In memoriam Phil Schaap (1951-2021)

ArtikelWKCR MOURNS PHIL SCHAAP‘ op WKCR, september 2021.

Voor jazzliefhebbers is er slecht nieuws. De Amerikaanse jazzpresentator, -promotor en -historicus Phil Schaap (spreek uit: Sjep) is op 7 september 2021 op 70-jarige leeftijd overleden. Hij was presentator van het programma ‘Birdflight‘ dat jarenlang werd uitgezonden op zender WKCR en nauwgezet de carrière van altsaxofonist Charlie Parker in beeld bracht.

Schaap presenteerde op WKCR ook andere programma’s, zoals onderdelen van de befaamde Birthday Broadcasts over coryfeeën die de hele dag duurden. Hij was al enige tijd ziek. Al geruime tijd werden er herhalingen van zijn programma’s uitgezonden.

Schaap kende veel musici persoonlijk die hem details over opnames en optredens gaven die anders verloren waren gegaan.

Het was altijd een genot om zijn programma’s voor WKCR te beluisteren. Zijn liefde voor de muziek, de musici en het tijdperk waarin de muziek tot stand kwam stond buiten kijf.

Het is niet te veel gezegd om te beweren dat Schaap de liefhebbers een bredere blik heeft gegeven op de muziek die ze koesterden. Dat liep van Louis Armstrong en Bix Beiderbecke tot Charlie Parker, John Coltrane en alle grootheden van de Amerikaanse jazz.

Opmerkelijk was Schaaps beslistheid over de bijzondere waarde van Parkers opnames met ‘strings’ die hij in de latere jaren van zijn leven maakte. De combinatie van hedendaagse jazz met klassieke muziek bracht Parker van 1949 tot 1952 een enorm publieks- en artistiek succes.

Schaap toonde aan hoe bijzonder die opnames waren. Hij vergeleek het succes ervan met dat van The Beatles iets meer dan 10 jaar later. Want hoewel het door een hedendaags publiek nu niet meer zo ervaren wordt, was de muziek van Parker in zijn tijd populaire muziek.

De context van dat succes en de omstandigheden waaronder de opnames tot stand kwamen is grotendeels vergeten. Dankzij Schaap werd dat deel van de geschiedenis weer even levend en invoelbaar door de inkleuring met details die uitleg gaven die anders onverklaard was gebleven. Door onderzoek heeft Schaap dat deel van de muziekgeschiedenis geboekstaafd, gedeeld en bewaard.

Met de dood van Phil Schaap komt een tijdperk ten einde. Hij was de perfecte chroniqueur van een muzieksoort die weliswaar voortleeft, maar nu een onvergelijkbare andere positie inneemt dan in de tijd toen jazz populaire muziek was die dichter bij het brede publiek stond dan nu en andere emoties en zelfbewustheid opriep.

Dat geldt met name voor het Afro-Amerikaanse deel van de bevolking dat in die tijd buiten de muziekindustrie zwaar werd gediscrimineerd. De hechte verbinding tussen wit en zwart binnen de jazz, tussen Duke Ellington en Dave Brubeck of tussen Benny Goodman en Teddy Wilson, was een motief van Schaaps optimisme en enthousiasme dat voor Europeanen authentiek, maar wellicht gechargeerd Amerikaans aandoet.

Kunstwerk ‘In Memoriam Albert Verlinden’ van Jordy Koevoets verwijderd door GVB

jordy-koevoets-7

Een werk van de Bredase kunstenaar Jordy Koevoets is afgeplakt door het GVB. In een bericht geeft AT5 de bijzonderheden: ‘Het was bedoeld als statement tegen de roddeljournalistiek, een in memoriam voor RTL-boegbeeld Albert Verlinde. Het werd geplaatst in een vitrine op metrostation Wibautstraat maar werd snel afgeplakt door een geschrokken GVB.’ Koevoets wilde met de installatie In Memoriam: de dood van een roddelkoning een statement maken tegen ‘de onmetelijke en verzengende banaliteit en absurditeit van de huidige consumptie- en mediamaatschappij.’ Het werk is vandaag op last van het GVB definitief verwijderd.

Koevoets liet geen onduidelijkheid bestaan over zijn opstelling: ‘Weg gluiperige glimlach, weg schijnheilig gezicht; het is gedaan met de dagelijkse zelfbevlekking. Lieve Albert, we hebben van je genoten zolang het duurde…’. Het GVB kwam volgens een woordvoerder tot ‘deze ongebruikelijke beslissing’ omdat het werk ‘dusdanig kwetsend voor een bepaald persoon’ was dat het werd verwijderd. Waarom volgens Koevoets een ‘statement tegen de roddeljournalistiek’ een statement tegen de ‘consumptie- en mediamaatschappij’ is valt niet makkelijk in te zien. Ageren tegen licht amusement draagt de valkuil van de doodlopende weg in zich.

jordy-koevoets-8

Foto: InstallatieIn Memoriam: de dood van een roddelkoning’ van Jordy Koevoets in vitrine Metrostation Wibautstraat, Amsterdam. Voor en na.

