de Franse presidentskandidaat Marine Le Pen te stoppen? Ze loopt goede kans de laatste ronde te halen. Net als Donald Trump neemt ze het niet zo nauw met de feiten, hoewel ze die wel beter lijkt te kennen. Er is een twitterstormpje opgestoken door de linkse econoom en Nobelprijswinnaar Joseph E. Stiglitz die afstand neemt van Le Pen omdat ze hem voor haar karretje spande. De Franse Huffington Post doet er verslag van in een bericht. Stiglitz is weliswaar net als Le Pen kritisch over het globalisme, maar niet anti-EU of anti-westers.

Met 24 andere economen heeft Stiglitz een brief in Le Monde gepubliceerd die onder meer zegt: ‘Het Europese systeem (‘La construction européenne’) is van vitaal belang, niet alleen om de vrede op het continent te handhaven, maar ook voor de economische vooruitgang van de lidstaten en hun politieke macht in de wereld.’ Dat staat haaks op Le Pens streven om Frankrijk de EU te laten verlaten  (‘Frexit’). Volgens de economen zal dat de stabiliteit van de EU en Frankrijk beschadigen. Schrijnend is Stiglitz’ tweet waarin hij opmerkt joods te zijn en dat zijn vrouws familie Frankrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog verliet: ‘(..) I am Jewish and my wife’s family fled France during the war.’ Het racisme en anti-semitisme van het Front National komen bovenop het nationalisme en het anti-Europese sentiment dat Le Pen exploiteert. Gevoegd bij een slecht economisch beleid zal dat niemand in Frankrijk duurzaamheid bieden. In het verstikkende en verziekte politieke Franse klimaat is het een Amerikaan als Stiglitz die met argumenten aantoont dat Marine Le Pen ongeschikt is als president.

Foto: Schermafbeelding van tweets van Joseph Stiglitz, 18-19 april 2017.

Hoort Dyab Abou Jahjah thuis bij De Bezige Bij? Pleidooi voor een ruime toetsing

Er is een hoop gedoe bij uitgeverij De Bezige Bij. Onderdeel van het Nederlands cultureel erfgoed. Volgens een bericht in NRC kwamen de auteurs bijeen om te praten over de uitgave van twee boeken van de Libanees-Belgische activist Dyab Abou Jahjah en oprichter van de Arabisch-Europese Liga. Abou Jahjah is omstreden. Vooral Marcel Möring en het echtpaar Leon de Winter en Jessica Durlacher verzetten zich tegen zijn komst naar De Bezige Bij. Ze hanteren als argument dat dat ongepast is bij een uitgeverij met een verzetsverleden.

Op de achtergrond speelt het conflict in het Midden-Oosten dat ook buiten die regio doorgaans leidt tot een zwart-wit stellingname. Abou Jahjah kan gederadicaliseerd zijn, maar of dat een carrièrestap of het gevolg van zijn politiek-intellectuele ontwikkeling is valt niet op voorhand te zeggen. Hoewel het niet te meten is, maakt het wel een verschil: schijn of wezen. Dat iemand als Stefan Hertmans het voor hem opneemt pleit voor Abou Jahjah, maar van de andere kant maakt hij het met zijn antizionistische uitspraken die het bestaansrecht van de staat Israël ter discussie stellen niet makkelijk om het ondubbelzinnig voor hem op te nemen.

Deze kwestie gaat niet over Libanon, Israël, Palestina, het Midden-Oosten, de islam of Dyab Abou Jahjah en diens gewraakte uitspraken, maar over de identiteit van De Bezige Bij. Het is immers Nederlands immaterieel cultureel erfgoed dat ‘eigendom’ is van alle Nederlanders. Waarbij trouwens de reactie van Leon de Winter en Jessica Durlacher op Abou Jahjah weer de vraag oproept of ook zij nog wel bij de identiteit van De Bezige Bij passen. Hierbij speelt ook de afweging hoe pluriform een uitgeverij kan zijn zonder aan profiel te verliezen.

Het is een lastige en veelgelaagde kwestie om genuanceerd af te wegen. Mijn oplossing zou zijn om vanuit een humanistisch standpunt dat verder gaat dan een pure rechtsstatelijke opstelling alleen, te beoordelen of auteurs bij De Bezige Bij passen. Dus niet de vraag wat mag, maar wat past zou centraal moeten staan in de afweging of een auteur bij De Bezige Bij thuishoort. Dan is er denk ik veel voor te zeggen om zowel het echtpaar De Winter-Durlacher als Abou Jahjah niet in de fondslijst op te nemen. Ze hebben de schijn tegen.

Vrouw mishandeld om Israëlische vlag. Wat doet het gezag?

