Gedachten bij de foto ‘Crate containing Harry Houdini, being lowered from ship into water’ (1914)

We zien het met onze eigen ogen, de ontsnappingskunstenaar Harry Houdini zit in dit krat opgesloten. Zo denken we. Of het nou 1914 in New York is of 2020 in Nederland. We vinden het niet erg om bedrogen te worden. We zien in een film toch ook wat er niet is of vullen in een roman lege plekken in? Bedrog komt in vele gedaanten. Door de claims van religie met mensen die over water lopen of water in wijn veranderen. De opzet van dat bedrog is om het een bovenzinnelijk aspect te geven. Of neem een levitatie-artiest als Colin Evans die claimde te kunnen zweven, maar in het donker in de lucht sprong als niemand het zag. Dansende tafels van de spirituele séance, gebedsgenezers, graancirkel-lezers, het is van alle tijden en houdt niet op. We hebben blijkbaar bedrog nodig, want anders zou het allang uitgestorven zijn. Het is zinvol als het verbeelding en begoocheling is, maar slaat door als het georganiseerde flessentrekkerij en oplichterij wordt. Bedrog hoort bij het leven en kan gunstig uitpakken. Maar het kan ook ongunstig uitpakken en tot fraude leiden. Laten we het bedrog koesteren als het de geest verruimt, maar op onze hoede zijn als het de geest inperkt. Akkoord?

Foto: Carl Dietz, [Crate containing Harry Houdini, being lowered from ship into water]. New York, 1914. Collectie: Library of Congress. 

Armando Museum is geen Armando Museum

De raadsbrief van de gemeente Utrecht aan de Commissie voor Stad en Ruimte bevestigt dat er geen Armando Museum komt. De belofte van de gemeente Amersfoort om na de brand in de Elleboogkerk een nieuwe plek te vinden voor het Armando Museum lijkt hiermee definitief van de baan. Er komt een Museum Oud-Amelisweerd dat mogelijk (een deel van) de Armandocollectie zal huisvesten. Maar da’s wat anders dan een zelfstandig Armando Museum dat de Amersfoortse raad was toegezegd. Afgewacht moet worden of partijen het nog de moeite waard vinden om het college op de gebroken belofte aan te spreken.

Amersfoort-in-C directeur Marco van Vulpen suggereert in het AD dat er wel een Armando Museum komt. Hij neemt tevens een voorschot op de eis van de gemeente Utrecht over een goed onderbouwde exploitatiebegroting. Het wekt verbazing dat-ie op ten minste 30.000 bezoekers per jaar rekent. Van Vulpen presenteert in de publiciteit een verdienmodel dat gezien de voorwaarden van cultureel erfgoed en landschapsbeheer slechts te realiseren valt als de randvoorwaarden oneigenlijk opgerekt worden. Hij kan weten dat 30.000 bezoekers niet te combineren zijn met een rijksmonument dat in een waardevol landgoed ligt. Toch zegt-ie het.

De opstelling van Van Vulpen wekt des te meer verbazing als-ie zegt dat We het Museum Oud-Amelisweerd exploitabel kunnen maken. Dat roept de vraag op of Amersfoort-in-C haar werkingsgebied uitbreidt naar de gemeente Utrecht en mede-beheerder van het nieuwe museum wordt. De brief van de gemeente Utrecht spreekt over een op te richten Stichting Museum Oud-Amelisweerd. Het lijkt er sterk op dat het Centraal Museum haar positie van enige beheerder het afgelopen half jaar heeft verspeeld.

Ook merkwaardig is dat Van Vulpen zich uitspreekt over de restauratie van landhuis Oud-Amelisweerd. De restauratie is een langlopend project van het Centraal Museum waarin Amersfoort-in-C nu inbreekt. Ook hier lijkt het Centraal Museum aan zeggenschap te verliezen. Een constante van het project Armando Museum naar oud-Amelisweerd is dat bestuurslagen door elkaar heen lopen, zich met elkaars zaken bemoeien, elkaar tegenspreken, hun deel van de waarheid zien en de publiciteit proberen te overbluffen. Ook nu weer.

Gemeente Utrecht zegt de directeur StadsOntwikkeling de opdracht te hebben gegeven om voor 1 september 2011 met een plan van aanpak te komen, waarbij de museale functie en het cultuurhistorisch behoud in samenhang kunnen worden gerealiseerd. Dan blijkt of de minimaal 30.000 bezoekers die Van Vulpen noemt in dit plan van aanpak worden overgenomen. Zo nee, dan heeft een komend Museum Oud-Amelisweerd een probleem om een sluitende exploitatie te realiseren. Zo ja, dan heeft Museum Oud-Amelisweerd een probleem om te voldoen aan cultuurhistorischevoorwaarden van zowel landhuis als landgoed.

De zomer dient om deze onoverbrugbare kloof te overbruggen met een tovermiddel. Het wordt spannend welke middelen het openbaar bestuur aangereikt krijgt. Naar verwachting zullen de trucs uit de trukendoos technisch en onnavolgbaar van allure zijn. Het wordt spannend hoe de politiek het onverzoenbare gaat verzoenen om haar beleid te verkopen. Betrokken burgers zijn gealarmeerd. Catch-22 krijgt vorm in Utrecht.

Foto: Harry Houdini als Harvey Hanford in The Grim Game, 1919