Simone pleegt zelfmoord wegens pesten. Nu op internet

linq

Mensenlinq.nl publiceert aan de lopende band overlijdensberichten. Elke dag weer. Soms staan er bekende Nederlanders tussen, zoals vandaag gitarist Reggy Tielman. Van de legendarische Tielman Brothers. Anderen blijven onbekend terwijl ze in de vergetelheid verdwijnen. Soms staan er onbekenden tussen die door hun overlijden enige bekendheid verwerven. Zoals de 12-jarige Simone Brekelmans uit Maarheeze die zelfmoord pleegde omdat ze gepest werd. Hoewel niet iedereen dat bevestigt. Ze sprong voor een trein. Tim Ribberink en Fleur Bloemen gingen haar voor. Simone die in de eerste klas van de Philip van Horne Scholengemeenschap in Weert zat kreeg een rouwbericht. Zo breekt het ultieme moment aan. Met bloemen, verdriet, kaarsen, condoleanceregister en rouw. Het terugkijken en het inblikken. Had het anders kunnen gaan als er signalen opgepakt waren? Of niet? Morgen staan er weer andere namen op de voorpagina van Mensenlinq. That’s life.

tielmanbrothers1959

Foto 1: Schermafbeelding van Mensenlinq.nl, 14 maart 2014.

Foto 2: The Tielman Brothers in hun glorietijd.

Pesten en ‘My Suicide Story’ op sociale media

Er is op YouTube een subgenre van de suicide-video ontstaan. Over pesten, middelbare school, tekstborden met het ‘echte verhaal’ en een al dan niet gelukte zelfmoordpoging. Amanda Todd werd er na haar dood beroemd mee. Ze leeft voort op sociale media. En dat wil iedereen wel. Dus dat verdient navolging. Een lange weg sinds de documentaire Dont Look Back (1965) van regisseur D. A. Pennebaker met Bob Dylan.

Er zijn tientallen video’s te vinden met een zelfde soort verhaal. Van tieners. Over pijn, verdriet en afscheid. Wat Amanda Todd vertelde klopte omdat het bevestigd werd door de afloop. Maar bij de 15-jarige Sugene is dat niet zeker. Zodat er ook een subsubgenre van de fake suicide-video bestaat. Met goede afloop.

Wat je pest, ben je zelf. Zo heet een Facebook-pagina. Het uitgesproken idee dat er veel ‘likes‘ nodig zijn om sterker te staan tegen het pesten geeft aan waarover het gaat. Pesten en het tegengaan ervan werken indirect. Sociale media bepalen de vorm van een nieuwe traditie. Pesten en gedachten over zelfmoord worden een clichésituatie zonder dat duidelijk is of ze echt bestaan. De vaste plek met vaste attributen bestaat in zichzelf.

392142_522138404462867_978846479_n

Foto: Wat je pest, ben je zelf.

Fleur Bloemen, het pesten en de sociale media

data.778x519.367x519

De 15-jarige Fleur Bloemen uit Staphorst sprong afgelopen dinsdag in Meppel voor de trein. Het doet denken aan de Amerikaanse Felicia Garcia die dat op 24 oktober ook deed. Omdat ze gepest werd. Volgens haar docente Janet Nijland had Fleur het twee jaar geleden naar haar zin toen ze een poëzieprijs won met dit gedicht over pesten, aldus een bericht in de Meppeler Courant. Het gaat over de tijd dat ze op de basisschool werd gepest. Met het onheilspellende slot: ‘Diep van binnen ben ik bang/ want straks herhaalt het zich weer/ dan voel ik die pijn weer/ en dat wil ik nooit meer’. Zelfmoord als medicijn. Voor het eind aan de pijn.

Sociale media wordt een rol toegedicht in de zelfmoorden van de laatste tijd. Zoals door Amanda Todd of Tim Ribberink. Burgemeester Joop Alssema van Staphorst ziet ‘sociale media alsmede SMS berichten als mogelijke oorzaak van toename van pesterijen in Nederland.’ Maar zolang het niet meer dan een vermoeden is blijft het onduidelijk of het werkelijk zo is. Evenzeer zouden sociale media voor de afname van pesterijen kunnen zorgen. Jammergenoeg heeft de sociale psychologie alle geloofwaardigheid verloren door de affaire-Stapel om het te onderzoeken. Het is altijd verleidelijk om met de vinger naar het nieuwe te wijzen bij een schuldvraag. Sociale media verdienen een afgewogener oordeel dan een vermoeden dat gevoed wordt in de emotie van het tragische verlies. De school waar Fleur op zat, AOC Terra start een onafhankelijk onderzoek naar de oorzaak.

Foto: Fleur Bloemen, Gedicht

Felicia Garcia: I cant, im done, I give up

Aldus de laatste tweet op 23 oktober van Felicia Garcia. Het 15-jarige Amerikaans weesmeisje springt de volgende dag voor de trein op Huguenot station. Na school. Omstanders proberen er haar van te weerhouden. Vergeefs. Reden zou zijn dat Felicia gepest werd na sex met leden van het football-team. Of de reden was dat ze in een pleeggezin woonde. Maar da’s allemaal gissen. Een politieonderzoek moet helderheid brengen over de oorzaak van haar zelfmoord. Ze was tweedejaars op Tottenville High School in Staten Island, New York.

Inmiddels verschijnen de gebruikelijke berichten op sociale media. Een in memoriam Facebook-pagin R.I.P. Felicia Garcia vinden al zo’n 6000 mensen leuk. Ze delen het leed. Het AD neemt het nieuws over en brengt de oorzaak terug tot pesten. Het zou kunnen. Met haar mobieltje wisselde ze een foto uit dat ze depressief was. Maar zijn er niet meer 15-jarigen die hun gemoedstoestand als ‘depressief’ ervaren? Zonder dat het dat feitelijk is. Pesten kan maar beter geen verzamelnaam worden voor iets wat we geen plaats kunnen geven.

Foto 1: Instagram Felicia Garcia depressed

Foto 2: Afbeelding die Felicia Garcia op 15 juni 2012 retweette