Een Nederlands-Joodse vrouw die in Amsterdam een Israëlische vlag aan haar balkon hing werd door twee mannen zwaar mishandeld. Dit is onacceptabel. Het openbaar bestuur moet middelen vrijmaken om zulk geweld te bestrijden. En de aanvallers hard straffen. Ons land heeft hierbij niks te winnen. De Nederlandse rechtsstaat, de manier van samenleven en het sociaal contract worden erdoor bedreigd. Nederland heeft niks te winnen als emoties, frustraties en waanvoorstellingen uit het Midden-Oosten geïmporteerd worden door inwoners van Nederland. Deze verzetshelden na de oorlog. Jihadisten die zelf de wapens oppakken en naar het Midden-Oosten gaan verdienen meer respect dan deze mannen die met z’n tweeën een vrouw aanvallen. Ik ben voor een importverbod van gelijkhebberigheid en heetgebakerdheid. Zie hier AT5 voor de achtergrond.

Joodse lobby stoort zich aan cartoon en beschuldigt Vlaamse regering

PID_$753455$_ed43761c-20f0-11e3-8e0e-5129c734bf72_web_scale_0.528169_0.528169__.jpg.h380.jpg.568

De Oekraïense, maar internationaal opererende nieuwszender Jewish News One laat Maurice Sosnowski van ‘Het Coordinatiecomité van de Joodse Organisaties van België‘ (CCOJB) aan het woord die kritisch is over een cartoon op KlasCement, een Vlaamse ‘portaalsite voor en door onderwijs‘. Deze is inmiddels verwijderd. In een verklaring van 18 september reageert het CCOJB: ‘Deze karikatuur is dubbel onaanvaardbaar omdat ze de Shoah van 6 miljoen Joden ontkent of minimaliseert door ze op een misleidende wijze te vergelijken met een feit dat niet vergelijkbaar is.‘ En: ‘Ze [=vergelijking tussen het Palestijnse volk en de Joden tijdens de Shoah] maakt in feite deel uit van een leugenachtige en lasterlijke propaganda die sinds vijftig jaar zowel op internationaal als nationaal niveau door radicale antizionistische groepen tegen het joodse volk en de staat Israël wordt gevoerd‘. De verklaring suggereert dat de Vlaamse regering propaganda bedrijft tegen de Joden.

De laatste beschuldiging lijkt een standaardreactie die uit de kast wordt gehaald bij kritiek op het joodse volk en Israël, maar is belachelijk. Dit verdient de Vlaamse regering niet. Hiermee verspeelt het CCJOB elke krediet en plaatst het zich buiten het politieke debat zoals tussen opposanten gevoerd dient te worden. Bea Claeys, de webcoördinator van KlasCement betuigt namens de regering spijt, legt uit dat de cartoon is teruggetrokken en dat haar website niet staat voor antisemitisme. In haar positie heeft ze geen belang bij escalatie. De vraag die blijft hangen is welke zaak het CCOJB dient. Wat heeft het te winnen bij de aggressieve bejegening van de Vlaamse regering? Of speelt hier eerder een communautair geschil tussen Walen en Vlamingen, dan tussen Joden en antisemieten? De Nederlandstalige verklaring van het CCOJB bevat belabberde zinswendingen.

De cartoon van de Braziliaanse en van oorsprong Libanese cartoonist Carlos Latuff is verre van fijnzinnig. Op z’n blog ontkent-ie de beschuldiging een Holocaust-ontkenner te zijn. Hij is wel kritisch op het beleid van de Israëlische regering en neemt stelling in het conflict. Dat mag. De ruimte om in de westerse pers de islam of de moslims te bespotten lijkt groter dan hetzelfde te doen met de Joden of Israël. Dit komt door een veelheid aan redenen. Zoals de sterke Israël-lobby die adequaat reageert op elke uiting die het als antisemitisch beschouwt, de gruwelen die de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog werd aangedaan, het idee dat de Holocaust een uniek karakter heeft dat onvergelijkbaar is met andere volkerenmoorden, het slechte imago van de islam in het Westen en de achterblijvende ontwikkeling en slechte organisatie van de meeste Arabisch-Islamitische naties. Maar meten met twee maten is cultureel bepaald en vindt geen legitimatie in de realiteit.

holocaust

Foto 1: Cartoon uit 2009 van Carlos Latuff, ‘Never Again, Over Again!

Foto 2: Cartoon uit 2006 van Carlos Latuff, ‘Making Jokes About …

Misleiding over ‘no-go’ gebieden vertekent de beeldvorming

20sb

Nieuws uit 2009 dat nog doorwerkt. Met een beroep op de WOB kreeg RTL Nieuws de Top 20 van slechtste buurten boven water. Toenmalig minister Vogelaar vreesde stigmatisering en was niet voor openbaarmaking.

