George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Jaap Polak

Wereldmuseum: heeft Rotterdamse politiek de wil om in te grijpen?

with one comment

we

Cultuurwethouder Adriaan Visser (D66) beantwoordde op 23 september vragen over het Wereldmuseum aan de Publieksactie Wereldmuseum en woordvoerder Olphaert den Otter. De teneur is dat omdat de gemeente Rotterdam sinds de privatisering van het Wereldmuseum in 2006 op afstand staat, het niet kan ingrijpen in zaken waarover het niks te zeggen heeft. Wel in de collectie die eigendom is van de gemeente, maar niet in de bedrijfsvoering of het beleid. Enerzijds hoeft de Raad van Toezicht (RvT) geen verantwoording af te leggen aan de gemeente, maar anderzijds is er in combinatie met bestuurlijke zeggenschap en het publiek belang -dat door de subsidierelatie wordt gesymboliseerd en bestendigd- sprake van een bestuurlijke participatie.

Cynisch is het Beleidskader verzelfstandiging van de gemeente uit 2007 dat ook over stichtingen gaat en in 5) zegt: ‘Marktwerking wordt daarbij gezien als oplossing voor: oplopende kosten, ondoorgrondelijke beleidssystemen, onvoldoende controle op de uitvoering, gebrekkige verantwoordelijkheidsverdeling, achterblijvende productiviteit en innovatie en onvoldoende variëteit en kwaliteit van de dienstverlening.’

In zijn brief wijst wethouder Visser naar de RvT die een verantwoordelijke en essentiële bestuurlijke rol van toezichthouder, controller en werkgever heeft. De wethouder kan niet anders dan redeneren vanuit de vaststelling dat de RvT goed functioneert, maar heeft weinig sanctiemogelijkheden: ‘Ik kan u verzekeren dat ook ik de ontwikkelingen bij het museum nauwlettend volg en gesprekken voer met de directie en de Raad van Toezicht. Van de Raad van Toezicht verwacht ik goed bestuur volgens de richtlijnen die onder andere vastgelegd zijn in de ‘code cultural governance’. Vanzelfsprekend zal ik niet toestaan dat er besluiten worden genomen die strijdig zijn met wet- en regelgeving of gemeentelijk beleid.’

Naast de typische machteloosheid van een gemeente over een op afstand gezette organisatie meent Visser een instrument in handen te hebben om in te grijpen. Dit kan hij voorbereiden door administratief onderzoek van zijn ambtenaren met als doel dossiervorming. Aan de hand hiervan kan hij door concrete vragen aan voorzitter en leden van de RvT nagaan of het besluiten neemt die strijdig zijn met wet- en regelgeving of gemeentelijk beleid. Aandachtspunt voor het intern functioneren van de RvT is of het voldoende evenwichtig is samengesteld zoals de richtlijnen vereisen. Vanwege de essentie zou focus van verder onderzoek kunnen zijn of de RvT kritisch en onafhankelijk van de directie opereert zoals de profielschets RvT vereist.

In het artikel ‘Vorige toetsingscommissie Wereldmuseum blijkt opgestapt’ in De Groene wijst Sjors van Beek erop dat een toetsingscommissie die namens de gemeente Rotterdam van 2008 tot 2012 opereerde zonder ruchtbaarheid is opgestapt omdat ‘de verhoudingen met museumdirecteur Stanley Bremer onwerkbaar’ waren. Leden waren Christiaan Jörg (oud-conservator Groninger Museum), Arjen Kok (RCE), Josefine Leistra, (voormalig Erfgoedinspectie) en de Amsterdamse kunsthandelaar Jaap Polak. Nu pas komt dit nieuws door toedoen van Van Beek naar buiten. Vraag is of de Rotterdamse raad hierover door het college is geïnformeerd en deze aan de informatieplicht heeft voldaan. Cultuurwethouder Visser kan bestuurlijke participatie tonen.

Foto: Schermafbeelding uit video Samurai voor tentoonstelling in Wereldmuseum, 2012-13.

Advertenties

Plan ‘Circle Line’ symboliseert conservatieve museumsector

with one comment

De Nederlandse museumsector is conservatief. Hier beredeneer ik hoe dat komt. Het hangt ermee samen dat leidinggevenden in de sector ingekapseld zijn en hun frisse blik verloren hebben. Als ze die al ooit bezaten. Ze missen de wil, het vermogen, de durf en de politieke vorming om door grenzen te gaan. De energie gaat zitten in het draaiend houden van de eigen organisatie. Gevoegd bij de minachtende houding van de politiek jegens de kunst, de teruglopende economie en de bovengemiddelde bezuinigingen op kunst is de vertrossing en atomisering van de museumwereld een feit. Dat wordt in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart bekrachtigd door ontbrekend protest. In de museumsector heerst de stilte van het kerkhof.

Buiten Nederland gaat dat anders. Deels omdat de besparingen extremer zijn, deels omdat directeuren zich activistischer opstellen. Neem directeur en kunstenaar Antonio Manfredi van het museum voor hedendaagse kunst CAM in Casoria. Hij verklaarde zijn museum in oorlog en verbrandde uit protest kunstwerken. Manfredi doet iets waar de Nederlandse instellingen niet aan toekomen. Hij treedt zowel buiten het kunsthistorisch debat als de museummuren die conserveren en isoleren. Onverhuld duidt-ie kunst als politiek. Nederland kent in onder meer het Van Abbemuseum of BAK uitzonderingen, maar dat speelt zich hoofdzakelijk binnen het eigen domein af. Doorgaans in de vorm van een onnodig hermetisch-theoretisch discours. Zonder dat ze het doordenken zijn in Nederland de musea echter ook politiek omdat ze de status quo onderschrijven. Dat valt niet op omdat ze met de stroom meedrijven en hun eigen positie niet ter discussie stellen.

De defensieve museumsector lijkt nu zelfs nog meer dan voorheen elk zicht op het eigen functioneren te hebben verloren. En in arren moede dan maar een zijpad in te slaan. Dat tonen de positieve reacties op het plan ‘Circle Line‘ van de Amsterdamse kunsthandelaar Jaap Polak aan. Een voorstel dat om marketing, bereik, nut en faciliteren draait. Het benadert de bezoeker als consument, niet als burger met wie de samenleving wordt gevormd. Het plan gaat voorbij aan de maatschappelijke en politieke functie van kunst, kunstenaars en musea. Het laatste woord is aan Antonio Manfredi: ‘Nothing can rise from the bottom, everything is Merchandising, Benefit, Marketing, entire generations of artists are just figureheads with no future‘.

545x355-images-stories-large-Sarkis_1991-Le-Moulin-Albigeois-2

Foto: Sarkis, Les douze rues des chambres brulées (la cité Leidschatz)1991, Moulins Albigeois (Cimaise et Portique), Albi, ‘De dag is verbrand‘. Credits: Sarkis.