WikiLeaks publiceert sinds februari 2012 de zogenaamde GIF-Files van Stratfor. Formeel een particulier bedrijf dat in inlichtingen handelt, maar nauw samenwerkt met nationale veiligheidsdiensten. Op 31 augustus 2011 publiceert Stratfor het bericht ‘European ‘No-Go’ Zones for Non-Muslims Proliferating‘. Eind 2011 kraakt  Anonymous de servers van Stratfor. Wat is de informatie waard en hoe bepaalt het de beeldvorming?

Het bestaat feitelijk uit een stuk van Soeren Kern voor het Gatestone Institute met de toegevoegde ondertitel ‘Occupation Without Tanks or Soldiers‘. Het gaat uit van het idee dat islamistische extremisten de oprichting van ‘no-go‘ gebieden in de Europese steden intensiveren zodat deze ontoegankelijk worden voor niet-moslims. Volgens de Duits-Amerikaan Soeren Kern zou in veel van de gebieden de sharia wetgeving gelden en hebben de lokale overheden er de grip verloren. Hij zegt het volgende over de Nederlandse ‘no-go‘ gebieden:

Sf20

Soeren Kern vertelt aantoonbare onzin. Stratfor neemt het zonder voorbehoud als analyse en informatie over en stuurt het haar abonnees in overheden en beleidskringen. Dankzij Anonymous en WikiLeaks weten we dat. Tientallen websites en blogs nemen het bericht zonder kanttekening over van het Gatestone Institute. Tot op de dag van vandaag. Doorgaans beredeneerd vanuit een islamkritische, conservatieve of joodse invalshoek. 

Wat Nederland betreft, Kern reduceert het begrip ‘probleemwijk‘ tot ‘Muslim problem neighborhood‘. Veel bewoners van Turkse en Marokkaanse herkomst wonen onmiskenbaar in bepaalde probleemwijken. Tonen van ‘religiositeit‘ hoeft trouwens niet samen te vallen met het belijden van de islam. In andere probleemwijken wonen echter nauwelijks moslims. Zo is het Utrechtse Ondiep op nummer 5 een probleemwijk met vooral autochtone Nederlanders zonder islamachtergrond. In Pendrecht (2) wonen autochtonen en Antillianen.

Moeten we bij Soeren Kern kwade opzet, gemakzucht of slordigheid vermoeden? Hoe dan ook zou een analist zijn informatie beter moeten checken. Want de berichten komen terecht bij het op professionals gerichte Stratfor of de talloze sociale media die door burgerjournalisten of schimmige lobbyisten worden geleid. En in de gevestigde media. In de beeldvorming resteert een verkeerd beeld van de moslims en de ‘no-go‘ gebieden.

Foto 1: Schermafbeelding van Top 20 probleemwijken van RTL Nieuws, 13 februari 2009.

Foto 2: Schermafbeelding van ‘European ‘No-Go’ Zones for Non-Muslims Proliferating‘ dat Stratfor overneemt, 31 augustus 2011.

Brother Nathanael’s Global Showdown

De in de bergen van Colorado wonende Russisch-orthodoxe priester en ‘straatevangelist’ Brother Nathanael timmert met z’n christelijke winkel aan de weg. De concurrentie in Amerikaans christelijk-rechts is moordend. Om op te vallen en fondsen te werven loont verstand en gematigdheid geenszins. Hij roept op samen de schouders te zetten onder het opbouwen van een christelijk Amerika. Nathanael Kapner is een voormalig Jood.

Nathanael portretteert Putin als de verdediger van traditionele waarden tegenover het decadente Westen. Om dat te ‘bewijzen’ ziet de priester overal de invloed van Joden. Hij beantwoordt religiekritiek van anderen met kritiek op personen. Daarmee verlaat-ie het publieke debat over de vermenging van kerk en staat in Rusland. En betreedt het gebied van roddel en kwaadsprekerij. Hij omschrijft Madonna als een oude tang en een hoer.

Brother Nathanael doet precies wat-ie de anderen verwijt, namelijk het inruilen van traditionele waarden voor moreel verval. Nathanael onderstreept hiermee zijn eigen tegenstrijdigheid. Hij is een vertegenwoordiger van religieus extremisme die middelen aanroept die erger dan de kwaal lijken. Maar in z’n retoriek blijft-ie binnen de wet, roept niet op tot geweld en maakt effectief gebruik van het First Amendment. Beledigen van alles mag.

Bizar aan de preek is dat het zowel uitnodigt tot lachen als huilen. Jiskefet meets Adolf Hitler meets Lenny Bruce. Nathanael is een geweldige humorist. De grootste verdienste is echter dat de preek inzicht geeft in het denken van christelijk-rechts. Dat schuwt de nuance en slaat wild om zich heen. De cultuurhistorische beschouwingen geven weinig inzicht in Pussy Riot. Net voldoende om een emotie van haat over te brengen.